Nieuws Belastingdienst

Staatssecretaris Snel opnieuw onder vuur in toeslagenaffaire

De Tweede Kamer wil opnieuw tekst en uitleg van staatssecretaris Menno Snel over het optreden van de Belastingdienst in de kinderopvangtoeslagaffaire. Dit keer ligt Snel onder vuur omdat de Belastingdienst negentien gedupeerde ouders ‘klantendossiers’ vol zwartgelakte pagina’s heeft gestuurd.

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën in gesprek met vader Roger in de pauze van het debat in de Tweede Kamer over het optreden van de Belastingdienst in de affaire rond kinderopvangtoeslagen. Beeld ANP

SP-Kamerlid Renske Leijten zette dinsdagavond een video op Twitter waarin een van de ouders een multomap met haar dossier doorbladert. Meerdere pagina’s zijn daarin volledig zwartgelakt. Een aantal ouders heeft hun dossier bij de Belastingdienst opgevraagd, omdat zij willen weten waarom de dienst hen verdacht van fraude. In het dossier dat de dienst over hun zaak heeft samengesteld, hoopten zij het antwoord op die vraag te vinden.

Volgens Leijten zijn zij in die verwachting teleurgesteld, omdat de Belastingdienst grote delen van de tekst onleesbaar heeft gemaakt. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt twittert het filmpje van het zwartgelakte dossier met het commentaar ‘kijk en huiver’ en VVD-woordvoerder Helma Lodders noemt de beelden ‘verbijsterend’. Leijten vroeg woensdagmiddag een spoeddebat aan over de kwestie, maar kreeg daar onvoldoende steun voor. De vier coalitiepartijen en GroenLinks willen dat de staatssecretaris eerst een uitgebreide schriftelijke toelichting geeft. Mogelijk volgt er volgende week alsnog een Kamerdebat, maar het kan ook dat dit pas na het kerstreces wordt gehouden. Dan zijn als het goed is ook een aantal nieuwe onderzoeksrapporten over de toeslagaffaire gepubliceerd, waarover de Kamer ook wil debatteren.

Snel heeft woensdag meteen op de ophef gereageerd met een Kamerbrief. Hij schrijft dat de weggelakte delen informatie bevatten die onder de wettelijke geheimhoudingsplicht vallen. Het gaat onder andere om persoonsgegevens als namen, BSN-nummers en adressen van belastingambtenaren en van andere ouders, die bijvoorbeeld klant waren bij hetzelfde gastouderbureau of kinderopvangverblijf. 

De vele zwartgelakte pagina's die in de Twitter-video van Leijten te zien zijn, komen volgens Snel uit een controlerapport over een kinderopvanginstelling dat met een van de opgevraagde ouderdossiers is meegestuurd. ‘Dit betreft informatie over omzet- en loongegevens en een uitdraai van een zoekopdracht voor een groot aantal burgers, waarbij slechts één regel  over de betreffende burger gaat. Deze documenten zijn voor de volledigheid meegestuurd, maar geven daardoor wel een vertekend beeld’, schrijft Snel in zijn eerste toelichting aan de Kamer.

Maar wat heeft het voor zin zoveel zwartgelakte, onleesbare pagina's (dus met nul informatiewaarde) met de dossiers mee te sturen? Snels woordvoerder: ‘Als we deze pagina’s hadden weggelaten, zou dat mensen zijn opgevallen. Dan zouden we ervan beschuldigd kunnen worden dat we informatie willen achterhouden.’ Door zo kwistig om te gaan met de zwarte viltstift laadt de Belastingdienst echter precies dezelfde verdenking op zich.

Een Kamermeerderheid neemt dan ook geen genoegen met de eerste uitlegbrief van Snel. Een aantal fracties wil dat een onafhankelijk persoon, bijvoorbeeld de Nationale Ombudsman, controleert of de Belastingdienst inderdaad alleen niet-relevante informatie over derden heeft weggelakt in de dossiers. De Belastingdienst zou daartoe ongecensureerde versies van deze dossiers vertrouwelijk aan de controleur(s) ter beschikking moeten stellen. Volgens SP-Kamerlid Leijten is het niet waar dat alle persoonsgegevens van derden in de dossiers zijn zwartgelakt. Er zitten volgens haar ook leesbare paspoortkopieën van ‘totaal vreemde mensen’ in de dossiers, net als persoonsgegevens van personeelsleden van kinderopvanginstellingen.

Antwoorden

Het is overigens de vraag of de Belastingdienst überhaupt in staat is de ‘waarom-vraag’ van de ouders bevredigend te beantwoorden. De crux van de hele kinderopvangtoeslagaffaire is immers dat de Belastingdienst toeslagen in veel gevallen generiek, dus zonder individuele beoordeling van het ouderdossier, heeft stopgezet en teruggevorderd. Het antwoord op de veelgestelde vraag ‘Waarom verdacht de Belastingdienst mij van fraude?’ is dan eenvoudigweg: ‘Omdat u klant was van een gastouderbureau of kinderopvangverblijf dat wij van fraude verdachten.’ En wanneer de Belastingdienst een kinderopvangtoeslag wel op grond van individuele omstandigheden stopzette, is dat niet altijd goed gedocumenteerd. Staatssecretaris Snel heeft meermaals in de Tweede Kamer opgebiecht dat de interne verslaglegging bij de Belastingdienst zeer gebrekkig was.

De negentien ouders die deze week als eersten hun dossier opgestuurd krijgen, demonstreerden op 11 november bij het belastingkantoor in Rotterdam. Dit zijn niet allemaal gedupeerden uit de zogenoemde CAF-zaken, klanten van 170 kinderopvangbedrijven die tussen 2013 en 2016 door het speciale fraudeopsporingsteam van de afdeling Toeslagen zijn aangepakt. Menno Snel heeft de Tweede Kamer toegezegd dat ook ouders die klant waren bij andere opvangbedrijven aanspraak kunnen maken op een schadevergoeding, onder voorwaarde dat hen geen blaam treft.

Interview Menno Snel: ‘We geven makkelijk geld en pakken het makkelijk af’

De signalen dat het misging bij het toezicht op de kinderopvangtoeslag waren er al eerder. Ze werden genegeerd. ‘Het had ons veel ellende kunnen schelen’, zo luidt nu de wijsheid achteraf van staatssecretaris Menno Snel van Financiën.

Wat ging er mis?

De Belastingdienst heeft bij circa 130 gezinnen abuis geoordeeld dat zij geen recht hadden op kinderopvangtoeslag. Deze ouders moesten achteraf duizenden tot tienduizenden euro’s toeslagen terugbetalen aan de Belastingdienst. Lees hier de reconstructie.

Wat zijn de gevolgen voor gedupeerden?

Steve Kuipers was een van de ouders die ten onrechte van fraude werd beschuldigd en moest ruim 50 duizend euro aan de Belastingdienst terugbetalen. ‘Dan besef je pas echt wat stress is.’

Kritiek op het huidige toeslagensysteem

De problemen bij het uitkeren van zorg-, huur- en kinderopvangtoeslagen zijn met het huidige toeslagensysteem niet op te lossen. Volgens een beleidsonderzoek steekt het stelsel psychologisch verkeerd in elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden