Staatssecretaris Netelenbos ziet verkleining groepen op basisschool als 'grote innovatieslag' en 'prachtige uitdaging'; 'We zitten met onderwijs in de maatschappelijke lift'

Ze is plotseling de staatssecretaris van het grote weggeven geworden. Tineke Netelenbos mag een plan gaan maken om de groepen in het basisonderwijs te verkleinen....

ESTHER BAKKER

Van onze verslaggeefster

Esther Bakker

ZOETERMEER

PvdA-staatssecretaris Tineke Netelenbos van Onderwijs zat zelf als kind in een klas met 45 leerlingen 'maar dat was een volstrekt andere tijd'. Zij gaat nu in overleg met de minister van Financiën een plan ontwikkelen om de groepen in het basisonderwijs danig te verkleinen. Het mag een hoop geld kosten, want heel Den Haag staat te springen van enthousiasme. De groepen zijn nu veel te groot.

- Het moet een heerlijk gevoel zijn om opeens de staatssecretaris van het grote weggeven te zijn.

'Mij hoor je niet klagen; het is een leuk onderwerp om uit te dragen. Het mooie eraan is dat je al heel lang een stevige maatschappelijke onderstroom ziet over de groepsgrootte in het basisonderwijs. Plotseling komt die stroom in een versnelling, en dan bevind je je opeens in de positie dat je, gesteund door de minister van Financiën, kunt zeggen: ''Oké, wij gaan een eerste stap zetten''.'

- Enkele weken geleden wilde u nog niet erkennen dat onderwijskwaliteit en groepsgrootte iets met elkaar te maken hebben. Vanwaar die ommezwaai?

'Ik heb altijd gezegd dat het om twee dingen gaat. Groepsgrootte én kwalitatieve verbeteringen. Dat vind ik nog steeds. Waarom zou ik tegen het verkleinen van de groepen zijn? Dat staat toch buiten alle discussie.

'Ik ben altijd heel genuanceerd met het onderwerp omgegaan. Ik vraag ook wel begrip voor een staatssecretaris die niet bij het eerste beste onderzoeksrapport roept van: bij nader inzien ben ik vergeten om te bedenken dat we de klassen moeten verkleinen.

'Maar ik zie ook wel dat het hebben van een kleine groep een voorwaarde is om kwalitatieve stappen te zetten. En als er dan een bereidheid in de Kamer is om er iets aan te doen, dan vind ik dat goed, dan vind ik dat prima. Daar ben ik zelfs blij over.'

- Toen u een kind was, waren de klassen groter dan nu.

'Ik zat in een klas met 45 leerlingen. Als de meester voor de klas zat, was iedereen doodstil. Zodra hij de deur uit liep, was het keten. Dat was in het begin van de jaren vijftig - zo oud ben ik al.'

'Het was een volstrekt andere tijd. Als kind had je niet zo in de gaten in welke situatie je zat; dat was een gegeven.

'De kinderen van tegenwoordig zijn veel mondiger. Vanaf het moment dat ze kunnen praten, onderhandelen ze over van alles en nog wat. Ze onderhandelen over de televisie of de vakantie. Met die houding komen ze naar de basisschool, en dan zegt de juf: ''Hoor eens, ik heb nog dertig leerlingen die willen onderhandelen''. Dat gaat niet. Daar komt bij dat kinderen enorm verschillen. De ene komt naar school en kan al lezen of internetten. De ander kan nog niet eens Nederlands spreken. De docent moet met die hele groep aan de slag.'

- Hoe komt het dat iedereen in Den Haag opeens vindt dat de klassen kleiner moeten worden?

'Het gaat economische goed met Nederland. We liggen op schema met het terugdringen van het financieringstekort, het aantal banen stijgt, de economie groeit. Het is tijd om te kijken naar investeringen in de toekomst. De kinderen van vier zijn in het jaar 2010 volwassen. Die zullen de samenleving moeten dragen.'

'De Tweede Kamer wil nu dat het kabinet een plan maakt om de klassen te verkleinen. Dat is een belangrijk politiek signaal. Maatschappelijk loopt het debat al een tijdje. En vervolgens, in goed contact met het kabinet, zegt de minister van Financiën dat er volgend jaar al een stap kan worden gezet.'

- Heeft minister Zalm van Financiën een beetje hart voor het onderwijs?

'Ja natuurlijk.'

- Hoezo natuurlijk?

'Heel veel mensen hier hebben kinderen op school - dat scheelt al veel. Zalm ook. Ik denk heel vaak dat in de politiek persoonlijke ervaringen meespelen. Dat wat je kent, trekt snel de aandacht.

'Minister Zalm denkt aardig mee. De komende jaren gaat hij zijn computers vervangen bij de belastingdienst, 27 duizend stuks. Die heeft hij me aangeboden voor de scholen. Het zijn moderne computers die maar een paar jaar zijn gebruikt. Vergeleken bij wat de scholen nu hebben, zijn ze razendsnel. Het is echt het neusje van de zalm, echt geen afdankertjes.

'De belastingdienst heeft ook eigen scholingsinstituten voor het personeel. Die kunnen worden ingezet om de docenten te leren om te gaan met de apparatuur. Kortom, we zijn heel creatief bezig.'

- Alle handen op elkaar voor het onderwijs.

'Absoluut. We zitten in de maatschappelijke lift. Het is een zegen. Een zegen voor het onderwijs.'

- Voor minister Ritzen is het wel een beetje zuur. Hij moet bezuinigen, en u mag een droomplan maken.

'Op de eerste plaats: we werken hier op het departement samen. Verder heeft minister Ritzen ook voordeel van het plan. Als we de klassen verkleinen, komen er veel banen bij.

'Volgens het scenario van het onderzoeksrapport zelfs elfduizend banen. Dat betekent natuurlijk iets voor de hele discussie over de wachtgelden.'

- Wilt u wachtgelders inzetten om die elfduizend vacatures te vervullen? Dat was toch juist niet mogelijk?

'Het is een complex vraagstuk. Maar iedereen zal begrijpen dat de groei van de werkgelegenheid toch betere condities biedt voor de werkloosheidsbestrijding. Investering leidt tot minder werkloosheid.

'Ritzen en ik gaan dat samen bekijken, hoe je dat kunt matchen. We gaan kijken of we via herscholing mensen kunnen interesseren voor het basisonderwijs.

'Dat is niet eenvoudig. Het leraarschap is een zeer professioneel beroep. Dus wanneer mensen moeten worden omgeschoold, moet dat serieus gebeuren. '

- Volgens de commissie-Van Eijndhoven is jaarlijks 1,1 miljard gulden nodig om de groepen kleiner te maken. Is dat een realistisch bedrag?

'Het hangt af van wat de politieke fracties straks in hun verkiezingsprogramma's schrijven. Wij zetten nu een eerste stap.'

- Wilt u staatssecretaris of zelfs minister zijn in het volgende kabinet?

'Ik wil het plan graag uitvoeren. Het is natuurlijk een prachtige uitdaging om zo'n grote innovatieslag in het onderwijs te realiseren. Ik hou van onderwijs.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden