Staan er echt meer auto's in de fik?

Ook dit weekend was weer het raak. Bij een recreatiepark in Arnhem brandden zondag twee auto's uit. Zoals eerder al vele auto's brandden in plaatsen als Ede, Vlaardingen en Lelystad. Het lijkt alsof steeds meer Nederlanders hun bolide in lichterlaaie aantreffen. Hoe zit dat?

De meeste autobranden zijn aangestoken, Brand door mechanisch effect komt weinig voor. Beeld anp

Hoe vaak zijn er autobranden?

Uit cijfers van alarmeringsnetwerk P2000, dat alle brandmeldingen op alarmeringen.nl registreert, blijkt dat sinds begin 2012 maandelijks 350 à 550 voertuigen in brand staan. De jaarlijkse cijfers schommelen al jaren rond de 5.500 , wat neerkomt op grofweg 15 branden per dag. Deze meldingen omvatten sporadisch ook brandende tweewielers én autobranden door een ongeluk of mechanisch defect, hoewel dat laatste steeds minder voorkomt, zegt het Verbond van Verzekeraars. 'Auto's worden technisch steeds beter. Bij risico op oververhitting gaan lampjes en knopjes tegenwoordig een stuk eerder dreigend piepen en branden.'

Wanneer zijn de meeste branden?

Autobranden waren de afgelopen maanden veelvuldig in het nieuws, maar vergeleken met de tweede helft van 2015 is er een lichte daling. In augustus vorig jaar, op het jaarlijkse hoogtepunt, vonden bijna 550 autobranden plaats; vorige maand iets minder dan 500. De hoogste piek van de afgelopen jaren was in mei 2012: toen moesten 735 auto's eraan geloven. De meeste autobranden vinden 's nachts plaats, maar van logische seizoenswisselingen lijkt geen sprake. Zo rond de jaarwisseling - als het vroeg donker is en de Nederlander zich met vuurwerk en vreugdevuren van zijn vuurtjesstokendste kant laat zien - is soms een kleine opleving te bespeuren, maar in de zomermaanden net zo goed.

Waar worden de meeste auto's in brand gestoken?

In Ede en Vlaardingen gingen de afgelopen tijd tientallen auto's in vlammen op, maar het echte probleem zit in Limburg, tonen de meldingen over 2015 en 2016. Daar stonden sinds begin vorig jaar 684 auto's in brand, wat neerkomt op één per 1.634 inwoners. Vooral de vele branden in Maastricht, Heerlen, Roermond en Weert vallen op: die plaatsen vormen meer dan eenderde van het totaal.

Na Limburg blijkt Noord-Brabant het meest ontvlambaar, terwijl Friesland relatief weinig autobranden ziet. In absolute aantallen (los van het aantal inwoners) komen de meeste autobranden in de dichtstbevolkte gebieden voor: één op de zes vindt plaats in de vier grote steden: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht. Over een langere periode bezien is er in Amsterdam en Rotterdam echter een fikse daling, terwijl het aantal autobranden in Den Haag en Utrecht gelijk of hoger ligt dan in 2012.

Hoe gaat dat eigenlijk, een auto in brand steken?

Een auto in de fik steken is een koud kunstje, zegt forensisch psycholoog Ernst Ameling, deskundige op het gebied van pyromanie. 'Het is het makkelijkste wat er is. Gewoon een aanmaakblokje op de banden of de grille leggen, aanstekertje erbij en klaar is kees. Of een doekje met benzine.'

Forensisch psycholoog en criminoloog Frans Koenraadt beaamt dit, en zegt dat er bij autobranden lang niet altijd sprake van voorbedachte raad is. 'Natuurlijk, soms draait brandstichting om wraak en vergelding. Dan wordt alles voorbereid en gepland. Maar het blijken ook vaak spontane acties, van mensen die tot hun eigen verbazing binnen de kortste keren een auto in de fik hebben. Dit is een heimelijk delict, waarvoor je niet sterk of slim hoeft te zijn. Waarbij de pakkans klein is en je niet wordt gedwongen tot contact met het slachtoffer. De makkelijke weg.'

Beeld Alarmeringen.nl

Wie zijn de daders?

Volgens forensisch psychologen maken pyromanen (die handelen uit een ziekelijke aandrang) een klein deel van de daders uit, maar zijn ze wel verantwoordelijk voor een groot deel van de branden. Psycholoog Ernst Ameling: 'Pyromanen zijn vaak jonge mannen die gezien willen worden. Ze hebben een laag IQ, wonen nog thuis, hebben geen werk en vallen niet op. Ze gaan op in het behang, zeg ik vaak. Wanneer ze merken hoeveel aandacht zo'n brand genereert, voelen ze zich belangrijk. Dan krijgen ze vlinders in hun buik, zo beschrijven ze dat. Daarna wordt het een verslaving, die nog maar moeilijk valt te stoppen.'

Vrouwelijke pyromanen, zoals 'Pyromien' uit Boxtel, zijn volgens psychologen zeldzaam.

De rest van de daders komen uit de vandalistische hoek, zeggen ze. Hangjongeren die graag dingen stukmaken, maar niet noodzakelijkerwijs een stoornis hebben. Relschoppers en hooligans, maar soms ook mensen die de verzekering willen oplichten of criminelen die na het stelen van een auto sporen proberen uit te wissen. Ameling: 'Wij maken vaak onderscheid tussen mad en bad. Zijn daders ziek, of doen ze het uit slechtigheid? Bij autobranden zie je het allebei.'

Data-analyse: Remy Koens

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden