Spreekuur op de werkvloer

Bedrijven mogen zelf gaan bepalen hoe ze optreden tegen ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Veel bedrijfsartsen verruilen de spreekkamer voor de werkvloer....

Bedrijfsarts Johan Spierings schudt een medewerker de hand, vraagt een ander in het voorbijgaan hoe het gaat en maakt met een derde een praatje. De jonge arts van ArboNed houdt eens in de twee weken spreekuur bij de Wageningse vestiging van Lips Textielservice, een bedrijf waar elfhonderd medewerkers de lakens en kleding voor onder meer ziekenhuizen en verzorgingshuizen wassen, verhuren en vervoeren.

De Lips-medewerkers zijn blij met de komst van Spierings. Sommigen doen relatief zwaar en onwelriekend werk tussen de balen met vuile was. Anderen maken repeterende bewegingen bij het mangelen en inpakken van de schone was. Rugklachten, schouderpijn en polsblessures zijn de dreigende risico's. Dan is het prettig als naast het management ook een arts oog heeft voor ieders gezondheid. 'Ik zit dicht op de huid van het bedrijf', constateert Spierings.

Hij is niet de enige bedrijfsarts die steeds vaker zijn vertrouwde spreekkamer verlaat. De tweeduizend bedrijfsartsen zijn volop in beweging.

Arbodienst ArboNed baarde onlangs dochter Arts in Bedrijf, zorgverzekeraar Agis wil bedrijfsartsen onderbrengen bij de huisartsen in lokale gezondheidscentra, KLM Arbo Services speelt met de gedachte bedrijfsartsen in te zetten in de reguliere zorg en groepjes bedrijfsartsen overwegen op diverse plaatsen gezamenlijk een maatschap op te richten.

Deze en andere initiatieven zijn het gevolg van de beoogde liberalisering van de arbomarkt. Tien jaar na de introductie van de verplichte arbodiensten, verdwijnt in de loop van volgend jaar de gedwongen winkelnering. Bedrijven hoeven niet langer een leger adviseurs in te schakelen in de strijd tegen ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. De bedrijfsarts is in veel gevallen de enig overgebleven deskundige die verplicht moet worden ingehuurd.

Staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken presenteert naar verwachting komende maand een wetsvoorstel. Aanleiding is een uitspraak van het Europese Hof van Justitie dat de veiligheid en gezondheid van medewerkers de verantwoordelijkheid is van de werkgever en niet zomaar aan derden mag worden uitbesteed. Interne kennis verdient de voorkeur boven externe deskundigheid.

Eerder deze week congresseerden arbodiensten en hun opdrachtgevers in de Grote Kerk van Naarden over de toekomst. Alle deskundigen verwachten stormachtige tijden. De arbodiensten dreigen gezamenlijk 250 miljoen euro van de jaaromzet te verliezen. Ruim een kwart van de werkgevers zegt het contract met de arbodiensten te bedigen zodra de gedwongen winkelnering uit de wet verdwijnt. Anderen kijken nog even de kat uit de boom.

Robin Linschoten, in 1994 staatssecretaris van Sociale Zaken ten tijde van de opkomst van de arbodiensten, heeft een simpel advies voor werkgevers anno nu: 'Ga het zelf doen.' Veruit de meeste taken kunnen worden verricht door managers in de laagste managementlaag, stelt Linschoten. Slechts vijf procent van het werk, zoals medische zorg, veiligheidsadviezen en reegratie, kan volgens hem beter aan externe deskundigen worden overgelaten.

Werkgevers zullen selectief gaan winkelen, bleek op het congres. Carolien Frenkel, secretaris arbeid en gezondheid van werkgeversorganisatie VNO-NCW: 'Ons is al te lang verteld wat we moeten doen.' Personeelsmanager Guy van Doremalen van advocatenkantoor Loyens & Loeff: 'Als ik een vrijbrief krijg, doe ik een heleboel minder.' Directielid Marjo Ligthart van de grote zorginstelling De Omring: 'Ik haal niet weer een olifant binnen. Ik kies liever voor een kleiner dier.'

Voor een blik in de toekomst kunnen de kerkstoelen in Naarden worden verruild voor de werkvloer van Lips. Appie Harmsen, de pragmatische adjunct-directeur personeel & organisatie, voert samen met zijn collega's de regie. Bedrijfsarts Johan Spierings helpt samen met zijn collega's de werknemers en adviseert het management.

Naar verwachting kiezen veel werkgevers na de liberalisering voor een vergelijkbaar model. Ze gaan zelf de regie voeren, geven managers veel taken in handen en kopen deels deskundige hulp van de bestaande arbodiensten of van andere adviesbureaus, verzekeraars en maatschappen van bedrijfsartsen. Harmsen kan de nauwe samenwerking met artsen van harte aanbevelen, mits de medici bereid zijn af te dalen naar de werkvloer. De bedrijfsarts groeit dan uit tot een bedrijvendokter.

De elfhonderd Lips-medewerkers hebben sinds de komst van Spierings cum suis het ziekteverzuim met meer dan 40 procent zien dalen. Ze werken tegenwoordig aan aangepaste machines, rouleren het werk zodat ze niet steeds dezelfde gewrichten belasten en krijgen advies over goede en slechte bewegingen. Ook is het onderling contact verbeterd waardoor niemand meer om onduidelijke redenen van het bedrijf wegblijft.

Bovendien is met de bedrijfsmanagers afgesproken dat ze beter op de gezondheid van hun mensen letten. De vierenhalf jaarsalarissen die het bedrijf vermorst als een medewerker in de WAO terechtkomt, drukken op het budget van de eigen vestiging. Personeelsmanager Harmsen: 'Een hoog ziekteverzuim was bijna gewoon geworden. Nu beginnen alle alarmbellen al te rinkelen als van een vestiging vier van de zestig collega's ziek thuis zijn. Het is wat dat betreft vooral ook een cultuuromslag.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden