'Spotten met paus' schaadt populariteit president Polen

Zondag gaan de Polen naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. De peilingen voorspelden tot voor kort dat het huidige staatshoofd Aleksander Kwasniewski met gemak een tweede termijn binnenhaalt....

Een videoband waarop de poolse president Aleksander Kwasnewski de spot lijkt te drijven met de paus, heeft zijn imago danig geschonden. Misschien is er daarom toch een tweede ronde nodig in de presidentsverkiezingen. Kwasniewski, leider van de voormalig communistische partij SLD, is ongekend populair in Polen. In opinieonderzoeken krijgt hij steevast meer dan 60 procent van de kiezers achter zich. Maar in het land waar 90 procent van de bevolking zich katholiek noemt, is de paus nóg populairder. De kerkvader, zelf een Pool, wordt er als een heilige vereerd.

Dus toen twee weken geleden beelden opdoken waarin Kwasniewski zijn veiligheidsadviseur lijkt aan te sporen om, net als de paus, de grond te kussen nadat hun helikopter ergens was geland, waren de poppen aan het dansen.

De aartsbisschoppen van Gdansk en Lublin riepen onmiddellijk om Kwasniewski's aftreden. Ex-president en voormalig vakbondsleider Lech Walesa, nu een presidentskandidaat die op slechts 4 procent van de stemmen kan rekenen, eiste dat Kwasniewski zijn kandidatuur intrekt. De gemeenteraad van Krakow verklaarde de president tot ongewenst persoon.

De atheïstische Kwasniewski deed de beelden eerst af als een 'grapje'. Maar toen de affaire hardnekkig bleef rondzingen en de verontwaardiging toenam, ging hij in de aanval.

Deze week beschuldigde hij de rechts-katholieke regeringspartij Solidariteit Verkiezings Actie (AWS) ervan de beelden te hebben gemanipuleerd. De AWS maakte de beelden twee weken geleden openbaar in een verkiezingsspotje van AWS-voorman en presidentskandidaat Marian Krzaklewski. Die krijgt in de peilingen tot nu toe niet meer dan 10 procent. Volgens Kwasniewski is er sprake van een lastercampagne. De video stamt al uit 1997 en is nooit eerder vrijgegeven.

De Polen lijken zich niet goed raad te weten met het schandaal. Een deel van de bevolking is zeer verontwaardigd en dat heeft zich vertaald naar de opiniepeilingen. Kwasniewski krijgt daarin 51 procent van de stemmen, 10 procent minder dan voorheen. Nog 2 procent minder en hij heeft geen absolute meerderheid meer. Dan is er een tweede verkiezingsronde nodig.

Maar een ander deel van de Polen is vooral boos over het feit dat de verkiezingen geheel door de affaire worden overschaduwd. Zij zien liever discussies over de toetreding tot de EU en de groei van de economie, vooral nu net bekend is geworden dat de werkloosheid dit jaar is gestegen tot 13,8 procent. Ongeveer 2,5 miljoen Polen zitten nu zonder werk.

Degene die het meest profiteert van deze onvrede is niet Kwasniewski of Krzaklewski, maar de onafhankelijke presidentskandidaat Andrzej Olechowski. Deze zakenman, die veel steun krijgt uit het bedrijfsleven en van intellectuelen, is de enige kandidaat die openlijk heeft toegegeven dat hij vroeger met de communistische geheime dienst heeft samengewerkt. Olechowski is de afgelopen maanden in de peilingen gestegen naar 14 procent.

Dat is nog steeds niet veel, vergeleken met Kwasniewski. Maar als het tot een tweede ronde komt, zal hij het waarschijnlijk tegen de president gaan opnemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden