Staar? Daar ben ik te jong voor

Zes auteurs vertellen om de beurt over de dilemma's van hun generatie...

Helga Ruebsamen

Joop liet zich al lange tijd laatdunkend uit over de leesbaarheid van onze verkeersborden. Zo onduidelijk als langs de Nederlandse wegen had hij ze nog nergens in de wereld aangetroffen. Een poosje later begon hij te mopperen op de smerige verkeerslichten in Den Haag, die volgens hem hoognodig moesten worden gereinigd want je zag niet eens meer of ze op rood stonden of op groen.

'Jij hebt vast en zeker staar, jongen', zei een bejaarde buurman. 'Staar? Daar ben ik te jong voor', reageerde Joop (1946) verontwaardigd.

Wij zwegen.

Ik begreep hem wel. Ben ik zelf niet al minstens een half jaar woest aan het bakkeleien met www.nationale hoortest.nl? Op deze website staat een vraag-en-antwoordspelletje, waarmee je je gehoor kunt meten. Meestal haal ik hier een onvoldoende, of nog erger, word ik voor slechthorend uitgemaakt, maar mijn onbevredigende resultaten wijt ik natuurlijk niet aan het eventuele falen van mijn gehoor. Kom op zeg, volgende keer doe ik deze test niet zo laat in de nacht en met minder drank erbij. Ik zal jullie laten merken wie hier nog haarfijn een eurobiljet op de grond kan horen vallen terwijl de muziek aan staat. Dat had je nou niet verwacht van Broeder Ezel, die op zijn leeftijd toch moest weten dat hij vooral nooit in doktershanden vallen mag, want dan is hij er geweest. Mijn generatie, die WO II weet je wel heeft meegemaakt, is niet van jongs af aan verwend met medische zorg. Wij zijn opgegroeid zonder verdoving, met oma's die aan hun rotte kies een draadje bonden waarvan het andere einde aan de deurknop was vastgemaakt. En dan maar wachten tot er iemand binnen kwam, zo ging dat. Met je kwalen liep je door,. Het ging vanzelf wel over. Had Boerhaave toch immers ook gezegd?

'Mijn moeder had staar', herinnerde Joop zich ineens, 'toen ze 78 was werd ze eraan geopereerd, ze zei dat staar moest rijpen.'

Ondertussen staat hier een foto voor me, waarop Joop zich bevindt samen met dokter Zijlmans van het oogziekenhuis Rotterdam. Beiden kijken me breed glimlachend aan, de dokter of hij zojuist het winnende doelpunt heeft gemaakt -en zo is het ook! -Joop ietwat beduusder en slechts met één oog. Het andere is er zojuist door dokter behendig uitgekerfd en vervangen door een puntgaaf exemplaar, dat voorlopig nog schuilgaat achter een wit kapje. Nou ja, het gaat hier niet om een heel oog, uiteraard, maar om een nieuwe lens dan. Na afloop van de operatie verscheen aan het voeteneind de zuster met haar kiektoestel: 'Wilt U nu met dokter op de foto?'

'Als de operatie is gelukt, dan wel', stamelde Joop.

Intussen ziet hij alweer als een halve arend. Hij bazuint rond dat het een mirakel is. Ik heb dit mirakel persoonlijk bijgewoond, maar er niet naar behoren van genoten. Vol vooroordelen jegens onze ziekenzorg, ben ik schoorvoetend meegegaan. Alleen omdat het moest! Het Rotterdams Oogziekenhuis eist dat de patiënt met een begeleider komt, die mee moet in de operatiekamer. Zonder begeleider geen operatie! De begeleiders werd beloofd dat zij de operatie nauwkeurig zouden kunnen volgen op breedbeeldschermen. Alsof dat een pretje zou zijn. Er viel echter niet aan te ontkomen. Dertien stuks bloederige ogen hingen twee uren achtereen op drie schermen boven ons hoofd, niet alle ogen en masse maar oog na oog. Soms bubbelde er een naar boven die tergend lang in beeld bleef, angstaanjagend groot scheen, die als een naar redding snakkende vedette alle schermen vulde.

Door mijn brein flitste Un chien andalou, een filmpje van Buñuel en Dali, uit 1929, waarin naar hartelust in allerlei ogen wordt gesneden. Het filmpje van de Spaanse meesters verbleekte tot een betekenisloos verhaaltje in dat oogziekenhuis in Rotterdam, waar de werkelijkheid met meesterlijk vertoon zwierig de kunst versloeg! Oogchirurgen als dansende faunen, goochelend met mesjes, een brutale solo van een snelle verpleegster op gympen, een koor van moederlijke vrouwen met geruststellende stemmen, wij als publiek in machteloze solidariteit, stomgeslagen van bewondering.

Het was een perfecte voorstelling. Ging het er in alle ziekenhuizen maar zo aan toe. Je zou er heengaan voor je genoegen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden