Staak het verzet

Europa staat voor de zware opgave te bewijzen dat de verscheurdheid over Irak een incident was en niet het gevolg van een structureel onvermogen om in tijden van crisis tot eensgezinde, daadkrachtige besluiten te komen....

Het kan bijna niet anders of de voorbije gebeurtenissen moeten bij een lidstaat als Nederland de scepsis tegen Europa hebben aangewakkerd. Niet dat het zich zal afwenden van het eenwordingsideaal, maar wel zal het meer dan ooit op zijn tellen passen als het gaat om de wijze waarop het ideaal in praktijk wordt gebracht. Het is tegen een eenwording waarbij Europa onder aanvoering komt van een land of groep landen die de Europese Unie willen gebruiken om zich af te zetten tegen de Verenigde Staten. Vooral het Franse optreden in de kwestie-Irak heeft de meer Atlantisch-geöriënteerde lidstaten kopschuw gemaakt voor een verdere soevereiniteitsafdracht in de buitenlandse politiek.

Hier stuiten we op een van de paradoxen die de Europese integratie zo gecompliceerd maken. 'Irak' heeft de noodzaak van eenheid onderstreept, maar tegelijkertijd heeft het de voorwaarden ondermijnd waaronder die eenheid kan worden bereikt. Het is aan de Europese Conventie om te voorkomen dat Europa aan zijn eigen contradicties bezwijkt, dat wil zeggen daardoor verlamd raakt.

De Conventie heeft als opdracht een bestuur te ontwerpen voor een Unie die 25 leden gaat tellen en die desalniettemin meer eensgezindheid en besluitvaardigheid zal tonen dan tot nu toe. Dat kan door de Europese Raad, het orgaan waarin de nationale regeringen zijn vertegenwoordigd, voor een langere periode een president te laten kiezen. Nederland verzet zich tegen dit voorstel van Giscard d'Estaing, uit angst dat die president altijd uit een groot land zal komen.

De Nederlandse oppositie is niet verstandig. Ook Den Haag heeft belang bij een Europese Unie waarbij het zwaartepunt ligt bij de Raad als het orgaan van de lidstaten en niet bij de bureaucratische, weinig democratische Europese Commissie. Ook is het in het Nederlands belang dat de Unie aan leiding en slagkracht wint als de grote landen een prominentere rol wordt gegund binnen de Raad.

Wel zou Den Haag, door schade en schande wijs geworden, moeten vasthouden aan het vetorecht op essentiële terreinen. Bijvoorbeeld als garantie dat de Unie niet een instrument wordt van Frans gaullisme. Essentieel is ook een goede werkverdeling tussen Unie en lidstaten. Het anonieme 'Brussel' mag zich alleen over die zaken buigen die uitsluitend op Europees niveau kunnen worden geregeld. De rest moet de competentie van de lidstaten blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden