NieuwsProtocollen staatsbezoek

Staatsbezoek Indonesië volgens verrassend protocol: het traditionele staatsdiner ontbreekt

Het staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima volgende maand aan Indonesië kent een verrassend protocol. Bij die gelegenheid ontbreekt het traditionele staatsdiner.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima tijdens de nieuwjaarsreceptie dit jaar.Beeld EPA

In het door de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) vrijgegeven programma staat dat president Widodo een ‘staatslunch’ aanbiedt, ‘voorafgegaan door een gezamenlijke persverklaring’. De RVD bevestigt dat dat betekent dat de gebruikelijke tafelredes van beide staatshoofden achterwege blijven.

‘Opmerkelijk’, zegt Gert Oostindie, hoogleraar koloniale en postkoloniale geschiedenis aan de Universiteit Leiden. ‘Het onderstreept dat beide landen vooral vooruit willen kijken. Daarin past een rimpelloos bezoek, zonder beladen toespraken.’

Een staatslunch komt in Nederland weleens voor als een buitenlands staatshoofd een officieel bezoek aflegt. Een officieel bezoek is protocollair een trede lager dan een staatsbezoek. De nu gekozen formule is in feite nieuw protocol.

Volgens de RVD voegt de koning zich naar een gebruik dat door Widodo is ingesteld. Beide staatshoofden houden een openbaar statement, niet langer dan vijf minuten. Bij de daarop volgende lunch wordt niet gespeecht en wordt geen pers toegelaten.

Efficiënter en korter

De gang van zaken sluit naadloos aan bij de voorkeur van Willem-Alexander om staatsbezoeken efficiënter en korter te laten verlopen. Waar koningin Beatrix in 1995 nog elf dagen in Indonesië verbleef, waarvan de eerste drie in Jakarta, doet de koning het in vier dagen: van 10 tot en met 13 maart, en alleen de eerste dag in de hoofdstad.

Tijdens dat vorige staatsbezoek van 25 jaar geleden, waar Willem-Alexander ook al bij was, was het vooraf een van de grote vragen: zou de koningin namens de regering excuses aanbieden voor het Nederlandse geweld waarmee tussen 1945 en 1949 de onafhankelijkheid van de voormalige kolonie werd bestreden?

Geen excuses

Aan het staatsbanket met president Suharto klonken woorden van droefenis, van ‘pijn en bittere strijd’, maar geen excuses. De Indiëveteranen, veelal voormalige dienstplichtigen die rond hun pensioenleeftijd de balans van hun leven opmaakten, kregen hun zin. Eerst hadden zij al bereikt dat de koningin niet in Indonesië was op 17 augustus, de dag waarop vijftig jaar onafhankelijkheid werd gevierd. Beatrix kwam vier dagen later. En in haar speech bleven verontschuldigingen achterwege. Het rommelige staatsbezoek, dat vele pijnlijke momenten kende, geldt als het minst succesvolle dat Beatrix heeft afgelegd.

‘Nederland is in brede zin sindsdien steeds kritischer geworden op het eigen koloniale verleden’, zegt Oostindie. ‘Het gaat stapsgewijs, ook over de oorlog van 1945-1949. In 2005 heeft minister Bot van Buitenlandse Zaken gezegd dat Nederland in deze oorlog aan de verkeerde kant van de geschiedenis stond. Maar het ligt niet in de lijn der verwachting dat koning Willem-Alexander excuus gaat aanbieden voor het koloniale verleden. Het kabinet-Rutte heeft bij de schadeloosstelling voor nabestaanden van standrechtelijke executies meermalen excuses aangeboden voor oorlogsmisdaden maar, zoals premier Rutte expliciet zei, niet voor het kolonialisme op zich.’

Teruglezen

Verleden blijft Rutte in Indonesië achtervolgen
Parallel aan het staatsbezoek leiden de ministers Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat), Bruins (Medische Zorg en Sport) en Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) een brede economische missie, waaraan 130 bedrijven deelnemen. Vier jaar geleden leidde premier Rutte een vergelijkbare handelsdelegatie. Lees hier het verslag terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden