Srebrenica-rapport moet Kamer bewegen tot zelfreflectie

Toen de VN eind 1993 Srebrenica aan Nederland toebedeelden, bleef het in de Kamer stil. Negen jaar later moet dat anders....

Eén Nederlander zal in elk geval ontevreden zijn over het rapport dat de parlementaire enquêtecommissie-Srebrenica vandaag uitbrengt. Mient Jan Faber, secretaris van het IKV (Interkerkelijk Vredesberaad), betreurt het dat de nabestaanden van de vermoorde Moslim-mannen niet voor de commissie mochten verschijnen. Daardoor is het rapport sowieso eenzijdig, vindt hij.

Als het aan Faber ligt, is het boek Srebrenica (het is misschien beter te spreken over een bibliotheek) nog lang niet gesloten. Ook al is het de bedoeling van de commissie dat het parlement zo spoedig mogelijk, uiterlijk voor de zomer, een 'definitief politiek oordeel' velt.

Faber vindt dat Nederland schuld moet bekennen, een mening die tijdens de openbare verhoren eind vorig jaar slechts werd gedeeld door ex-Kamerlid Eimert van Middelkoop (ChristenUnie). Hij betoogde dat Nederland de Moslims in Srebrenica bescherming heeft beloofd en dat Nederland die belofte niet is nagekomen.

Andere (oud-)politici, met name ex-premier Wim Kok, zeiden dat Nederland hooguit een zekere verantwoordelijkheid draagt, als onderdeel van de internationale gemeenschap die de VN-vredesoperatie in Bosnië op touw zette. Kok en andere oud-bewindslieden voelden zich in de steek gelaten door de VN, die op cruciale momenten Dutchbat luchtsteun onthield. De verhoren leverden over de beweegredenen geen duidelijkheid op.

De Tweede Kamer zal met het uitkomen van het eindrapport niet ontkomen aan een kritische beschouwing. Toen de VN eind 1993 Srebrenica aan Nederland toebedeelden, bleef het akelig stil in de Kamer. Pas in februari 1994 vond een debat plaats en ging de Kamer akkoord met de uitzending van Dutchbat.

Het rapport van de commissie onder leiding van Kamerlid Bert Bakker (D66) zal worden behandeld door de nieuwgekozen Kamer. Van de politici die betrokken waren bij het drama heeft vrijwel iedereen het veld geruimd. Veel militairen hebben inmiddels ook de vermelding 'buiten dienst' achter hun rang staan. Voor de nog dienende militairen heeft, op een enkele uitzondering na, het drama-Srebrenica geen nadelige gevolgen gehad voor het verloop van hun carrière.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat dit door toedoen van de enquêtecommissie alsnog gebeurt. Anders dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten kent Nederland geen systeem waarin een generaal die in de fout is gegaan, wordt gedegradeerd tot sergeant-majoor.

Het was ook nooit de bedoeling van de enquêtecommissie om 'koppen te snellen', zei voorzitter Bakker keer op keer. Per slot van rekening had het kabinet-Kok al de ultieme verantwoordelijkheid op zich genomen door in april 2002 af te treden. Dat gebeurde na de publicatie van het NIOD-rapport, waarin de politiek onder meer het verwijt kreeg zich te hebben laten leiden door emoties. Ook stuurde ze de blauwhelmen met een onwerkbaar mandaat op pad.

Het kabinet viel, ook al stelde NIOD-directeur Hans Blom dat hij geen politieke conclusies had getrokken. Die taak was voorbehouden aan de commissie-Bakker.

De politiek wil een punt zetten achter Srebrenica. De landmacht wil na zeven jaar worden bevrijd van het 'Karremans-gevoel', genoemd naar de commandant van het vaak verguisde Dutchbat. Voor de nabestaanden blijft het drama waarschijnlijk een open wond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden