Spreekrecht voor moeder misbruikt meisje

De rechtbank in Amsterdam heeft voor het eerst toegestaan dat een moeder van een zeden slachtoffer in de rechtszaal haar verhaal deed in het bijzijn van de minderjarige verdachte en zijn ouders....

Het betrof de zaak van een groepsverkrachting in het Amsterdamse stadsdeel Westerpark. Het zwakbegaafde meisje Tessa (nu 15) werd twee jaar geleden meermalen verkracht door veertien jongens uit de buurt. De kwestie kwam onlangs in het nieuws toen haar ouders om aandacht voor de zaak vroegen.

De Haagse advocaat M. de Meijer wilde dat de pleegmoeder van Tessa haar verhaal zou vertellen, omdat sommige daders, die jonger waren dan 14 jaar, niet begrepen dat ze iets fout hadden gedaan. De kinderrechter besloot daarop dat 'het in het belang van de zaak was om het lot van het slachtoffer te laten horen'. Volgens de wet hebben slachtoffers of hun ouders geen spreekrecht in de rechtszaal.

'Een unieke gebeurtenis', zegt een woordvoerder van de rechtbank. 'In de toekomst kan dat vaker gebeuren.' De Meijer: 'We wilden de rechter informeren, dejongens met het aangedane leed confronteren en de ouders inlichten. De rechter is coulant geweest.'

Rechters en advocaten moeten zich nu veelal in allerlei bochten wringen om het slachtoffer tijdens de zitting zijn verhaal te laten doen. Bij verdachten jonger dan 16 jaar mag geen publiek in de zaal aanwezig zijn. Dus ook het slachtoffer of zijn ouders niet. Er wordt soms gebruikgemaakt van de zogeheten claimconstructie, tijdens de strafzaak wordt dan een claim voor geleden psychische schade ingediend. Die mag in sommige gevallen tijdens de zitting worden toegelicht door het slachtoffer of zijn ouders, afhankelijk van de rechtbank waar de zaak dient.

Bij kinderen jonger dan 14 jaar biedt die constructie geen soelaas, omdat een schadeclaim bij hen niet tot de wettelijke mogelijkheden behoort. Als een advocaat toch een claim indient, verklaart de rechter die normaliter meteen niet ontvankelijk. Maar de Amsterdamse kinderrechter gaf Tessa's pleegmoeder onlangs toch de ruimte om te vertellen hoe haar dochter er aan toe is, door haar de claim te laten toelichten.

D66-Kamerlid Dittrich heeft in november een initiatief-wetsvoorstel ingediend om het spreekrecht van slachtoffers in de rechtszaal wettelijk te regelen. Hij spreekt van een novum.

Volgens hem bewijst de beslissing van de Amsterdamse rechtbank dat een wettelijke regeling noodzakelijk is. De Tweede Kamer behandelt zijn voorstel begin volgend jaar. Frankrijk, België, Engeland en Ierland kennen al een dergelijk spreekrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden