Nieuws Landbouwgif

Sportvelden ondanks afspraken nog lang niet vrij van landbouwgif

Nederlandse kinderen en andere sporters lopen nog ruim vijf jaar het risico dat ze op sportvelden worden blootgesteld aan chemische bestrijdingsmiddelen. Het lukt sportverenigingen niet vanaf volgend jaar het gebruik van landbouwgif drastisch te verminderen, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Een eerdere ­afspraak met de overheid wordt daarmee niet nageleefd.

In 2015 beloofden sportbonden, de ­Nederlandse Golf Federatie (NGF) en terreinbeheerders in het convenant Green Deal Sportvelden vanaf 2020 alleen in ‘strikt noodzakelijke situaties’ chemische middelen te zullen gebruiken in het onderhoud aan (kunst)grasvelden en sportbanen. Nu die deadline nadert, erkennen deelnemers dat dit niet haalbaar is en staan ze op het punt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) te verzoeken pas in 2025 te komen met een ­totaalverbod op chemische middelen. 

Haar ministerie wilde nog niet reageren, maar het is de vraag of verantwoordelijk staatssecretaris Stientje van Veldhoven akkoord gaat met dit voorstel. Volgende week spreekt ze met de Kamer over gewasbeschermingsmiddelen, in de wetenschap dat de Europese Unie tien jaar geleden al opriep blootstelling aan pesticiden voor kinderen tot een minimum te beperken of te verbieden. 

In de strijd tegen onkruid, woekerende planten en algen gebruiken beheerders onder meer het omstreden glyfosaatproduct Roundup, waartegen in de Verenigde staten honderden zaken lopen omdat het mogelijk kankerverwekkend is. Uit onderzoek blijkt verder dat op sportvelden verboden middelen worden gebruikt – reden voor de Unie van Waterschappen om omliggende sloten te monitoren.

Buiten de landbouw is professioneel gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen al sinds 2017 bij wet verboden. Sportvelden werden uitgezonderd op voorwaarde dat betrokkenen zelf tot een oplossing zouden komen. Dat dit met het convenant niet is gelukt, is niet het resultaat van ‘onwil’, zegt André de Jeu van de Vereniging Sport en Gemeenten, betrokken bij het convenant. ‘We hebben moeten concluderen dat de gestelde eis niet haalbaar was.’

Nooit gebeurd

Bronnen rond het convenant schetsen een ander beeld, waarbij vooral de sportbonden aan tafel weinig moeite deden om het beheer te verduurzamen. Zo zou al over 2015 een nul­meting worden gemaakt voor het middelengebruik. Dit is nooit gebeurd, omdat sportverenigingen niet reageerden op vragenlijsten. Zelfs nu, vier jaar later, kunnen betrokken partijen niet zeggen hoeveel chemische middelen jaarlijks over de velden gaan. Het RIVM is inmiddels betrokken bij het in kaart brengen van het middelengebruik door sportclubs, maar kan nog geen tussenstand geven.

Erik Lenselink van NOCNSF vindt het niet terecht dat de schuld alleen bij zijn sportbonden wordt gelegd. ‘IenW heeft er niet veel geld en energie in gestoken om het voor elkaar te krijgen’, zegt hij. ‘Chemievrij klinkt leuk, maar als je sportkwaliteit beoogt, is het heel ingewikkeld.’ Hij erkent wel dat ook zijn bonden zich hebben verkeken. ‘Het beheer bij sportvelden is erg versnipperd’, zegt hij. ‘Hockey- en voetbalclubs doen het werk vaak niet zelf, omdat de grond van de gemeenten is. Die huren weer externe partijen in.’

Toch weten beheerders op veel velden chemievrij te werken – op 150 velden in Brabant bijvoorbeeld. Maar het delen van duurzame methoden met concurrenten – nog een doel van het convenant – blijkt lastig voor beheerders, erkent Nico Willemsen van Cumela, vertegenwoordiger van onderhoudsondernemers. Toch bestrijdt hij dat de Green Deal is mislukt. ‘Wij stellen nog steeds voor vanaf 2020 alleen te werken met chemie als alle andere middelen niet blijken te werken. ­Precies zoals in het convenant staat.’

De NGF, grootverbruiker van chemische middelen om de golfbanen bespeelbaar te houden, heeft een andere lezing van de uitkomst van de overleggen. In een schriftelijke verklaring schrijft zij dat er sprake is van ‘uitstel’ en dat de conclusie is dat de ‘afspraken per 2020 nog niet gerealiseerd kunnen worden’. Volgens de federatie biedt dat vijf jaar extra de kans biedt om verder ‘af te kicken’.

Lees verder

ASV’33 voetbalt weer zonder gif: ‘Het is natuurlijk wel duurder, maar het is altijd mogelijk’
Terwijl sportkoepels aandringen op uitstel van het verbod op chemische bestrijdingsmiddelen, is het ASV’33 gelukt de velden zonder gif te beheren. Al moet de vicevoorzitter soms knielend met een mesje door het gras.

Wederom kleuren Nederlandse akkers oranje-geel door gebruik van het omstreden middel glyfosaat
Opnieuw is er opwinding over de oranje-gele akkers en weilanden, bespoten met onkruidbestrijder glyfosaat. Helemaal nu er al bijna een jaar een Tweede Kamer-motie ligt om het goedje (deels) te verbieden en er in de VS miljoenenclaims worden toegekend omdat glyfosaat te boek staat als kankerverwekkend. Waarom mogen Nederlandse boeren het blijven spuiten?

Boer en burger in gevecht over bestrijdingsmiddelen: in een groen maar giftig bollen-bollenland
Burgers verzetten zich op meerdere plekken in Nederland tegen het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Een clash tussen economische belangen en de volksgezondheid, die volgens omwonenden doorgaans in het voordeel uitvalt van boeren. Maar het RIVM wil nu meer onderzoek naar de risico’s.

Chemieconcern moet 2 miljard schadevergoeding betalen in Roundup-proces
Het Duitse chemieconcern Bayer moet een schadevergoeding van 2 miljard dollar (1,78 miljard euro) betalen aan een stel dat zegt kanker te hebben gekregen door de omstreden onkruidverdelger Roundup. Een jury in Oakland, Californië, achtte de claim van het echtpaar bewezen.

Natuurmonumenten gebruikt landbouwgif waar ze zelf tegen strijdt
Vereniging Natuurmonumenten roept boeren al jaren op te stoppen met het gebruik van de omstreden onkruidbestrijder glyfosaat, maar blijkt het landbouwgif zelf ook te gebruiken. Ook andere grote Nederlandse terreinbeheerders als Staatsbosbeheer spuiten het middel – vooral bekend onder de merknaam RoundUp – in hun strijd tegen ongewenst woekerende planten en bomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden