STAATSHOOFD ?

D66-leider Thom de Graaf wil de politieke macht van het staatshoofd fors inperken. Zijn oproep tot discussie hierover leidde tot heftige reacties....

Aat Veldhoen, schilder, anti-monarchist: 'Slechte voorbeeldfunctie, militaristen, te rijk en te duur ten koste van het Nederlandse volk. Dat zijn de woorden die mij te binnen schieten. Ik heb mijn leven lang tegen de monarchie geageerd, ik ben blij dat het begint te kraken. Het zijn nare, rechtse mensen die in de oorlog verdwenen en als verzetshelden terugkwamen. Deze discussie is hopelijk het begin van het einde.

Het is wel jammer dat Thom de Graaf en Ed van Thijn niet op tv willen verklaren dat ze republikein zijn. Het is een behoorlijk taboe. Ik erger me eraan hoe de media de dalende populariteit van het koningshuis opvijzelen. Die besteden er juist steeds meer aandacht aan. Je zag het bijvoorbeeld afgelopen weekeinde op de journaals: prachtige beelden van de gouden koets en een hardwerkende koningin, de glans en glitter, plechtige muziek. De propagandamachine draait op volle toeren.'

Johan Vlemmix, voorzitter Willem-Alexander Voor Vrije Keuze Vereniging: 'Beatrix doet het ongelóóflijk goed, natuurlijk hoort ze nog wél bij Nederland. Het is altijd op deze manier gegaan, er zijn nooit problemen geweest. Ze heeft verstand van zaken. Haar wordt weleens verweten dat ze nors kijkt. Nou, ik heb haar vorige week ontmoet tijdens het staatsbezoek van het Belgisch koningspaar en ze was zo uitbundig en zo spontaan, ze lachte zo breed. Het was een heel aparte ervaring, dat was de tweede keer dat ik haar van zo dichtbij meemaakte. Het is juist mooi dat Beatrix niet alleen een symboolfunctie heeft, zo is ze meer dan een poppetje in een kastje.'

Jan Zindel, oud-politiek redacteur NCRV-Radio, versloeg o.a. staatsbezoeken, Prinsjesdag: 'Het woord macht is niet op zijn plaats bij Beatrix, het gaat om invloed op staatkundig beleid. En dat is wat anders. Beatrix handelt alleen onder de politieke verantwoordelijkheid. Met zomaar een discussie in het parlement zal De Graaf niets bereiken. Je roept emoties op die de zaak vertroebelen. Veel beter is het als een club wijze lieden, in samenspraak met het koningshuis, gaat nadenken over modernisering, bijvoorbeeld op het moment dat Willem-Alexander aantreedt. Je moet voor de weg der geleidelijkheid kiezen.'

Ger Beukenkamp, co-auteur van het toneelstuk 'Emily': 'Koks reactie verbijstert me. Als het over het koningshuis gaat, gaat hij overal als een warme deken overheen liggen. Het koningshuis heeft een haast religieuze onaantastbaarheid. Je bent vóór of tégen, argumenten doen er haast niet toe. Maar het is net zoals met God, als je over hem discussieert, blijft er weinig van over, want zo'n gesprek is volledig irrationeel. Ze moeten er maar gewoon mee stoppen, die Oranjes, iemand moet er een einde aan maken. Van henzelf kun je het niet verwachten.'

Fred Lammers, royaltydeskundige, publicist: 'Ik vind het heel normaal dat je de macht van het staatshoofd aan de orde stelt. Het CDA en de VVD reageren wel heel erg spastisch als ze er niet over willen discussiëren. Ik kan het met Thom de Graaf eens zijn. Je komt in een vorstelijke wieg terecht en hebt daarmee het recht om politieke en bestuurlijke macht uit te oefenen. Met het nadeel dat het staatshoofd niet controleerbaar is, zoals andere politieke figuren. Steeds sijpelt er weer wat naar buiten over wat Beatrix misschien denkt of misschien vindt. Er zitten wonderlijke kanten aan haar positie. . .'

(De verbinding valt op mysterieuze wijze weg.)

'. . .Hmm, was dat de BVD wellicht? Waar was ik gebleven?.. Het is het laatste taboe. Als je ook maar éven oppert dat het anders moet, krijg je iedereen over je heen.'

Joop van Tellingen, paparazzo: 'Je moet niet tornen aan de positie van het staatshoofd, het is een sprookje waar we trots op moeten wezen. Ach, een paar mensen maken een anarchistische opmerking, maar dat is een storm in een glas water. Ik heb ontzettend veel foto's van de Oranjes gemaakt. Momenteel ben ik veel in Brussel, op zoek naar een glimp van Máxima en Willem-Alexander. Óf ik word uitgenodigd, óf het is snuffelen in de vuilnisbak.

Een president is ook niet alles, kijk naar Clinton. Ik zie Beatrix nog niet onder het bureau liggen met Kok. Of kijk naar Engeland, wij hebben tenminste niet zo'n chagrijnige koningin. Tja, soms is ze wat stug, maar wél vriendelijk.

Alleen moet je niet te veel aan haar privéleven komen. Dat doe ik dus wel, ja. Ik kan me voorstellen dat dat vervelend voor haar is, maar ik ga ermee door. Ze kan geen stap verzetten zonder gevolgd te worden: continu glimlachen, continu fotografen. Dat wordt irritant. Maar dat levert mij dan weer een mooie foto op van een boze koningin.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden