Spoeddebat Amsterdams antiradicaliseringsbeleid, belangrijke signalen zouden zijn gemist

De gemeenteraad van Amsterdam wil zo snel mogelijk opheldering van burgemeester Eberhard van der Laan over de aanpak en preventie van radicalisering. Het hoofdstedelijke antiradicaliseringsbeleid zou worden vormgegeven door een 'vriendenclubje' rondom Saadia a.-T., de Programmamanager Radicalisering die eind juli op verdenking van fraude is geschorst. Volgens recente berichten in met name de Telegraaf zou in A.-T.'s netwerk loyaliteit boven kwaliteit gaan. Daardoor zou de gemeente de afgelopen jaren belangrijke signalen van radicalisering hebben gemist.

Anti-IS-demonstratie op de Dam in Amsterdam in september 2014.Beeld anp

'De berichten zijn dermate zorgelijk dat de hele raad een spoeddebat heeft aangevraagd', zegt fractieleider Reinier van Dantzig van D66, de grootste partij in de hoofdstad. Van Dantzig wil dat de affaire tot op de bodem wordt uitgezocht. 'Klopt het dat sprake is van een vriendenclubje? Zo nee, hoe functioneert de afdeling en welke maatregelen zijn getroffen om een tunnelvisie te voorkomen? Hoe is in de praktijk gereageerd op meldingen van radicalisering en op signalen van mogelijk uitreizen naar het kalifaat? Zijn er meldingen blijven liggen?'

De verdenking tegen A.-T. kwam aan het licht toen het Bureau Integriteit, de onderzoeksdienst van de gemeente, in juli de politie inschakelde. A.-T. zou hebben gerommeld met facturen en haar vrienden hebben bevoordeeld.

De topambtenaar, op radicaliseringsgebied de rechterhand van Van der Laan, is geworteld in het bestuurlijke en politieke PvdA-netwerk in de hoofdstad. Zij was bestuurslid van de PvdA-afdeling Nieuw-West en bevriend met Fatima Elatik, tot 2014 PvdA-stadsdeelvoorzitter Oost. Op het stadhuis werkte ze samen met Elatiks partner Mounir Dadi.

Veiligheid van de stad

De raad was geschrokken van het schorsingsnieuws, vooral omdat het om fraude zou gaan op het gevoelige dossier van radicalisering. Van Dantzig: 'Maar fraudeonderzoek ligt bij het Openbaar Ministerie en dan houd je je als politicus afzijdig.' Dat ligt nu anders, vindt hij, omdat het vermeende vriendenclubje steken zou hebben laten vallen die de veiligheid van de stad raken.

De bekendste omissie is het afreizen naar Syrië eind december 2013 van de toen 16-jarige Achraf, ondanks waarschuwingen van vader Farid. A.-T. en Dadi hadden bij de vader op de bank gezeten op Tweede Kerstdag, vlak voor het vertrek van Achraf. Ze hadden hem verzekerd dat ze zijn zoon in het vizier hadden en hem stevig in de gaten hielden. De vader had al eerder radicale locaties doorgegeven waar hij zijn zoon met 'baardmannen' had gezien. Hij had 'de zogenaamde radicaliseringsexperts' gesmeekt het paspoort van zijn zoon in te nemen, vertelde hij aan de Volkskrant.

In januari 2015 kreeg Farid bericht van een Nederlandse Syriëganger dat Achraf was gedood bij een anti-IS-bombardement op Raqqa, de hoofdstad van het kalifaat. Hij raakte chronisch gefrustreerd. Zijn zoon was dood, maar zijn ronselaars werden niet aangepakt. In januari 2017 verklaarde de Ombudsman een klacht van Farid tegen de gemeente gegrond.

Van Dantzig: 'Wat ik nu wil weten: was dit een incident of een weeffout in het beleid? We moeten de hele aanpak tegen het licht houden. Elke afgereisde jihadi die we hadden kunnen tegenhouden, is er een te veel.'

Meer meldingen genegeerd

Volgens bronnen van de Volkskrant zijn meer meldingen van radicalisering genegeerd. In februari 2015 schreef de krant over Omar H., die in afwachting van zijn hoger beroep naar Syrië was vertrokken. De krant heeft e-mails ingezien, waarin Saadi a.-T. werd gewaarschuwd voor een mogelijk afreizen van Omar H. Zijn paspoort was ingetrokken en zijn bankrekening geblokkeerd. In Amsterdam-Oost werd geld voor hem ingezameld, dat hij zou gebruiken voor zijn jihadreis.

Volgens verschillende bronnen is ook herhaaldelijk vergeefs gewaarschuwd voor het vertrek van een 18-jarige ROC-leerlinge, zus van de jongerenwerker Bilal L. Zij is in november 2014 afgereisd en in Syrië getrouwd met een jihadstrijder. Bilal L. maakte deel uit van het Hofstadnetwerk en werd in 2006 veroordeeld tot 3 jaar cel wegens ronselen voor de jihad van medeverdachten in de gevangenis. In de cel zou hij zijn gederadicaliseerd door de gemeente. Hij is door A.-T. ingezet op het radicaliseringsdossier. Toen zijn verleden eind 2014 door Het Parool werd onthuld, verdween Bilal van de radar. Volgens bronnen van de Volkskrant is ook hij naar Syrië vertrokken.

CDA-fractievoorzitter Diederik Boomsma wil behalve het spoeddebat over belangenverstrengeling en fraude (op 14 september) ook een fundamentelere discussie voeren over de Amsterdamse radicaliseringsaanpak. 'Volgt Saadia's toko ook een bepaalde lijn? Wordt de rol van de islam niet onderschat en te veel gefocust op sociaal-economische factoren? Daar wil ik het ook over hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden