'Sport en gymnastiek moeten beter op elkaar aansluiten'

De sfeer van een eclatante doorbraak ademde het Haagse beraad over sport en lichamelijke oefening niet. Toch was het voor de belangstellende branche een heuglijke gebeurtenis....

Van onze verslaggever

Hans van Wissen

DEN HAAG

Decennia lang wendde het ministerie van O, C en W zich bijna met dedain af van de sport, die achtereenvolgens ressorteerde onder CRM, WVC en (thans dus) VWS. Onderwijs was de moloch in Den Haag, sport een speeltje. Toen de commissie Van Doorn, voorgezeten door Bart Crum, begin jaren tachtig een integratie van sport en bewegingsonderwijs bepleitte, werd het desbetreffende rapport ijlings naar de pedaalemmer verwezen. De evaluatie van een later samenwerkingsprojekt ging zelfs 'in de doofpot', zoals Kamerlid Sterk (PvdA) gisteren stelde.

Voormalig leraar lichamelijke opvoeding Jan Rijpstra (VVD) en Mieke Sterk, ooit Olympisch hardloopster, drongen een jaar geleden aan op een nieuwe poging. De ex-zwemster Erica Terpstra, 'blijkbaar ook niet de laatste in de gymklas' (zoals Sterk zei) sloot zich daarbij aan. En 'paars', dan wel O, C en W, dan wel staatssecretaris Netelenbos bleek ontvankelijk.

Het NOCNSF, dat de maatschappelijke betekenis van sport krachtig ging benadrukken, en de leraren lichamelijke opvoeding (KNVLO) speelden daarbij ook geen onaanzienlijke rol. Die laatste groepering was duidelijk tot inkeer gekomen, had althans ook uit zichzelf toenadering tot de sport gezocht. Maar de grote vraag is nog steeds, in hoeverre O, C en W werkelijk de oude stellingen wenst te verlaten.

Voorlopig schoorvoetend, zo werd gisteren duidelijk. VWS draagt vijf miljoen bij aan het actieplan, O, C en W drie ton. Wee je gebeente, zeiden de regeringsfracties, als dat geld weer aan nieuwe vergaderingen en rapporten opgaat. Er moeten 'pilot-projecten' komen waaruit de projectgroep die de actie gaat begeleiden, duidelijke conclusies kan trekken over de gewenste samenwerking tussen sport en bewegingsonderwijs.

Waarop Netelenbos zich haastte te bevestigen dat méér theoretisch geleuter én bureaucratie inderdaad ongewenst is. Maar het eerdere geweeklaag over bezuinigingen op de sportbegroting is door Terpstra wel volledig ontkracht. De vijf miljoen voor het nieuwe project compenseert de bezuiniging op de sportbegroting volledig.

De bedoeling is dat (verenigings)sport en wat vroeger 'gymnastiek' werd genoemd beter op elkaar zullen aansluiten. Vakleerkrachten in het onderwijs, nu nog vaak gedwongen tot een 'handelreizigersbestaan' (Sterk), zouden volledige aanstellingen kunnen krijgen, als ze in dienst van school of gemeente ook buitenschoolse sportactiviteiten zouden kunnen begeleiden. Met volledige bezoldiging dus.

Maar Netelenbos bleek nog steeds huiverig. Een dat werd ze des te meer, toen partijgenote Sterk suggereerde om meer samenhang te scheppen tussen volksgezondheid, sportstimulering en bewegingsonderwijs. Ook Terpstra zag er weinig in om dit interdepartementaal pakket eruit te lichten. De altijd optimistische bewindsvrouwe zei zeer te geloven in het overleg dat tussen haar en Netelenbos tot stand is gekomen.

De grootste vier partijen zijn het er over eens, dat het bewegingsonderwijs een impuls nodig heeft en dat vooral de verminderde bewegingskansen in het Middelbaar Beroeps Onderwijs funest zijn. Maar, zei Netelenbos, wat kan ik daaraan doen, als een meerderheid in het onderwijs het zelf laat afweten.

Van alle kanten werd erop gewezen dat geen sector in het onderwijs uitgesloten mag zijn van kwalitatief goed onderricht, maar toen kwam Netelenbos op de proppen met een rapport van de onderwijsinspectie, waarvan de woordvoerders nog slechts vluchtig hadden kennisgenomen.

Bijna triomfantelijk meldde zowel Netelenbos als CDA-woorvoerdster Mulder, dat groepsleerkrachten het 'redelijk tot goed doen' en dat derhalve de vakleerkrachten, hoewel ze het twee keer beter presteren, niet onmisbaar zijn. De KNVLO-toeschouwers in de Tweede Kamer konden zich nauwelijks inhouden. Er komt een rijtje onderwijsinspecteurs langs dat de leerkracht l.o. vragen stelt over het eigen functioneren en vervolgens wordt die krakkemikkige enquete gepresenteerd als een 'onderzoek'. Terwijl de leraren bewegingsonderwijs zelf hun suffe imago van wandrek en klimtouw willen bijstellen, wenst Netelenbos, ofwel O C & W, de aloude stelregels toch niet geheel los te laten. De staatssecretaris wekte gisteren althans de indruk dat er een duidelijk verschil moet blijven bestaan tussen educatie en sport.

Zware zuchten veroorzaakten haar opmerking dat lessen bewegingsonderwijs steeds 'theoretischer' worden en dat daarom de gymnastiek ook examen- of toetsvak mag zijn. Het bewegingsonderwijs moet er volgens Netelenbos vooral op gericht zijn om kinderen plezier te verschaffen tussen al die cognitieve vakken door. Terpstra, Rijpstra en Sterk poogden haar vergeefs duidelijk te maken dat er ook een duidelijk verband is met 'gezond leven'.

Vooral het sportonderwijs in het MBO is volgens 'paars' funest. OC & W zou met geen enkel recht de samenhang tussen onderwijs en sport en volksgezondheid mogen bagatelliseren. Waarop Netelenbos kon tegenwerpen dat ze wel degelijk schotten wil wegnemen en zeker het schot tussen haar en Terpstra.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden