Staat aansprakelijk voor schade 'kinderen Sulawesi'

De Nederlandse staat is aansprakelijk voor de schade van nabestaanden van mannen die begin 1947 in Zuid-Sulawesi zijn geëxecuteerd door het Nederlandse leger. Dat bepaalde de rechtbank in Den Haag vandaag.

Nabestaanden in de rechtbank in Den Haag Beeld anp

Achttien weduwen en vijf kinderen hadden rechtszaken aangespannen. De staat kan, net als bij een zaak uit 2011 over een soortgelijk bloedbad in Rawagedeh op Java, vanwege de ernst van de zaak geen beroep doen op verjaring.

Voor het eerst stelde de rechter vast dat niet alleen weduwen maar ook kinderen van slachtoffers recht hebben op schadevergoeding. Nabestaanden moeten dan wel kunnen bewijzen dat hun man of vader is geëxecuteerd. Volgens de rechter staat dit nu voor nog maar negen weduwen vast. De rechtbank buigt zich later over de vraag wie van de anderen in aanmerking komen voor schadevergoeding, en wat dan de hoogte van de vergoeding moet worden.

Nederland gaf kapitein Raymond Westerling en diens elitetroepen in 1947 carte blanche om de revolutie op het toenmalige Zuid-Celebes de kop in te drukken. In drie maanden tijd werden naar schatting 3.500 Indonesiërs zonder enige vorm van proces gedood.

Met de executies wilde Nederland een voorbeeld stellen aan andere rebellen in het toenmalige Nederlands-Indië. De executies gebeurden daarom in het openbaar, blijkt uit onderzoek dat in 1954 in opdracht van de Nederlandse regering is verricht. De vraag of de geëxecuteerden daadwerkelijk betrokken waren bij de revolutionaire strijd, werd nooit gesteld.

Begraafplaatsen

De rechtbank gaat een deskundige benoemen die moet gaan kijken op begraafplaatsen in Zuid-Sulawesi. Volgens Liesbeth Zegveld, advocaat van de nabestaanden, zal het een heel karwei worden om het bewijs in alle gevallen rond te krijgen. 'Nederland heeft willens en wetens niets over die executies vastgelegd.'

Bij de zaak over het bloedbad in Rawagedeh accepteerde de staat zonder meer dat de weduwen nabestaanden waren van onrechtmatig geëxecuteerde mannen, omdat de landsadvocaat ervan uitging dat hij de verjaringstermijn zou winnen, legt Zegveld uit. 'Nu verliest de staat op het punt van de verjaringstermijn, dus gaat de staat de betrokkenheid van de nabestaanden betwisten.'

Jeffry Pondaag, van het Comité Nederlandse Ereschulden, is blij dat er een onderzoek komt. Maar Pondaag hoopt vooral op meer openheid van de Nederlandse overheid. 'Eigenlijk weet Nederland precies wat daar gebeurd is, er moeten archieven zijn.'

Eerder betaalde Nederland vier ton schadevergoeding uit aan nabestaanden van massa-executies in het toenmalig Nederlands-Indië. Twee ton aan de weduwen van Rawagedeh op Java en twee aan die van Zuid-Sulawesi. Daar kwam door een schikking nog eens 160 duizend euro bij, voor weduwen op Java en Zuid-Sulawesi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden