Staatssecretaris Knops gaat naar Sint Maarten om gemoederen tot bedaren te brengen

Als in een explosie, zo spatte begin september Sint Maarten door de orkaan Irma uiteen. Daarna volgde een politieke implosie, die het openbaar bestuur op het Caribische eiland verlamde. En nu is hier CDA-staatssecretaris Raymond Knops van Koninkrijksrelaties. Met een dan ook overvolle agenda.

Staatssecretaris Raymond Knops.Beeld anp

Sint Maarten begint weer wat blos op de wangen te krijgen. Wie de beangstigende orkaannacht van 5 op 6 september meemaakte, ziet nu hoe het autonome land binnen het koninkrijk, tegen de klippen en de puinhopen op, de wederopbouw is begonnen. Maar voor het echte werk is geld nodig, heel veel geld. En Knops heeft de portemonnee in handen.

Het bezoek van de staatssecretaris aan Sint Maarten, voor zijn doorreis naar Saba en Sint Eustatius, staat in het teken van de 550 miljoen gulden die Nederland voor het herstel van het eiland wil uittrekken. Aan de voorwaarden die daarbij zijn gesteld, is nu voldaan. Er komt een Integriteitskamer in de strijd tegen corruptie, en Nederlandse marechaussees en douaniers nemen de facto de grensbewaking over.

Machtsspel

Het grootste persoonlijke struikelblok is afgelopen vrijdag uit de weg geruimd, toen de Rijksministerraad de opdracht gaf aan de gouverneur van Sint Maarten, Eugene Holiday, om premier William Marlin te ontslaan. Een meerderheid van het parlement had begin november al een motie van wantrouwen tegen hem aangenomen en te kennen gegeven zelf een nieuwe regering te willen vormen, maar de gouverneur en Marlin maakten opvallend weinig haast met het vertrek van de premier.

Dat leidde vrijdag tot een staatsrechtelijk machtsspel. De beslissing om Marlin tot ontslag te dwingen, noemde premier Mark Rutte een 'stevige dreun', want 'een maatregel als vandaag hebben we nog nooit hoeven toepassen in het koninkrijk.' Marlin vond dat hij eenvoudig overal de zondebok van is gemaakt, en maakte dat in een afscheidstoespraak van zeventig minuten zeer welbespraakt duidelijk: 'Klimaatverandering? Orkanen? Laat ons Marlin de schuld geven!'

William Marlin vond dat hij eenvoudig overal de zondebok van is gemaakt.Beeld afp

De kwade genius voor Nederland spuugde nog één keer zijn gal. 'Het is duidelijk dat de Nederlanders op Sint Maarten de volledige controle willen hebben', zo vatte hij zijn betoog samen. De argumenten die de politicus hiervoor gaf, zullen weinigen in Den Haag overtuigen, maar op de Caribische eilanden zelf ongetwijfeld tot verdere discussie leiden.

'Slikken of stikken'

Sint Maarten, zo maakte Marlin nog maar eens duidelijk, is 'geen kolonie' van Nederland. Dat klopt; het is een van de vier landen binnen het koninkrijk. Maar iedereen weet dat het land Nederland binnen dit vaak weinig harmonisch klinkende kwartet de hoogste noten kan spelen, simpelweg omdat het over het geld en de macht beschikt om Sint Maarten, Curaçao en Aruba te dwingen de lijn te kiezen die Den Haag zelf ziet als de lijn van het fatsoenlijke bestuur.

William Marlin schetste een in dit opzicht veelzeggende, eerdere ontmoeting in Den Haag met Rutte over de Integriteitskamer. De Nederlandse premier zou hem te kennen hebben gegeven: 'Het is slikken of stikken. Als je niet wilt, dan donder je hier maar op.' En dus stond de leider van het tropische Caribische eiland al na vijf minuten weer buiten in het Nederlandse snertweer.

Links staat William Marlin, in gesprek met Ronald Plasterk. Koning Willem-Alexander praat met gouverneur Eugene Holiday.Beeld anp

Plooien glad strijken

Staatssecretaris Knops moet een poging doen de politieke plooien weer glad te strijken. Hij krijgt nu te maken met andere politici op het eiland, maar weet dat ook zij hem geen volledige garantie op corruptieloos succes kunnen geven. De interimpremier bijvoorbeeld, Rafael Boasman, heeft als minister van Justitie geen slechte reputatie, maar is ook bekend om de diverse zakelijke belangen die hij eerder binnen de Caribische eilanden opbouwde.

De komende dagen moet ook de rol van gouverneur Holiday aan de orde komen. Hij is de vertegenwoordiger van de koning, is onschendbaar, en speelt officieel geen actieve politieke rol. Maar het besluit om hem te dwingen Marlin te ontslaan, ziet Den Haag ook als een 'tik op de vingers' voor de gouverneur, die het te goed met Marlin zou kunnen vinden.

Daarna komt de fysieke puinhoop van Sint Maarten aan de orde. Ook die is nog enorm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden