Column

Springen de Finnen in het diepe?

Finland is een natie van skispringers. Die durven een sprong in het diepe te wagen. Deze week kondigde Finland als eerste land in Europa aan de invoering van een basisinkomen te onderzoeken. Geen theoretisch debat meer, geen lokale experimenten of pilots zoals in Nederland, maar een nationale regeling.

Finse premier Juha Sipilä gelooft in het basisinkomenBeeld afp

Iedere Fin zal 800 euro per maand belastingvrij moeten krijgen, ongeacht of hij of zij werkloos is, werk heeft, met pensioen is of nog in de luiers ligt. Met 5,3 miljoen Finnen kost dat al gauw 50 miljard euro. Maar daar staat tegenover dan allerlei andere overheidsregelingen zoals AOW, WW en bijstand vervallen. En Finland heeft nogal wat uitkeringstrekkers. Niet alleen is het een snel vergrijzend land, ook is de werkloosheid gestegen tot 10 procent sinds Nokia het tegen Apple en andere smartphoneconcurrenten heeft moeten afleggen. Daarnaast kampt het land met de teloorgang van de papierindustrie en het wegvallen van de Russische markt door de boycot.

Onduidelijk is hoe Finland het gaat financieren. Nu betaalt Finland een kleine 15 miljard aan sociale uitkeringen. De kosten van een basisinkomen zijn al gauw drieënhalf keer zo hoog. Uit een onderzoek van het Finse instituut voor sociale zekerheid (Kela) blijkt dat 69 procent van de bevolking het plan steunt. Premier Juha Sipilä denkt dat de invoering van een basisinkomen leidt tot een enorme versimpeling van de socialezekerheidsstelsel. Hij vreest niet dat de Finnen zullen toegeven aan de natuurlijke luiheid van mensen. Met een gemiddeld inkomen van 3.300 euro netto in Finland blijft werken lucratief.

De regering ziet het basisinkomen als een antwoord op de toenemende robotisering en digitalisering die het uitzicht op werk voor vele beroepsgroepen kan verminderen. Uiteraard gaat zij niet over een nacht ijs. Pas volgend najaar zou er een besluit moeten worden genomen. Daarna zou het fasegewijs vanaf 2017 worden ingevoerd. Eerst zou een basisinkomen van 550 euro worden ingevoerd, aangevuld met andere regelingen voor lage inkomens zoals huursubsidie. Daarna zou iedere Fin hetzelfde basisinkomen krijgen zonder andere toeslagen.

Het basisinkomen kent gelovigen en ongelovigen. De laatsten denken dat het niet werkt omdat het onbetaalbaar is. Daarnaast moeten bedrijven hun lonen fors verhogen om nog personeel te krijgen. Hierdoor wordt een land minder concurrerend. De voorstanders beweren bij hoog en laag dat het kostenneutraal kan en dat door de lagere werkgeverslasten het land juist concurrerender wordt.

Dat Finland nu als proeftuin wil fungeren is alleen maar mooi. Als een ander de kastanjes uit het vuur haalt, kan de rest rustig toekijken. Het voordeel is dat de Finnen niet alleen skispringers zijn, maar ook goede marathonlopers. Als ze ergens aan beginnen, houden ze het lang vol.

Als Finland goed landt, hoeft Nederland niets te vrezen.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden