Sri Lanka joeg burgers de dood in

VN-experts oordelen vernietigend over de regering die tienduizenden burgers offerde om de Tamil Tijgers te kunnen verslaan.

AMSTERDAM - Het zijn scènes uit de hel, de gebeurtenissen die worden beschreven in het rapport dat een commissie van experts in opdracht van de Verenigde Naties heeft opgesteld over de laatste maanden van de strijd tegen de Tamil Tijgers. Met een groots offensief wist het leger het hardnekkige verzet van de Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) te breken. Op 18 mei kwam een einde aan een burgeroorlog die bijna een kwart eeuw had geduurd. De prijs was hoog: volgens het Rode Kruis was de laatste fase van de strijd uitgelopen op een 'onvoorstelbare humanitaire ramp'.


In het VN-rapport, dat deze week werd vrijgegeven nadat de conclusies eerder waren uitgelekt in Sri Lankaanse media, worden beide partijen beschuldigd van ernstige wreedheden. De Tamil Tijgers gebruikten de burgerbevolking als menselijk schild en schoten degenen dood die uit het oorlogsgebied probeerden te ontsnappen. Maar de zwaarste verwijten treffen de regering in Colombo. 'In de laatste stadia van de oorlog vielen de meeste burgerdoden door beschietingen van regeringszijde.'


De regering nam de gebieden onder vuur die zij zelf had aangewezen als plekken waar de burgerbevolking zich moest verzamelen: in deze 'no-firezones' zouden geen zware wapens worden gebruikt. Niets bleek minder waar. Ziekenhuizen en centra van de VN en het Rode Kruis werden systematisch bestookt. Dit terwijl de autoriteiten wisten wat de gevolgen waren. De kwelling van de bevolking werd nog verergerd doordat de aanvoer van voedsel en medische goederen werd afgesneden.


Het rapport: 'Tienduizenden lieten het leven tussen januari en mei 2009, velen van hen stierven anoniem in de slachting van de laatste paar dagen.' Hoeveel doden er precies vielen is volgens de samenstellers van het rapport moeilijk te zeggen. Dat het er veertigduizend waren 'kan niet worden uitgesloten'.


Kwart miljoen vluchtelingen

Toen de wapens eenmaal zwegen was de rampspoed voor de kwart miljoen vluchtelingen niet voorbij. Ze werden onder ellendige omstandigheden opgesloten in kampen, waar de autoriteiten op zoek gingen naar voormalige LTTE-strijders. In een overbevolkt 'welzijnsdorp' als Menik Farm waren onvoldoende drinkwater en voedsel en bleken de sanitaire en medische voorzieningen gebrekkig. Vernedering en verkrachting waren geen uitzondering.


De experts laten geen spaan heel van de bewering van de regering dat zij alles heeft gedaan om de burgerbevolking te sparen. Ze spreken van 'geloofwaardige beschuldigingen' die - als ze worden bewezen - duiden op een lange reeks ernstige schendingen van mensenrechten, waarvan sommige neerkomen op oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Ook de Tamil Tijgers, die de burgerbevolking gijzelden en dwongen te vechten, hebben zich schuldig gemaakt aan dergelijke misdaden.


De regering in Colombo, die tevergeefs probeerde publicatie van het rapport tegen te houden, verwierp de bevindingen van de experts als eenzijdig en bedrieglijk.


De VN-commissie pleit voor een internationaal en onafhankelijk onderzoek naar oorlogsmisdaden. Maar VN-chef Ban Ki-moon liet weten dat hij niet de bevoegdheid heeft daartoe opdracht te geven. Zo'n onderzoek kan er alleen komen als Sri Lanka daarmee instemt of als VN-lidstaten erom vragen. Instemming van Colombo is uitgesloten. Omdat Sri Lanka geen lid is van het Internationaal Strafhof moet de opdracht voor een onderzoek naar oorlogsmisdaden komen van de VN-Veiligheidsraad. En daar zullen landen als Rusland en China, die vetorecht hebben, een dergelijk onderzoek waarschijnlijk tegenhouden.


Half mei 2009. In het noordoosten van Sri Lanka heeft het regeringsleger de Tamil Tijgers teruggedrongen tot een gebied van een paar vierkante kilometer. Samen met de restanten van het rebellenleger zitten zo'n honderdduizend burgers in de val. Van alle kanten regent het granaten, ook al is het terrein officieel een no-firezone.


De beschietingen zijn zo hevig dat niemand een kant op kan. Zelfs bunkers bieden geen veiligheid meer. Zwarte rook en een zware lijkengeur vullen de lucht. Het Rode Kruis heeft de evacuatie van gewonde burgers over zee moeten stoppen.


Voor kinderen die verhongeren en voor gewonden ontbreekt elke hulp. In een kliniek liggen honderden patiënten op de grond, gewonden tussen de doden. Artsen kunnen het ziekenhuis niet meer bereiken en moeten de patiënten aan hun lot overlaten. Als burgers proberen uit te breken, nemen de Tamil-rebellen hen onder vuur.


Ook nadat de regering de dood van de belangrijkste rebellenleiders heeft gemeld, gaan de beschietingen door. De kuststrook ligt bezaaid met lijken. Overlevenden klampen zich vast aan de ontzielde lichamen van verwanten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden