Spraakwaterval Spinoza als tweede generatie allochtoon

THEATER Spin, Rem en het Melkmeisje van Vermeer staan om een tafel. Rem oftewel Rembrandt en Spin oftewel Spinoza hebben hun zoveelste onenigheid....

Spinoza [In Exile] van de gefuseerde jeugdtheatergezelschappen Huis aan de Amstel en Wederzijds is het tweede deel van een drieluik over Anne Frank, Spinoza en Annie M.G. Schmidt. Tot nu toe vallen er tussen de stukken weinig verbanden te ontdekken.

Ook in het stuk zelf is samenhang niet het sterkste punt. Volgens de flyer gaat de voorstelling over de beroemde 17de-eeuwse denker Baruch de Spinoza als tweede generatie allochtoon avant la lettre. Erg stevig is dat verband niet. Logisch misschien, want de kans dat Spinoza dezelfde problemen tegenkomt als hedendaagse ‘tweede generatie allochtonen’ is onwaarschijnlijk. Wie wordt vandaag de dag door zijn eigen achterban uit Amsterdam verbannen omdat hij te veel nadenkt?

Gelukkig zorgt regisseur Liesbeth Coltof voor een stevig speltempo, waardoor het gebrek aan duidelijke verhaalontwikkeling vaak draaglijk is. Voor extra lucht in de scènes worden er liedjes gezongen (Pink Floyd, Nina Simone, religieus gezang) en af en toe wordt er druk met decorstukken gesleept, die vervolgens niet worden gebruikt. Maar het leeuwendeel van de voorstelling bestaat uit spraakwater. Geen zin wordt geuit of er is wel een tegenwerping. Geen vraag wordt geopperd of hij wordt wel verkeerd begrepen.

Wat wil schrijver en acteur Roel Adam met dit stuk? Geen biografie van Spinoza ogenschijnlijk, daarvoor gaat hij te vluchtig met het gedachtengoed van de man om. Ook geen onderzoek naar diens ‘intermenselijke’ relaties, daarvoor zijn die te vluchtig, te onderhevig aan de almaar opduikende universele discussies.

Het stuk eindigt met de Spinoziaanse vaststelling dat ‘alles alles is’. En vanuit abstract oogpunt is daar zeker iets voor te zeggen. Maar, zoals iedere kok die zich te buiten gaat aan het kruidenrek al snel leert; alles mag dan alles zijn, smakelijk is anders.

Jowi Schmitz

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden