Srebrenica-commissie oordeelt hard over Couzy

Oud-generaal Couzy heeft bij de val van de moslimenclave Srebrenica 'onprofessioneel en verwijtbaar' gehandeld. Zijn opvolger Van Baal had vorig jaar na het verschijnen van het NIOD-rapport niet hoeven aftreden. Dat concludeert de parlementaire enquêtecommissie Srebrenica...

De commissie, die onder voorzitterschap stond van D66-Tweede-Kamerlid Bakker, velt een hard oordeel over Couzy. De toenmalige landmachtbaas heeft volgens de commissie minister Voorhoeve van Defensie na de val van Srebrenica onvoldoende op de hoogte gesteld van de informatie over mogelijke oorlogsmisdaden.

Die informatie had Couzy gekregen tijdens de eerste debriefing in Zagreb. Voorhoeve kwam door de gebrekkige informatievoorziening later onnodig in politieke problemen.

De loyaliteit van Couzy lag volgens de commissie meer bij de landmacht dan bij de minister. Voorhoeve had op zijn beurt Couzy harder moeten aanpakken.

De commissie rehabiliteerde luitenant-generaal Van Baal. Zijn terugtreden als bevelhebber na het NIOD-rapport in april vorig jaar was begrijpelijk, maar niet terecht, heeft de commissie gesteld.

Bakker uitte in een toelichting op het rapport kritiek op het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), dat de landmachttop onwil verweet om de politieke leiding te informeren. ‘De term 'onwil' is onbruikbaar geworden, nadat het NIOD drie keer een andere definitie voor dat begrip had gegeven’, zei Bakker.

NIOD-directeur Blom zei de conclusie van onwil te handhaven. ‘In ons rapport spatte de onwil van de bladzijden af. De commissie zegt: 'de urgentie ontbrak om de politieke leiding te informeren'. Wat is dat anders dan onwil? Dat is een semantische discussie.’

Van Baal, in juli 1995 plaatsvervangend bevelhebber van de landmacht en later bevelhebber, is volgens de commissie het slachtoffer geworden van de onduidelijkheid over het begrip onwil, dat ‘heeft bijgedragen aan een klimaat waarin personele maatregelen zijn genomen’.

Van Baal reageerde verheugd op de conclusies en zei het rapport te ervaren als een ‘steun in de rug’ om door te gaan met zijn werk. Van Baal geeft op dit moment leiding aan de reorganisatie bij Defensie.

Demissionair minister Kamp van Defensie zei dat Van Baal niet hoeft te worden gerehabiliteerd, omdat er nooit sancties tegen hem zijn genomen.

Oud-minister van Defensie De Grave, op wiens initiatief Van Baal aftrad, zei destijds geen andere keuze te hebben gehad gezien de beroering die het NIOD-rapport veroorzaakte.

De enquetecommissie had verder kritiek op het kabinet-Lubbers en de Tweede Kamer, die in januari 1994 te veel waarde hechtten aan de toezegging van secretaris-generaal Boutros Ghali van de Verenigde Naties over de inzet van luchtsteun.

De commissie is er niet achtergekomen waarom uiteindelijk die steun uitbleef. De Franse generaal en Unprofor-commandant Janvier is volgens het rapport verantwoordelijk voor de te late toekenning van luchtsteun toen de enclave werd aangevallen door het Bosnisch-Servische leger.

Unprofor als geheel is tekortgeschoten bij de hulp aan vluchtelingen, stelt de commissie, maar de Dutchbatters hebben zich niet schuldig gemaakt aan misdaden.

Dutchbat draagt geen verantwoordelijkheid voor de scheiding van moslimmannen en vrouwen door de Bosnisch-Servische troepen van generaal Mladic.

Er was sprake van een ‘loodzwaar dilemma’ toen Dutchbat moest kiezen voor de ongeveer 25000 vrouwen en kinderen op en rond de Nederlandse basis in Potocari en het belang van de zes- a zevenhonderd moslimmannen.

Nederland en de internationale gemeenschap hebben volgens de enquetecommissie onderschat waartoe de Bosnische Serviërs in staat waren. Iedereen liep achter de feiten aan en was onvoldoende voorbereid op de oorlogsmisdaden die door Mladic en zijn mannen werden gepleegd, aldus het rapport. De genocide was de ergste in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog.

De vakbonden voor defensiepersoneel reageerden enigszins cynisch op het rapport. ‘Overbodig, geen nieuws’, was het oordeel van CNV-vakbond voor defensiepersoneel ACOM. De militaire vakbond AFMP/FNV was het opgevallen dat de commissie hard oordeelt over sommige landmachtgeneraals, maar mild was over de rol van de politiek.

Vakbond VBM/NOV noemde het optreden van kabinet en Tweede Kamer onprofessioneel en verwijtbaar. De Tweede Kamer zal naar verwachting in maart met de commissie debatteren over het rapport. Het is nog niet duidelijk of de Kamer met het huidige demissionaire kabinet in debat gaat of wacht op een volgend kabinet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden