Staat de brug open? Dit is waarom u niet écht chagrijnig hoeft te worden

Dat een vrachtschip doorheen moet, dat snappen automobilisten nog wel als ze voor een openstaande brug moeten wachten. Maar nu het vakantie is en dus hoogseizoen voor de watersporters, moet de brug vaker open voor plezierjachten. En dat zorgt voor wachttijd, dus ergernis. Is dat terecht? En waar kun je eigenlijk terecht met je klachten?

De Douche Gravestenebrug over het Spaarne in Haarlem. Bezitters van een jacht meren er graag aan. Beeld Guus Dubbelman

'Hé, die ene kan er met gemak onderdoor.' Een Haarlemmer met een bewolkt gezicht wijst vanaf de wal op de laatste van vier boten die zich op het Spaarne opmaken om onder de openstaande Gravestenenbrug door te varen. De brug kan veel sneller dicht, is de onuitgesproken boodschap van de ongeduldige wachtende. De brugwachter werpt een blik op de rij boten en komt tot een ander oordeel. 'Ik denk het niet.'

De brugwachter van de dubbele ophaalbrug (zijn naam wil hij niet geven) in het centrum van Haarlem hoort deze weken wel vaker gemopper. Het Spaarne ligt op de Staande Mast-route, een populaire vaarroute voor motor- en zeilboten van meer dan zes meter hoog. De zomervakanties zijn op hun hoogtepunt, en daarmee ook het vaarseizoen voor recreanten en de ergernis van weggebruikers over al die openstaande bruggen.

In Groningen liepen vorig jaar zomer de gemoederen zo hoog op dat de provincie een inspraakavond hield om de klachten over een brug over het Winschoterdiep te bespreken. Die brug zou volgens de klagers veel langer openstaan dan noodzakelijk. Als een brug open gaat om een vrachtschip door te laten hebben automobilisten daar nog wel begrip voor. Maar als het verkeer vastloopt en een plezierschipper vrolijk wuivend passeert, 'willen wachtende automobilisten uit pure ergernis wel in het water springen', schreef het Dagblad van het Noorden.

De gemeente Zaanstad meldt op zijn website dat zich elke week vijfhonderd incidenten rond de stedelijke bruggen voordoen, zoals autobestuurders die stoplichten negeren, fietsers die om de slagbomen heenrijden en voetgangers die daar onderdoor glippen.

Enkele weken terug gingen automobilisten die door een slagboomstoring urenlang stilstonden voor de Haringvlietbrug op de A29 nog een stap verder. Ze sloopten de slagbomen.

(De tekst gaat verder onder de foto.)

De Douche Gravestenebrug over het Spaarne in Haarlem. Populair bij voetgangers, fietsers en toeristen Beeld Guus Dubbelman

Al deze klachten roepen de vraag op of rijdend, fietsend en lopend Nederland nog wel door één deur kan met het varende deel van de natie. Probleem: er is niemand die de kwade koppen aan de wal turft. 'We registreren klachten wel', meldt Waternet, de beheerder van de 62 bediende bruggen en sluizen in Amsterdam. 'Dit jaar hebben we er nog geen gehad.' Maar ja, hoeveel boze burgers weten dat ze bij Waternet moeten zijn als ze hun gal willen spuwen over de wachttijden bij een brug?

De aanwijzingen dat het ongenoegen over openstaande bruggen breed leeft, zijn anekdotisch en indirect. Neem het meldpunt dat de ANWB vorig jaar instelde om het oponthoud op de weg in kaart te brengen. Er kwamen vierduizend reacties binnen. Van die klachten ging 32 procent over verkeerslichten en 25 procent over bruggen. De irritatie gold vooral de bruggen in de waterprovincies Zeeland en Friesland. En: de problemen spelen vooral in het watersportseizoen, als bruggen door de drukte op het water wel 10 tot 15 minuten openblijven. Overigens zijn de ANWB-klachtencijfers wel enigszins vertekend omdat mensen onder de noemer 'brugklachten' ook over te smalle bruggen konden klagen.

Blauwe golf

Zeeland heeft voor het derde achtereenvolgende jaar in het vaarseizoen voor het Kanaal van Walcheren een ‘blauwe golf’ ingesteld. De openingstijden voor bruggen worden onderling zo afgesteld dat boten met een gemiddelde snelheid van acht kilometer per uur in een klein uur het kanaal kunnen slechten. ‘Daar deden ze anders anderhalf uur over’, zegt een woordvoerder. Bijkomend voordeel voor het wegverkeer: elke brug staat maximaal drie minuten open. De ‘blauwe golf’ is zo’n succes dat de provincie besloten heeft de vrije doorvaarten dit jaar te verdubbelen – van drie naar zes op een dag.

De ANWB zit in een spagaat: de bond heeft rijdende én varende leden. Hoe kijkt de bond aan tegen de openstaande bruggen? Woordvoerder Annelies Tichelaar: 'Idealiter zouden de beide verkeersstromen elkaar niet in de weg moeten zitten, maar het is noodzakelijk compromissen te sluiten. Automobilisten moeten er in sommige gebieden op bedacht zijn dat de brug open kan staan.'

Hoe kunnen weggebruikers dan anticiperen? Dat treft: de bruggen hebben online een stem gekregen. Op websites en apps voor smartphones als Brug-open.nl, Brugopen.nl, Isdebrugopen.nl en Brugrader.nl is de actuele stand van tientallen bruggen te vinden. Deze brugwatchers plukken gegevens uit de Nationale Databank Wegverkeersgegevens (ndw.nu).

De websites laten zien dat het met de lange wachttijden meevalt. De meeste bruggen die meerdere keren per dag schepen doorlaten zijn na drie tot vier minuten weer dicht. De brugwachter van de Gravestenenbrug in Haarlem beaamt: 'Hooguit vier minuten is het streven.' Waternet in Amsterdam: 'Onze brugwachters zorgen er altijd voor dat een opening niet langer dan drie tot vier minuten duurt met een ongeschreven maximum van vijf minuten.'

Is de economische schade van een openstaande brug te berekenen?

De provincie Zeeland liet dat in 2014 onderzoeken voor de Sluiskilbrug over het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Die stond elke dag gemiddeld 23 keer een kwartier open, ofwel bijna zes uur per etmaal. Het verkeersoponthoud voor de Sluiskilbrug leidde volgens de provincie tot een economisch verlies van 5 miljoen euro per jaar. In 2015, toen het koningspaar even verderop de Sluiskiltunnel opende, kwam er een einde aan deze schadepost.

Provincies en gemeenten proberen botsingen tussen de weg en het water zo veel mogelijk te voorkomen. Veel bruggen op hoofdwegen gaan open volgens een 'spoorboekje'. In de spits blijven bruggen dicht en openingstijden worden afgestemd op de treintijden. Op de drukste plekken moeten schepen in konvooi varen om de overlast te beperken.

Dat openstaande bruggen ergernis wekken, is vermoedelijk niet te voorkomen. Maar het geklaag is ook een kwestie van perceptie, filosofeert de brugwachter in Haarlem. 'Mensen herinneren zich alleen de keren dat ze voor een open brug moesten wachten. Alle keren dat ze ongehinderd het water over konden steken vergeten ze.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.