Reportage

'Squads' maken het Friese Akkrum onveilig

Sinds de 'houwerij' op de kermis is het mis in Akkrum. Maar 'terreurjeugd', is dat niet wat overdreven?

Jongeren bij het toiletgebouw van de haven haven van Akkrum.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Bij het toiletgebouw in de haven, 'gratis wifi' voor de toeristen, zit Claudia, 15 jaar oud, voor de deur. Ze blaast sigarettenrook uit. Even 'chillen'. Dit was hun vaste hangplek, in de tijd dat Claudia en haar vriendinnen nog optrokken met het 'jongste squad.'

Het jongste squad van Akkrum, dat waren jongens en meisjes vanaf 11 jaar, als tegenhanger van het 'oudste squad', waarin de grote jongens zitten, vanaf een jaar of 16, die hier elke avond in de haven rondhangen.

'Iedereen kent ons van het kattenkwaad,' zegt Rowan. De mensen kwamen zelfs hun huizen uit, hen achterna hollen. 'Wij zijn toch sneller,' zegt Claudia.

Maar sinds de 'houwerij', de vechtpartij, vorige maand op de jaarlijkse kermis van Akkrum, is voor de meisjes de lol eraf.

De vechtpartij, die begon eigenlijk gewoon met schelden. Maar er waren jongeren bij uit Heerenveen, en anderen uit het buurdorp Irnsum. 'Ze klapten een vriendinnetje tegen de grond,' zegt Rowan. 'Ze wilden mij neersteken,' zegt Claudia.

Het jongste squad is uit elkaar gevallen. De meisjes worden bedreigd door de jongens met wie ze eerder samen optrokken. In Akkrum loopt het uit de hand: een inwoner is mishandeld, een man van 53 jaar was de knullen vorige week zo beu dat hij zijn luchtbuks pakte en ermee dreigde.

'Akkrum,' zegt Claudia, 'staat nu bekend als horrordorp.'

Ouderlijk toezicht

De hangjeugd in het Friese dorp baart burgemeester Tjeerd van der Zwan (PvdA) van Heerenveen zoveel zorgen dat hij de Raad voor de Kinderbescherming wil vragen om de jongens een opvoedkundige maatregel op te leggen. 'Want je ziet dat het ouderlijk toezicht niet zodanig is dat ze in toom worden gehouden,' zei hij in de Leeuwarder Courant. 'Terreurjeugd' in Akkrum, kopte die krant maandag.

Burgemeester Van der Zwan is met vakantie, zegt zijn woordvoerder. Maar inderdaad, hij wil 'verplichte opvoedingsondersteuning' voor een harde kern van hangjongeren in Akkrum. Gesprekken met de raddraaiers en hun ouders hebben niets uitgehaald. 'Ze hangen rond, veroorzaken overlast, intimideren bewoners, maken lawaai, richten vernielingen aan.'

'Maak het niet groter dan het is,' benadrukt Aize Wijnstra, voorzitter van de Vereniging Plaatselijk Belang Akkrum-Nes. 'Amsterdam heeft hangjongeren, Rotterdam ook, en nu heeft ook Akkrum hangjongeren.'

De jongens die 'buiten het gareel lopen', dat zijn een man of vijf, een handvol. Knullen van 16, 17 jaar. 'Ze hebben alleenstaande moeders, zijn thuis de baas. Ze krijgen wel voeding, maar geen opvoeding.'

Gouden bergen

Vorig jaar, toen ze een kunstenaar hadden mishandeld, 'liep het de inwoners hier over de schoenen.' In gesprekken met de burgemeester, waarbij ook Wijnsma aanschoof, beloofden de jongens 'gouden bergen', maar daar komt niets van terecht. De 'jongere jeugd', die laat zich meeslepen.

O, dit wil hij trouwens nog even kwijt: Akkrum is echt een 'geweldig dorp', met de kermis, die hier Merke heet, het Shantykoor, een bloeiend verenigingsleven, voetbaltrainer Foppe de Haan en de advocatenbroers Anker. 'We hebben hier ook hele speciale winkels en een Chinees en een pizzeria. Zo leuk zie je het in Friesland zelden.'

Toch, als je jong bent en wilt 'chillen', dan is dat lastig. Vorig jaar, na de gesprekken met de hangjongeren, is er een jeugdhonk geopend. Maar dat staat op een bedrijventerrein, ver buiten het centrum, met uitzicht op een benzinepomp.

En dus kijken toeristen in de haven argwanend, bijna bang, naar de schoolmeisjes voor de ingang van het toiletgebouw. 'De burgemeester weet niets van ons,' zegt Claudia. 'Niets van de vechtpartij op de kermis. En niets van Akkrum.'

Snoepjes stelen

Zou hij eigenlijk wel weten dat er in Akkrum squads bestaan? Ze denken van niet. Je groeit erin aan het begin van de middelbare school, en gaat eruit als je volwassen bent. 'Mijn zus stopte omdat ze bang was voor ontslag,' zegt Claudia.

Waarom gaat het mis in Akkrum? Vergelijk het eens met buurdorp Inrsum, zegt Rowan. 'Daar wonen alleen poesies. Poesies durven niet eens te fietsen op het schoolplein. Ik wel.' Snoepjes uit de Kruidvat stelen, dat durft ze ook. 'Banaan, die zijn te lekker om te laten liggen.'

'Aardbei,' zegt Renske van 15 jaar. 'Maar alle bejaarden hier schuiven alles af op onze squad. Ook als wij het niet gedaan hebben. Ik wil de politie niet achter me aan.' Nee, dat is meer iets voor de jongens. Zoals haar neef, die betrokken is bij de confrontatie waarbij een dorpsbewoner zich verdedigde met een luchtdrukgeweer.

Irritant

'We willen heel graag een eigen chillplek,' zegt Renske. 'Waar we kunnen zitten zonder dat we weggestuurd worden.'

'Waar beide squads bij elkaar kunnen zitten,' vult Claudia aan.

De haven van Akkrum ligt nu, in de zomervakantie, vol zeilboten. Op hun gehuurde 'Tjonger' zitten Theo van der Zee en Henny Pos uit Nederhorst den Berg. Elke avond horen zij ze komen: de hangjongeren. 'Als het donker wordt, klinkt het alsof er van alles gebeurt,' zegt hij. Ze hangen rond bij de toiletten, zegt zij. 'Irritant. Maar aanspreken, dat doe je toch niet. Want je weet niet of ze alléén een biertje op hebben.'

Ach, ze kwamen al vaker 's zomers in Akkrum en zullen blijven komen ook. Want hangjongeren, die zijn overal. 'In ons eigen dorp hebben we ze ook gehad,' zegt Van der Zee. 'En zodra ze verkering krijgen, gaat het over.'

Theo van der Zee en Henny Pos in de haven van Akkrum.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden