nieuws

Staat neemt in diepste geheim aandeel van ruim 12 procent in Air France-KLM

Vanwege grote zorgen over de toekomst van luchtvaartmaatschappij KLM én Schiphol heeft de Nederlandse staat besloten om grootaandeelhouder te worden van moederbedrijf Air France-KLM. Het kabinet heeft de afgelopen week in het diepste geheim voor 680 miljoen euro aandelen van de holding gekocht en bezit nu 12,68 procent van het fusiebedrijf.

Ministers Wopke Hoekstra van Financiën en Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat voor aanvang van de persconferentie.

De komende tijd wordt dat belang nog wat verder uitgebreid tot zo’n 14 procent, zodat Nederland evenveel aandelen heeft als de Franse staat. Op termijn krijgt Nederland dan ook evenveel stemrecht als Parijs. Door de investering loopt de staatsschuld op. Op andere uitgaven wordt niet bezuinigd.

De ministers Wopke Hoekstra van Financiën en Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur maakten het besluit dinsdagavond bekend tijdens een speciaal ingelaste persconferentie. De Tweede en de Eerste Kamer waren al vertrouwelijk geïnformeerd. Premier Rutte heeft het opkopen van aandelen persoonlijk toegelicht aan de Franse president Macron. Hoekstra sprak dinsdag ook kort met de Franse minister van Financiën. Hij wilde niet zeggen hoe de Fransen reageerden op de Nederlandse verrassingsactie die toen al een voldongen feit was.

Volgens Hoekstra is Nederland tot de investering overgegaan, omdat de afgelopen tijd is gebleken dat het kabinet te weinig invloed heeft op de beslissing binnen de holding, hoewel er grote nationale belangen op het spel staan. ‘De positie van KLM is de afgelopen maanden verder geërodeerd’, erkende Hoekstra. De hoogoplopende spanning rond de positie van de populaire KLM-topman Pieter Elbers waren daarbij volgens de CDA’er ‘slechts een illustratie’.

Het kabinet vreest vooral dat een aanzienlijk deel van de KLM-vluchten op termijn naar de luchthaven van Parijs wordt overgeplaatst, zo liet Van Nieuwenhuizen doorschemeren. Schiphol verliest volgens de VVD-minister zonder het netwerk van KLM mogelijk zijn ‘hubfunctie’. Dat zal volgens haar ten kosten gaan van werkgelegenheid en het Nederlandse vestigingsklimaat voor internationale bedrijven. Van Nieuwenhuizen: ‘We hebben dat ook al gezien bij de luchthaven van Brussel toen Sabena daar wegviel en in Zürich toen Swissair wegviel. Het gaat bij Schiphol om minstens 113 duizend banen.’

Cruciaal

Ook Hoekstra noemde het belang van Schiphol ‘fundamenteel en cruciaal’. ‘We hebben een zeer open economie die afhankelijk is van het contact met het buitenland.’

Als aandeelhouder denkt Hoekstra nu op de rem te kunnen staan als de positie van Schiphol in het geding komt. ‘Dit is een fundamentele stap in het waarborgen van de Nederlandse belangen. We hebben nu een stem aan tafel. Waar nodig zal ik een actieve aandeelhouder zijn, maar geen activistische aandeelhouder.’

De bewindspersonen deden tijdens de persconferentie hun best om de heimelijke aankoop van aandelen niet te presenteren als een vijandige actie richting Frankrijk. Hoekstra benadrukte dat het kabinet niet uit is op verzelfstandiging van KLM. ‘Wij zijn ervan overtuigd dat de toekomst van KLM binnen de groep ligt en dat de hele luchtvaartmaatschappij in staat is tot betere prestaties. Deze investering laat niet alleen onze commitment zien aan KLM, maar juist ook aan de hele groep.’

Hoekstra van en Van Nieuwenhuizen tijdens de persconferentie.

Tussenpersoon

Nederland had al een klein belang van bijna 6 procent in KLM, maar beschikte niet over een aandeel in de moedermaatschappij. Vorige week woensdag begon de staat via een tussenpersoon met het opkopen van aandelen. Het gros van de 680 miljoen is dinsdag uitgeven. Het Nederlandse belang steeg toen van minder dan 5 procent naar 12,68 procent.

Hoekstra benadrukte dat Nederland achter de schermen ‘al jaren’ nadenkt over deze stap. Ook het vorige kabinet zou een interventie via de aandelenmarkt al overwogen hebben, omdat er toen al grote twijfels bestonden over de strategie van de fusiemaatschappij. Bij belangrijke beslissingen, zoals de mogelijke samenwerking met Delta Air Lines en China Eastern Airlines, werd Nederland niet eens geconsulteerd. ‘Dat gaat ons nu niet meer gebeuren,’ merkte Van Nieuwenhuizen dinsdag op.

Volgens het kabinet komt de staatsinterventie niet te laat, hoewel de moedermaatschappij Air France-KLM de afgelopen weken opnieuw meer macht naar zich toe heeft getrokken. Het contract van KLM-directeur Elbers is weliswaar met vier jaar verlengd, maar Ben Smith, de topman van de holding, is ook toegetreden tot de raad van commissarissen van KLM. Hij krijgt daardoor meer invloed op de Nederlandse tak.

Alles wat u moet weten over de machtsstrijd binnen Air France-KLM

Het blijft rommelen bij Air France-KLM. Het knetterde zo hard tussen de Franse en Nederlandse luchtvaartmaatschappijen, dat zelfs het kabinet zich ermee bemoeit. Een overzicht van onze stukken over de machtsstrijd binnen Air France-KLM.

Tijdens de onrust rondom Pieter Elbers werd allerwegen het ‘KLM-gevoel’ vertolkt. Wat dat is? Het heeft iets met thuiskomen, blauwe uniformen en het aroma van koffie te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden