Sportief onvermogen

Dit gevoel kent u: vol goede moed een sportschoolabonnement nemen en vervolgens zelden of nooit gaan. Waarom doet u dat toch?

Zomaar wat tweets uit de laatste dagen van december: 'Goed voornemen voor 2012: sporten tot ik eindelijk een sixpack heb' (@Irissrenee), 'Blegh, buikje voelt niet goed, te veel gegeten de afgelopen dagen. Mijn goede voornemen voor 2012: meer sporten' (@Chantaltromper) en de laatste, niet gehinderd door een gebrek aan ambitie: 'Vanaf 1 januari 2012 elke dag werken, meer naar de sportschool, alleen nog gezond leven en geen geld meer uitgeven tot de zomer' (@yoeri_).

Nederland sprint aan het begin van het nieuwe jaar massaal naar de sportschool. De combinatie gezonder leven, sporten en afvallen voert steevast de goedevoornemenslijstjes aan. De gezonde aspiraties resulteren in een eerste bezoek aan de sportclub, waarbij het intakegesprek, de vetmeting en het sportschema veelbelovend lijken.

Nog even en de spijkerbroek maatje 27, die zo goed zat op de middelbare school, past weer moeiteloos, denk je na de eerste minuut op de crosstrainer. De spijkerbroek die al tien jaar onaangeroerd in de kast ligt, staat daarbij niet alleen symbool voor minder kilo's, maar ook voor Het Ultieme Levensgeluk. Het moment waarop je het bed 's ochtends meteen opmaakt, de sterren van de hemel kookt en, nou ja, eigenlijk alles goed komt.

Maar na twintig minuten crosstrainer blijkt het apparaat nog net zo uitputtend en saai te zijn als vorig jaar, toen je eveneens een gooi deed naar maatje 27. De nieuwe poging tot het bereiken van Het Ultieme Levensgeluk strandt na vijf weken - op de bank met een zak chips, om precies te zijn.

Het abonnement dat aan het begin van het jaar met veel enthousiasme werd afgesloten, loopt daarentegen wel door, evenals de maandelijkse afschrijving van je betaalrekening.

Sportscholen spelen ieder jaar handig in op die goede voornemens. Eind december, als Nederland nog dik van de pepernoten en chocoladeletters van kerstborrel naar kerstdiner sjokt, stromen de mails en kaarten met aanbiedingen binnen.

'Bent u als voormalig lid van plan om in het nieuwe jaar weer te gaan sporten? Maak dan nu gebruik van deze unieke mogelijkheid', mailt fitnessketen Sportcity. Die unieke mogelijkheid behelst een paar 'healthy' sneakers die de sportschool weggeeft bij een nieuw abonnement. Andere sportscholen bieden in heftig knipperende advertenties op hun websites 'een maand gratis sporten' of, wat een geluk, 'geen inschrijfgeld en administratiekosten' aan.

In 2008 onderzocht Maurice de Hond in opdracht van het VARA-programma Kassa hoeveel mensen een abonnement hebben dat ze eigenlijk niet meer gebruiken. Van de twee miljoen sportschoolleden maakte de helft al geen gebruik meer van het abonnement voordat ze het konden opzeggen. Hoeveel Nederlanders anno 2012 slapend sportschoollid zijn, is niet bekend. Sportscholen verstrekken dit soort gegevens zelf niet. Een groot deel van de mensen in het onderzoek van De Hond bleek vast te zitten aan een abonnement dat stilzwijgend verlengd was. Daar is sinds 1 december 2011 verandering in gekomen. Abonnementen die vanaf die datum afgesloten zijn, kunnen niet meer stilzwijgend worden verlengd. De sportschool mag het abonnement wel omzetten in een lidmaatschap voor onbepaalde tijd, maar dat mogen klanten maandelijks opzeggen.

Het is opvallend dat veel nieuwbakken sporters maand- of jaarabonnementen verkiezen boven tienrittenkaarten. Slechts een op de drie Nederlanders sport een keer per week of vaker, dus de abonnementen zijn verhoudingsgewijs duurder. Ook vervelend: je zit eraan vast als je ziek wordt of verhuist.

Beginnende fitnessklanten hebben een te groot vertrouwen in hun toekomstige zelfdiscipline en doelmatigheid, stellen de economen Kirsten Rohde en Bas Karreman van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Door een abonnement te nemen denken mensen zichzelf te kunnen dwingen daadwerkelijk regelmatig naar de sportschool te gaan. Maar daar komt weinig van terecht: degenen die het voornemen hebben 'volgende week echt' te gaan sporten, denken de week erop precies hetzelfde. Zo stellen ze het bezoek week na week uit.

Wat werkt dan wel, in de zoektocht naar Het Ultieme Geluk? Financiële prikkels helpen een beetje, stelt het J. W.H. Mulier Instituut, dat sociaal-wetenschappelijk onderzoek naar sport doet. Door leden een vergoeding of korting te geven als ze naar de sportschool komen, sporten ze intensiever en over een langere periode. De Nederlandse keten Train more springt daarop in door leden hogere kortingen te geven naarmate ze vaker komen sporten. Bij gemiddeld drie bezoeken of meer per week over drie maanden is de periode die daarop volgt gratis. Het lukt slechts 15 procent van de bezoekers om die drie keer per week te halen. De meeste bezoekers komen een tot twee keer per week: ze betalen zo de hele of de halve abonnementsprijs van 43 euro per maand.

De uiteindelijke motivatie om de crosstrainer toch regelmatig te bestijgen, moet - zoals zo vaak - van binnenuit komen. Er is een belangrijk verband tussen motivatie en verbeelding, stelt Vana Hutter, sportpsycholoog aan de Vrije Universiteit. Mensen verbeelden zich veel omtrent sporten: dat ze zwetend aan de gewichten hangen, energie krijgen van sporten of straks na een maand trainen veel slanker zijn. Sommige van die denkbeelden leiden tot motivatie om te bewegen, andere allerminst.

Het verbeelden van een beter uiterlijk gaat bijvoorbeeld samen met de intentie om te sporten, maar niet met daadwerkelijk gedrag. Je móét van jezelf sporten, maar je doet het niet. Gedachten over hoe fijn het is om te sporten of de energie die je ervan krijgt, hangen daarentegen wel samen met sportgedrag. Mensen krijgen daardoor niet alleen de intentie om te sporten, maar zullen het ook eerder doen.

Het beste goede voornemen is het sportschoolbezoek dus niet langer te laten leiden door spijkerbroekenmaat 27, maar door hoe plezierig het is om op die crosstrainer te staan. Nu alleen nog tot het besef van de plezierige crosstrainer komen.

In 2008 onderzocht Maurice de Hond in opdracht van het VARA-programma Kassa hoeveel mensen een abonnement hebben dat ze eigenlijk niet meer gebruiken. Van de twee miljoen sportschoolleden maakte de helft al geen gebruik meer van het abonnement voordat ze het konden opzeggen.

Loes W. (27)

communicatieadviseur

Lid sinds:

2 maanden

Geweest:

0 keer

'De enige keer dat ik op mijn sportschool ben geweest, was om mijn abonnementspas op te halen. Een half jaar daarvoor was ik gestopt bij een vrouwensportschool waarbij je beweegt in warmtecabines. Dat werkte goed. Ze belden als ik niet kwam, maar de school was ook duur: 100 euro per maand.

Toen ik vond dat het weer tijd werd om te sporten, zag ik de advertentie van mijn huidige sportschool: 70 euro voor een half jaar. Nadat ik had betaald, bleek het om een dalurenabonnement te gaan. Dat betekent dat ik nooit doordeweeks kan sporten, omdat ik fulltime werk, en in het weekend komt het er nooit van.

Ik wil nu gaan hardlopen met de podcasts van Evy Gruyaert. Dat was ik al lang van plan, maar ik had nog geen iPod. Inmiddels wel, maar gisteren kon ik bijvoorbeeld niet rennen, omdat ik eergisteren te veel had gerookt. Daarnaast moet ik van mezelf in het nieuwe jaar nog zes keer naar de sportschool. Ik heb uitgerekend dat ik dan per sessie net zoveel betaal als bij mijn oude, dure sportschool, waar ik twee keer per week naartoe ging. Al is het maar voor de sauna: als het een keer regent en ik niet buiten wil hardlopen, ga ik vijf minuten op de loopband staan en daarna de sauna in.'

Robert van de L. (26)

arts

Lid sinds:

4 jaar

Geweest:

0 keer in de afgelopen drie jaar

'Na mijn verhuizing drie jaar geleden ben ik nooit meer gegaan. Toch heb ik er nooit aan gedacht mijn abonnement op te zeggen. Ik moet naar de sportschool kunnen als ik er behoefte aan heb. Helaas was dat de afgelopen jaren nooit het geval. Toch blijf ik hopen dat ik er ooit wel zin in krijg, en dan meteen een strakke buik krijg en heel sophisticated word. Nu ben ik aan het uitdijen, maar de drempel om de sportkleren daadwerkelijk aan te trekken en te gaan, is te hoog.

Ik heb geen duur abonnement, maar 50 euro per kwartaal. Dat kan ik wel missen. Als ik 80 euro per maand zou betalen, had ik het abonnement wel eerder gestopt. De situatie doet me denken aan het proefabonnement op Elsevier dat ik een tijdje had. Die las ik eigenlijk ook nooit.

De bezoekers van de sportschool vond ik niet leuk, maar dat geldt voor alle sportscholen, vrees ik. Over dure fitnessclubs hoor je vaak dat daar alleen knappe mensen rondlopen. Dat wil ik ook niet, want dan voel ik me weer zo onaantrekkelijk. Ik hoor nooit wat van mijn sportschool. Nou ja, met Kerst sturen ze een sms'je met daarin 'een sportieve groet'. Ai, ze zullen wel gezien hebben dat ik al drie jaar niet meer ben geweest.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden