Staat doet veel minder groot beroep op kapitaalmarkt

Minister Zalm krijgt volgend jaar 20,6 miljard gulden te weinig aan inkomsten binnen om alle uitgaven van het Rijk te betalen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Dat grote verschil is vooral het gevolg van de zogeheten bruteringsoperatie van het ministerie van Volkshuisvesting. Deze maatregel, die dit najaar uitgevoerd wordt, houdt in dat de woningbouwverenigingen hun toekomstige subsidies in één keer uitgekeerd krijgen. Het komt in feite erop neer dat de corporaties financieel voortaan op eigen benen moeten staan.

Daarentegen heeft de staat in voorgaande jaren geprofiteerd van vervroegde aflossing van leningen van de corporaties. Daardoor is, volgens het ministerie van Financiën, in voorgaande jaren de financieringsbehoefte een flink stuk kleiner geweest.

Het financieringstekort komt volgend jaar uit op 3,1 procent van het bruto binnenlands produkt (bbp). Daarmee doet het kabinet het beter dan in het regeerakkoord was afgesproken. Toen gingen de coalitiepartijen nog uit van een tekort van 3,3 procent volgend jaar.

Overigens zijn deze cijfers een stuk 'schoner' dan de cijfers die de kabinetten Lubbers placht te hanteren. Zalm spreekt van het 'beleidsrelevante tekort', waaruit alle boekhoudkundige trucs zijn verwijderd. Bovendien worden ook de opbrengsten van staatsdeelnemingen, zoals de verkoop van KPN, niet in dit tekort meegeteld, omdat die opbrengsten in principe eenmalig zijn. Het KPN-belang is slechts één maal te verkopen.

Nederland voldoet volgend jaar wel voor het eerst aan de normen die de Europese Unie heeft afgesproken voor de omvang van het financieringstekort. Voor toetreding tot de Economische en Monetaire Unie is een tekort van maximaal 3 procent toegestaan. Volgens die EMU-norm ligt het Nederlands financieringstekort volgend jaar op 2,8 procent.

De omvang van de overheidsschuld neemt ten opzichte van de totale economie slechts langzaam af. Doordat er nog steeds een financieringstekort is, stijgt de schuld volgend jaar in absolute termen tot 517,9 miljard gulden, tegen 501,1 miljard dit jaar. Belangrijker is echter hoe de overheidsschuld zich ontwikkelt in verhouding tot de totale economie, omdat dit verhoudingsgetal bepalend is voor het EMU-toelatingsexamen.

De economie groeit harder dan de nationale schuld. In procenten van het bbp uitgedrukt daalt de schuld dan ook tot 78,4, tegen 78,7 dit jaar. Om tot de EMU toe te treden moet de schuld weliswaar onder de 60 procent van het bbp liggen, maar de EU heeft afgesproken dat ook de landen die een duidelijk dalende tendens van hun schuld kunnen laten zien, tot het selecte groepje economische koplopers mogen toetreden. Volgens minister Zalm moet het financieringstekort vanaf 1997 nog duidelijk verder dalen, wil ook de overheidsschuld in een bevredigend tempo gaan afnemen.

Binnenlandse institutionele beleggers financieren een steeds groter deel van de staatsschuld. Die hadden in 1993 nog 19 procent van de staatsschuld in handen, terwijl dat in 1994 toenam tot 23 procent. Het buitenlandse aandeel liep vorig jaar terug tot 23 procent, van 26 procent in 1993.

Dit jaar is Zalm overigens bijzonder snel met de dekking van het financieringstekort. In de periode tot 1 juli had hij al voorzien in driekwart van het totale tekort. Daarmee vestigt hij een nieuw record. De achtergrond van dit snelle financieren is dat het ministerie wil voorkomen dat het tegen het einde van het jaar tegen ongunstige voorwaarden moet lenen.

De minister krijgt vanaf 1 januari een rentevergoeding over het bedrag dat hij in de schatkist heeft. Dat tegoed wordt aangehouden bij De Nederlandsche Bank. Voor de begroting maakt dat niets uit: bankpresident Duisenberg maakt twee keer per jaar dividend over aan minister Zalm, en de rente zal worden afgetrokken van die winstuitkering.

Zalm denkt echter beter te kunnen omgaan met het schatkistsaldo als er een rentevergoeding tegenover staat. Hij hoopt zo beter de kosten van verschillende financieringsvormen te overzien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden