Spiritueel centrum Oibibio trekt meer eters en drinkers dan cursisten Zweterig zweven boven een kopje krachtige kruidenthee

Hoeveel geld hij er in heeft gestoken wil Ronald-Jan Heijn niet zeggen. Niet omdat hij het niet weet, maar omdat hij het niet het allerbelangrijkste vindt....

Van onze verslaggever

René Bogaarts

AMSTERDAM

Het speeltje van een verwend rijkeluiskind? Ontsteld schiet Ronald-Jan Heijn (35) zowat een halve meter achteruit. Het idee dat Oibibio, 'organisatie voor persoonlijke groei en bewustwording', niet meer is dan een persoonlijke gril, is naar eigen zeggen nooit bij hem opgekomen. 'Ik zou nu bij wijze van spreken heel beledigd kunnen zijn', zegt hij, terwijl hij voorzichtig weer wat naar voren komt, 'maar die vraag heb ik mezelf nooit gesteld'.

Anderhalf jaar geleden haalde Oibibio alle media. Samen met zijn inmiddels weer vertrokken vriend Heine Wind richtte Ronald-Jan Heijn, zoon van de in 1988 vermoorde Ahold-topman Gerrit-Jan Heijn, een 'New Age centrum' op. In het schitterend verbouwde Mercurius-gebouw, tegenover het Centraal Station in Amsterdam, kunnen mensen niet alleen op hun gemak bier en koffie drinken, maar ook vegetarisch eten en daarna de sauna in.

Wie belangstelling heeft voor minder aardse dingen als horoscoop-analyse, aura-reading of tarot-counceling is op de Prins Hendrikkade eveneens op het juiste adres. Negentien therapeuten staan klaar om de klant via holistic pulsing (105 gulden voor anderhalf uur), intuïtieve analyse (110 gulden per uur) of shiatsu (90 gulden per uur) beter te leren functioneren.

Twee weken geleden haalde Oibibio opnieuw de pers. Omdat de zaken niet zo goed verlopen als was verwacht, werden 19 mensen ontslagen - 19, geen 20 want dan is een ingewikkelde procedure bij het Arbeidsbureau vereist. Bovendien werd van 15 mensen het tijdelijk arbeidscontract niet verlengd. Hoezo organisatie voor persoonlijke groei en ontwikkeling?

'Het was een heel vervelende keuze', zegt Heijn. 'Maar het gaat hard als de verliezen elke maand blijven oplopen. We blijven natuurlijk proberen de omzet omhoog te krijgen. Maar het was òf alle 161 werknemers eruit aan het einde van het jaar òf iets doen in overhead en kosten. Gelukkig hebben de meesten begrip voor deze stap. Sommigen waren zelfs opgelucht, omdat ze al niet begrepen waar het allemaal van kon. We proberen de mensen nu zo goed mogelijk te begeleiden.'

Ellen Palmboom, bestuurder van de Dienstenbond FNV lacht smalend om die toezegging. 'Oibibio heeft gezegd dat ze voor psychologische begeleiding zou zorgen. Maar wij zien liever een wat betere materiële regeling. Wat Oibibio voorstelt, drie maanden lang een aanvulling van de WW-uitkering tot 80 procent van het loon, is het woord afvloeiingsregeling nauwelijks waard.'

Heijn: 'We zitten helaas niet in de luxe positie dat we iedereen stevig kunnen betalen. Voor de meeste mensen volgen we de cao voor de horeca, maar staffuncties zijn moeilijk te waarderen. We kunnen het ons niet veroorloven aan de bovenkant van de markt te gaan zitten. Maar je zou het spiritueel kunnen noemen dat we zo nuchter zijn dat we de realiteit onder ogen durven te zien. We staan met ons hoofd in de wolken, met onze voeten op de grond en met de hand op ons hart.'

Centra voor yoga, tarot, haptonomie, handlijnkunde of aura-lezen worden zelden op commerciële basis gedreven. Meestal gebeurt zoiets in huiskamers, achterafzaaltjes en buurthuizen, gefinancierd met een flinke dosis subsidie. Oibibio wordt echter geleid als een echt bedrijf - al ziet Heijn er met zijn schouderlange haar en kleurrijk shirt en vest niet uit als de doorsnee manager.

'Oibibio wordt als een bedrijf geleid, dat klopt. Het is een professionele organisatie, een bedrijf, maar met één verschil: onze ideële doelstelling. Die proberen we te verwezenlijken onder de economische randvoorwaarde dat we onze eigen broek moeten kunnen ophouden.'

'We willen spiritualiteit en bewustwording midden in de maatschappij plaatsen. De meeste mensen vinden een man met een jurk en sandalen eng, zweverig. Als we meer mensen willen interesseren, zullen we de drempel dus moeten verlagen. We hebben hier een café, dat is niet eng. Je kunt er niet alleen bamboekoffie en kruidenthee krijgen, maar ook gewone koffie en thee. Bier. Er is een mooie sauna. We moeten alert inspelen op vraag en aanbod. Dat legt een druk op onze integriteit, maar volgens mij kunnen idealisme en realisme goed samen gaan.'

De zaken gaan redelijk goed, behalve de zweverige. 'Het bezoekersaantal stijgt - het aantal betalende bezoekers wel te verstaan. De sauna draait op volle toeren. Het café, het restaurant en de winkel doen het erg goed', vertelt Heijn. Over de negentien therapeuten in het centrum zegt hij dat het 'steeds beter' gaat. 'Maar de cursussen en congressen voor particulieren blijven duidelijk achter bij de verwachtingen.'

Heijn hoopte anderhalf jaar geleden een vliegende start te kunnen maken. Kosten noch moeite - maar vooral kosten - werden gespaard om het centrum in één klap full swing te laten draaien. 'Bij de verbouwing bleken ineens zestig heipalen nodig om de verlaagde kelder te ondersteunen', vertelt Heijn. 'Verbouwen kost, het klinkt als een cliché, altijd meer dan was gepland.' Dat voor de overkapping van de twee atria tussen de drie torens werkelijk de allerduurste glasconstructie gekozen werd - in het ene geval om maximaal zestien theedrinkers tegen regen te beschermen - vertelt hij er even niet bij.

Binnen de kortste keren telde het piepjonge bedrijf meer dan honderd personeelsleden. 'We zijn nu anderhalf jaar bezig geweest met zaaien, maar het oogsten laat op zich wachten. November en december gingen goed, januari gaf een dip te zien, maar dat hadden we verwacht. Maar februari en maart kwamen niet op. Tot nu toe hebben we elke maand geïnvesteerd.' Geïnvesteerd? 'Nou ja, er moet nog steeds elke maand geld bij.'

Over geld weigert de op Nijenrode afgestudeerde bedrijfskundige Heijn - 'met alle respect' - te praten. 'Zeker in deze branche is men daar extreem gevoelig voor', legt hij uit. Na lang aandringen vertelt hij dat hij zichzelf vijf jaar de tijd gegeven heeft. 'We willen na vijf jaar weer op nul staan. Als het goed gaat, draaien we in 1996 op maandbasis positief, hopelijk dit jaar al. Over tweeënhalf jaar willen we ook de aanloopverliezen terugverdiend hebben.'

Uit de woorden van Heijn valt op te maken dat hij de hele onderneming vrijwel uit eigen zak heeft gefinancierd. 'Alleen omdat ik zelf mijn nek enorm heb uitgestoken, wilden de banken wel meedoen. Ahold, het vroegere familieconcern, heeft er niets mee te maken. Behalve dan dat mijn vader er ooit gewerkt heeft en mij zeven jaar geleden iets heeft nagelaten. Ik zit er tot mijn nek in.'

Navraag bij het kadaster leert dat Heijn in 1992 het onderkomen pand aan de Prins Hendrikkade voor 3,5 miljoen heeft gekocht. Twee jaar later moest hij opnieuw bij de bank aankloppen, dit keer voor nog een tweede hypotheek van liefst 10,8 miljoen gulden. Heine Wind, die Oibibio medio vorig jaar de rug toekeerde omdat zijn partner in zijn ogen wat al teveel concessies deed aan het grote publiek, heeft nooit een cent gefinancierd. Heijn: 'Hij heeft nooit zo met zijn rug tegen de muur gestaan als ik.' Verder wil Heijn er niets over kwijt.

Ook zijn vroegere partner weigert een toelichting te geven. Wind heeft sinds kort een geheim telefoonnummer - 'want dat vindt hij wel interessant', zegt een familielid. Een brief wordt niet beantwoord.

Om Oibibio draaiende te houden, is een omzet van miljoenen nodig. En niemand weet dat beter dat Ronald-Jan Heijn zelf. In 1982 voltooide hij zijn studie bedrijfskunde op Nijenrode. Met een doctoraalstudie over startende ondernemers nog wel. 'Ik weet dat 70 procent van hen binnen drie jaar weer failliet gaat', zegt hij ironisch. 'Soms op een tekort van nog geen tienduizend gulden.'

Als een slimme zakenman die een gat in de markt heeft ontdekt, wil Heijn zich zeker niet omschrijven. 'Als je veel geld wilt verdienen, stap je niet in deze markt. Veel te veel risico. Als je hart er niet naar uit gaat, val je bij het vierde probleem om. Zo snel mogelijk mijn geld terugverdienen, heeft ook niet mijn eerste prioriteit. Er moet alleen voldoende geld zijn om het bedrijf voort te zetten. Daarom is deze fase ook zo belangrijk. Over een paar jaar zou ik toch graag externe financiers willen aantrekken.'

Naar de beurs? Heijn schiet in de lach. 'Da's zeker twee stappen te ver. Ik denk aan, hoe heet dat ook weer, groene beleggers. Instanties. Of particuliere beleggers die warm van hart zijn. Dat banken scpetisch waren, is begrijpelijk. Dit is geen klaagzang hoor, maar er was een halve gek nodig die begint.'

Heijn, telg uit een steenrijke kruideniersfamilie, studeerde bedrijfskunde in Nijenrode en kreeg daarna een snelle baan bij het meubelbedrijf Ikea. Daarnaast hockeyde hij vijf jaar lang in het Nederlands elftal. In 1986 gaf hij er plotseling de brui aan. 'Studie, werk, topsport, ik besefte dat ik al tien jaar lang wèrd geleefd. Ik begon een avondstudie culturele antropologie. Overdag werkte ik bij een organisatie-adviesbureau.'

'Maar het was net als bij Ikea: het was er nog steeds niet. Het begon me steeds meer te frustreren dat ik niet de dingen kon doen die ik wilde. Ik was al vijftien, zestien jaar bezig met spiritualiteit en gaandeweg kwam in mij op: waarom doe ik niet gewoon waar mijn hart ligt. Ik ben geen therapeut, maar misschien moet ik gewoon de man zijn die die mensen bij elkaar brengt.'

Het is tijd voor een rondleiding. Trots toont Heijn de met 'ademend' leem bestreken zalen, de spreekkamers voor de therapeuten. Dan volgt de prachtig ingerichte sauna op de bovenverdieping, met uitzicht op de wriemelende mensenmassa voor het station. In de winkelpassage, die Prins Hendrikkade met Nieuwendijk verbindt, worden schoonheidsmiddelen, kledingstukken en houten gebruiksvoorwerpen verkocht.

In de kelder wijst Heijn op Tibetaanse klankschalen. 'Kijk, hier de didgeridoo's', zegt hij, en hij haalt een uitgeholde boomwortel tevoorschijn waaruit aboriginee's een diepe klant weten te toveren om hun rituelen kracht bij te zetten. Heijn blaast. Niks. 'Ik kan het niet, maar het geeft een weldadig gevoel.'

Heijn staat stil bij een grote ammoniet. Uit een koperen pijpje stroomt water over de fossiele schelp in een bak met stenen. 'Het Leypunt', legt hij uit. Over de aarde lopen volgens de theorie lijnen waarlangs geestelijke energie stroomt. Op de snijpunten werden in het verleden, toen stadsplanning niet bestond, intuitief vaak kerken of tempels gebouwd. 'Toen we hier net zaten, kwam er net een boek uit waarin stond dat hier ook zo'n snijpunt was. Dat kan geen toeval zijn. Ik vond het vanaf het begin een prima plek.'

Buiten, voor het pand, wijst Heijn naar het aan de gevel. 'Mercurius, niet alleen de god van de handel, maar ook de boodschapper tussen de goden en de mensen. Toepasselijk, nietwaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.