Sporen onder een vergeten viaduct

De versnipperde natuur in Nederland wordt gelijmd. Op tal van plaatsen verbinden doorgangen en stroken de verspreide groene gebieden. Bij Zeist-West maken talloze dieren dankbaar gebruik van de doorgang onder de snelweg, waar een geplande afslag niet is afgemaakt....

DE MEESTE verbindingszones voor dieren komen tot stand na een jarenlange studie, meters dikke rapporten, gewichtige vergaderingen en ellenlange discussies over geld. Maar niet alle. Door een viaduct onder de A 28 bij Zeist trekken allerlei diersoorten, zonder dat er één voorstudie is gedaan.

Het viaduct was bedoeld voor auto's. Die konden de snelweg verlaten bij de afslag Zeist-West en dan onder de snelweg door hun bestemming bereiken. Bij aanleg van de A 28 tussen Utrecht en Amersfoort in 1986 stond die afslag in de plannen. Rijkswaterstaat legde een viaduct aan zodat de gemeente Zeist een mooie afrit zou kunnen krijgen om een nieuwbouwwijk beter te ontsluiten.

De afspraak was dat de staat de op- en afritten zou asfalteren als Zeist de aan- en afvoerwegen had aangelegd. Maar zover is het nooit gekomen. Zeist treuzelde. In de gemeenteraad ontstond onenigheid over de noodzaak van de afslag en het debat sleepte zich voort. Ondertussen reed het verkeer al over de snelweg.

De dieren aan weerszijden van de weg waren door de aanleg aardig in de knel gekomen. Vlak in de buurt liggen grote landgoederen, zoals Oostbroek en Vollenhove. In een groter geheel gezien snijdt de snelweg het terrein tussen de Utrechtse Heuvelrug en Utrecht in tweeën. In die strook liggen veel landgoederen, zoals bij de Langbroeker Wetering. De dieren die wilden trekken tussen de Loosdrechte plassen en de Lek bij Wijk bij Duurstede hadden er een hindernis bij.

Het rustige viaduct bood uitkomst, de dieren maakten massaal gebruik van de openingen onder de weg, waar ooit de afrit was gedacht. Het werd een provinciale soap, beaamt Mascha Lichtendahl van Rijkswaterstaat, directie Utrecht.

Zo ontstond er een discussie, zegt Lichtendahl, omdat er een klein stukje van de afslag het grondgebied van buurgemeente De Bilt schampte. 'Normaal werken de gemeenten samen, maar dat gebeurde toen niet. Er waren felle debatten in De Bilt en uiteindelijk besloot de gemeenteraad niet mee te werken aan de afrit voor Zeist.'

Toevallig houdt Het Utrechts Landschap, een provinciale natuurbeschermingsorganisatie, kantoor op het landgoed Oostbroek. Op een goede dag, ergens begin jaren negentig, bemerkte een medewerker het drukke dierverkeer. Op het zand onder het viaduct waren talrijke sporen zichtbaar. Vegetatie groeit er niet onder de snelweg, want het is er veel te donker en te droog.

Natuurgroepen gingen actie voeren om het viaduct aantrekkelijker te maken voor de beesten. Die moesten over kaal zand sjouwen en dat kon beter. Bij het overleg dat volgde, is besloten het nodige te doen mits de aanleg van de afslag mogelijk bleef.

Zo zijn er gerooide stobben op het zand neergelegd. Die bieden de dieren wat beschutting tijdens de tocht onder het asfalt. Ook is door een van de vier doorgangen een riviertje aangelegd. De snelweg damde de rivier de Grift af en het water werd elders door een duiker onder de weg geleid. Dit is weer in de oude situatie hersteld.

En het werkt allemaal perfect. Vorige week is de monitoring gereed gekomen van zes voorzieningen voor dieren bij snelwegen door Utrecht. 'De doorgang Zeist-West is de best gebruikte doorgang uit het onderzoek', zegt Paul van Veen van Rijkswaterstaat. 'Er trekken dagelijks dieren door, veel meer dan elders, waar je moet denken aan enige dieren per week.'

Alleen het visonderzoek is niet goed verlopen, er zat veel vis, maar die was te klein om merktekens op te zetten. De bedoeling was, te kijken of de vis migreert, maar dat is niet gelukt.

De afslag Zeist-West blijft van de dieren, zo is inmiddels duidelijk. Rijkswaterstaat heeft de miljoenen die nodig zijn om de afslag af te bouwen, van de begroting gehaald. 'We zien wel wat de gemeente Zeist gaat doen', zegt Lichtendahl nog. Maar de gemeente Zeist zal zich niet meer inspannen voor een afrit, nadat zelfs de Raad van State de plannen heeft afgekeurd.

De Tweede Kamer wil in ieder geval meer groene voorzieningen bij rijkswegen. Vorige week werd een motie van GroenLinks aangenomen om jaarlijks 25 miljoen gulden in plaats van 10 miljoen vrij te maken voor dassentunnels, wildviaducten en andere leuke dingen voor dieren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden