Sponsors moeten monumentale molens redden

De molens in Kinderdijk staan op instorten. Achterstallig onderhoud wordt op vier miljoen euro geschat. 'Alleen al voor de hoognodige restauraties is dat geld nodig.' Door het molengebied van het Zuid-Hollandse Kinderdijk rijden geen touringcars en de dijkjes zijn niet volgepakt met Japanse toeristen....

'Maar toeristen brengen wel geld in het laatje', zegt Henk Bronkhorst de Stichting Kinderdijk. En dat is hard nodig, vertelt Bronkhorst, terwijl hij maandagmiddag over het smalle dijkje langs de lange rij molens fietst. Door achterstallig onderhoud dreigen de monumenten uit het weiland te verdwijnen.

Hij wijst naar een molen die een diepe buiging over het kanaal lijkt te maken. 'Volledig verzakt. Onbewoonbaar natuurlijk, want je rolt gewoon je bed uit. Hij is honderd jaar geleden al gaan zakken. We hebben laatst nog gemeten, en hij staat nog steeds niet stil.'

Hoewel de sierlijke, met riet bedekte kappen en de gelakte houten luiken en kozijnen niet vervallen ogen, moeten de molens hoognodig worden gerestaureerd, maakt Bronkhorst duidelijk. Sinds het werk van de zogeheten boezemmolens, die in het begin van de achttiende eeuw gebouwd zijn, is overgenomen door de grote gemalen, hebben ze geen functie meer.

'Na de Tweede Wereldoorlog werden ze niet meer gebruikt, dus goed onderhoud was niet meer noodzakelijk,' legt Bronkhorst uit, rakelings langs de gevaarlijk hard zwiepende wieken fietsend.

De Stichting Kinderdijk heeft in een rapport de schade geentariseerd en komt uit op vier miljoen euro aan achterstallig onderhoud. 'Dat geld is nodig, alleen al voor de hoognodige restauraties. Wat betreft de subsidie hebben we te maken met het waterschap, de gemeente, de provincie het rijk, maar overal zijn de potjes op.'

Het feit dat de poldermolens op de werelderfgoedlijst van Unesco staan, wil niet zeggen dat er extra subsidie wordt vrijgemaakt. 'Dat is gewoon een prestigekwestie, een soort Michelinster. Maar een vermelding op de lijst levert geen extra inkomsten op.'

Molens zijn geldverslinders, weet Ad Wisse, bewoner van een molen in Kinderdijk en als molenmaker verantwoordelijk voor het onderhoud van de molens in het gebied. Drie trappen in zijn molen leiden naar de kap, waar op zo'n elf meter hoogte twee grote raderen draaien.

De vloer trilt en de houten balken kraken. 'Je voelt wat een kracht er op dit apparaat wordt uitgeoefend. Het hout hoort tot op zekere hoogte mee te buigen, maar na 265 jaar is de boel een beetje te flexibel geworden. Er zitten te veel scheuren en kieren in de balken.'

Het grootste probleem van de molens in Kinderdijk zit 'm volgens Wisse in de molengoten. 'Die staan op instorten.' Boezemmolens malen het water door de molengoten van de lage naar de hoge boezem van de Overwaard. De stenen molengoten, een belangrijk onderdeel van de fundering, zijn door het water weggesleten.

'Ik trok er laatst zo twee sluitstenen uit', zegt Wisse. 'Als de goot instort, dan gaat de hele molen kapot.' Ook het riet, waarmee de meeste molens zijn bekleed, is nodig aan vervanging toe. 'Veel grote restauratieklussen worden al meer dan tien jaar uitgesteld.'

Volgens Bronkhorst hebben veel bewoners te maken met lekkage, en worden de molens steeds minder bewoonbaar. 'We willen niet dat bewoners weggaan. Zij houden de molens draaiende, waardoor houtworm wegblijft en er minder snel verval optreedt. En ze houden de monumenten in de gaten.'

Stichting Kinderdijk hoopt op meer onderhoudsgeld van de Provincie. 'Maar we hopen ook maatschappelijke fondsen voor ons te winnen. Sponsors, zeg maar.'

Ook het toerisme moet meer geld opbrengen. 'Er komen betaalde parkeerplaatsen, en meer voorzieningen.

'Maar spectaculair is het allemaal niet, want de bewoners zijn vreselijk huiverig voor de komst van stromen toeristen. De centen zullen dus ergens anders vandaan moeten komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden