Staatsomroep Zuid-Afrika: president Zuma moet van ANC binnen 48 uur aftreden

Zuid-Afrika's regerende partij, het ANC, heeft president Jacob Zuma gezegd dat hij moet aftreden op korte termijn, mogelijk binnen 48 uur. Dat meldden lokale media gisteravond laat. Geeft Zuma geen gehoor aan de eis van zijn eigen partij, dan roept het partijbestuur hem formeel terug als president of gaat de partij zelfs over tot een parlementaire motie van wantrouwen.

Foto anp

Het nieuws werd gemeld door staatstelevisiezender SABC, online nieuwsdienst News24 en de krant BusinessDay, op basis van bronnen in de ANC-top. De berichten volgden na een lange dag van partijberaad in Pretoria. Gisteravond waren er beelden van de autocolonne van ANC-leider Cyril Ramaphosa die naar Zuma's kantoor reed, eveneens in Pretoria, om naar verluidt het besluit over te brengen. Ramaphosa keerde daarna terug naar het hotel waar het ANC-bestuur nog steeds bijeen was.

Van Zuma's zijde was er gisteravond geen officiële reactie. Volgens BusinessDay verlangt Zuma drie maanden uitstel. Zuma lijkt zijn onvermijdelijk geachte vertrek als president zo lang mogelijk te willen uitstellen, mogelijk uit de hoop om via onderhandelingen zijn toekomstige positie zo veel mogelijk veilig te stellen. Zuma, president sinds 2009, is veelvuldig beticht van corruptie en fraude. Er hangt hem, als hij straks als ex-president is, mogelijk strafrechtelijke vervolging boven het hoofd.

Het ultimatum is de jongste stap in een slepend proces om af te komen van Zuma, onder wiens regie het ANC sterk aan populariteit heeft ingeboet in Zuid-Afrika. Zuma's positie raakte ernstig verzwakt in december, toen hij als ANC-leider werd vervangen door Cyril Ramaphosa. Ramaphosa, tevens de vice-president van Zuid-Afrika, staat onder druk van secties binnen het ANC om Zuma zo snel mogelijk te verwijderen als president van het land, zodat de partij het vertrouwen van mensen kan terugwinnen voor de volgende landelijke verkiezingen, in 2019. Ramaphosa geldt als de kandidaat om Zuma op te volgen als president.

Slinkende meerderheid

Het ANC hanteert een principe waarbij het partijbestuur kan besluiten om de president van het land terug te roepen. Het ANC beschikt sinds 1994 over een (slinkende) meerderheid in het Zuid-Afrikaanse parlement en levert steevast de president.

Het idee is dat een president vervolgens gehoor geeft aan een oproep tot aftreden. In 2008 trad op deze manier Thabo Mbeki af als president, nadat hij in 2007 het partijleiderschap van het ANC was kwijtgeraakt aan Jacob Zuma.

Een terugroepactie is echter niet grondwettelijk verankerd. Gaat Zuma niet in op de wens van zijn eigen partij, dan kan het ANC proberen om Zuma te verwijderen via een parlementaire motie van wantrouwen. Zo'n unieke actie kan dramatische taferelen opleveren en zou om die reden het liefst vermeden worden door sommige ANC-bestuurders.

Cyril Ramaphosa sprak zondag van een 'rustige en doelmatige machtsoverdracht' in de geest van Zuid-Afrika's icoon van verzoening, Nelson Mandela Foto anp