'Spookproces' Syriëgangers: leeft de verdachte nog?

Het proces tegen drie jihadverdachten was donderdag plots in de extra beveiligde zittingszaal van Schiphol.

Janny Groen
Moslimjongeren demonstreren begin dit jaar voor de Tweede Kamer voor sluiting van de terroristenafdeling in de gevangenis van Vught. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Moslimjongeren demonstreren begin dit jaar voor de Tweede Kamer voor sluiting van de terroristenafdeling in de gevangenis van Vught.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De Haagse rechters voelen niets voor het voeren van een 'spookproces', waarin een terreurverdachte moet worden berecht die al lang martelaar is geworden. Zij hebben ook het nieuws gevolgd over de dood van verdachte Soufiane Z. (27) alias Abu Mohammed oftewel The Fighting Journalist, die eind januari bij bombardementen op Kobane in Noord-Syrië om het leven zou zijn gekomen.

Donderdagmiddag staat hij als een van drie jihadverdachten op de rol voor een pro-formazitting, die vanwege de verhoogde dreiging plaatsvindt in het extra beveiligde Justitieel Complex Schiphol. Zijn jongere broer Anis Z. (23) en Hatim R. (25), die in Syrië zouden strijden, moeten ook voorkomen.

Niet aanwezig

Geen van drieën zijn ze er. Omdat het proces op het laatste moment is verhuisd van Den Haag naar Schiphol, en dat niet was vermeld op de dagvaarding, had de rechtbank 'voor de zekerheid' medewerkers geposteerd in de Den Haag om hen eventueel op te vangen. Je weet maar nooit.

The Fighting Journalist kan ook zomaar in leven zijn. Dat betoogt het Openbaar Ministerie (OM), die hem nog niet van de lijst van verdachten wil schrappen. 'De berichten over zijn dood in de media hebben we nergens bevestigd kunnen krijgen', zegt de officier van justitie. Hij verwijst naar cases van jihadisten die hun dood in scène hebben gezet, om onder de radar te blijven en makkelijker Europa binnen te glippen.

Alleen door dna-onderzoek kan honderd procent zekerheid worden verkregen over Soufianes dood. De rechter gaat ervan uit dat er nu geen team van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) actief onderzoek verricht in Syrië. In Irak is dat ietsje makkelijker. Daar is onlangs na dna-onderzoek de identiteit bevestigd van de 19-jarige Sultan Berzel, die zich in november heeft opgeblazen voor een politiebureau in Bagdad.

De rechter wil dat het OM zoekt naar een vorm van zekerheid die ligt tussen dna-bewijs en mediaberichten in. 'Bijvoorbeeld betrouwbare berichten op sociale media, verklaringen van medestrijders of familieleden.'

Niets zeggen

De frisse tegenzin van de rechtbank in deze zaak, blijkt ook uit de kritische bevraging van Soufianes raadsman Bart Nooitgedagt. Heeft de verdachte hem wel gemachtigd? Wanneer heeft de raadsman voor het laatste contact gehad met zijn cliënt? Nooitgedagt wil daar niets over zeggen.

De rechter houdt hem voor dat de verdachte in staat moet zijn de verdediging volledig te instrueren. De strategie moet worden doorgesproken en het bewijsmateriaal samen doorgenomen. Nooitgedagt wil van het OM weten of het genoegen neemt met minder dan dna-bewijs. 'Ik ga geen stenen omkeren, als het OM verklaringen vanuit Syrië of van familie niet accepteert.'

Het OM zal het Landelijk Parket opdracht geven nader onderzoek te doen naar Soufianes dood. Zolang er geen informatie loskomt over hem, wil de rechtbank zijn zaak niet naar de rechter-commissaris verwijzen. 'De kans op een spookproces is te groot. Het heeft geen zin nu getuigen op te roepen.'

undefined

Soufianes zaak wordt aangehouden tot 7 september, evenals die van zijn broer Anis. Bij de dagvaarding van Hatim R. is wat mis gegaan. Die moet opnieuw worden opgesteld.

Op 7 september verwacht de rechtbank te kunnen beginnen met de inhoudelijke behandeling van nog zeven zaken uit het zogenoemde Contex-onderzoek.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden