Spreiding migranten is pijnpunt

De Europese Commissie heeft woensdag haar Migratieagenda gepresenteerd. Ze moet antwoord geven op de massale instroom van asielzoekers in de EU. De ambitie is groot. Maar hoe realistisch zijn de doelen?

Marc Peeperkorn
Twee Nigeriaanse bootvluchtelingen nemen een duik in de Middellandse Zee bij het Italiaanse eilandje Lampedusa. Beeld Getty
Twee Nigeriaanse bootvluchtelingen nemen een duik in de Middellandse Zee bij het Italiaanse eilandje Lampedusa.Beeld Getty

Lang verwacht en versneld gepresenteerd na de massale verdrinkingsdood dit voorjaar van migranten in de Middellandse Zee: de Migratieagenda van de Europese Commissie. Wordt hiermee de stroom wrakke bootjes vol migranten ingedamd die een beter leven zoeken in Europa? Krijgt Nederland straks vanuit Brussel gedicteerd hoeveel erkende asielzoekers het moet opnemen?Over de klemmende noodzaak van de plannen liet vicevoorzitter Timmermans van de Commissie woensdag geen twijfel bestaan: 'Wat we niet meer kunnen accepteren is dat we de één minuut stilte voor de verdronkenen laten volgen door een hardnekkig stilzwijgen.

Het probleem gaat niet weg door het te negeren.' EU-buitenlandchef Mogherini sprak over 'buitengewone maatregelen voor een buitengewoon dramatisch probleem'. De voorstellen van de Commissie met Timmermans en voorzitter Juncker als penvoerders gaan in ieder geval verder dan de Europese regeringsleiders eind april wenselijk achtten. Verder ook dan de vorige Commissie aandurfde. Timmermans: 'We zitten hier niet om een beetje te tuinieren. We verwachten stevige kritiek.'

Verdeelsleutel

Die zal vooral komen op het meest in het oog springende plan: de verplichte spreiding van in Europa aanwezige asielzoekers over de EU-landen. Volgens de Commissie is de druk op Italië, Griekenland en Malta zo hoog, dat de andere landen een deel van de mensen in nood moeten overnemen.Gaat het in eerste instantie om een tijdelijke maatregel om deze zomer (goed weer, meer migrantenbootjes) te overbruggen, dit najaar komt de Commissie met een voorstel dat de spreiding van asielzoekers automatisch (zonder toestemming lidstaten), verplicht en permanent maakt zodra de instroom te groot wordt. Nederland wordt dan geacht 4,35 procent van de mensen op te nemen, Duitsland 18,42 procent. De verdeelsleutel is gebaseerd op het aantal inwoners, de welvaart, het aantal reeds aanwezige asielgerechtigden en de werkloosheid.

Groot-Brittannië reageerde al voor de presentatie van de Commissievoorstellen met een hard No tegen elke vorm van verplichting. Terwijl het Verenigd Koninkrijk, net als Ierland en Denemarken, niet eens mee hoeft te doen: alle drie de landen hebben ooit een voorbehoud bedongen op deelname aan justitiële en binnenlandse zaken.Maar ook in Oost-Europa is de animo voor quota gering zo niet nul. De leiders van deze landen, waar relatief weinig immigranten wonen, zeiden eind april tijdens de speciale migratietop dat 'zeer gevoelige zaken als spreiding' zich niet met dwang laten rijmen.

Opvangkampen

Nederland reageerde woensdag eveneens terughoudend. Premier Rutte is niet vergeten hoe de bed-bad-broodregeling zijn kabinet bijna ten val bracht. Die regeling biedt een sober onderdak aan enkele honderden uitgeprocedeerden, de verplichte spreiding van asielzoekers in nood over de EU betreft de opvang van mogelijk honderdduizenden mensen, de details zijn nog niet bekend. Het is dan ook twijfelachtig of dit plan de goedkeuring krijgt van regeringsleiders als ze elkaar in juni weer ontmoeten.Het opnemen van 20 duizend vluchtelingen die nu nog in opvangkampen buiten de EU verblijven, zal op minder verzet stuiten. Het voorstel is ambitieuzer dan wat de leiders in april bespraken een proef voor 5.000 vluchtelingen maar het gaat om een aanbeveling van de Commissie, geen verplichting.

Nederland zou volgens de Commissie 732 van deze vluchtelingen moeten huisvesten. Enthousiaster zijn de lidstaten over extra aandacht voor het terugsturen van migranten die geen verblijfsvergunning krijgen. Timmermans noemde dit een 'pijler' onder het migratiebeleid. Ook juichen de lidstaten de plannen toe druk te zetten op de herkomst- en transitlanden van de asielzoekers om hun grenzen beter te bewaken. En niemand ligt dwars bij initiatieven die de armoede en het geweld in Noord-Afrika en het Midden-Oosten bestrijden zodat mensen niet meer hoeven te vluchten. Deze maatregelen worden al jaren gepredikt maar hebben tot nog toe weinig effect.

Instemming ligt ook voor de hand voor de plannen om meer migranten op de Middellandse Zee te redden. De EU-leiders gingen in april al akkoord met een verdriedubbeling van het aantal boten en vliegtuigen dat hiervoor kan worden ingezet en een betere en snellere opvang van de migranten. De Commissie heeft nu ook het bijbehorende budget (89miljoen euro) gevonden in de plooien van de EU-begroting.

Een migrant poseert met een t-shirt met daarop: Italië. Beeld anp
Een migrant poseert met een t-shirt met daarop: Italië.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden