Spijt van scène die haar faam gaf

Haar filmografie vermeldt nog een rol in een film uit 2008. En een in een tv-serie, ook uit 2008. Ze zal er niet om herinnerd worden. Op minstens twee generaties, die van veertigers en vijftigers, maakte de donderdag overleden Maria Schneider (58) een, zoals dat heet, overrompelende indruk in de film waarmee ze als nauwelijks 20-jarige doorbrak: Ultimo Tango à Parigi, beter bekend als Last Tango in Paris, de scandaleuze jaren-zeventigfilm van Bernardo Bertolucci. Zij, een ogenschijnlijk kwetsbare jonge vrouw. Hij veel ouder en fysiek en psychisch veruit haar meerdere. Hij boosaardig en ongeïnteresseerd. Zij in alle opzichten naakt en bedelend om bescherming - in elk geval interpreteerde je de blik in die prachtige donkere ogen zo. En haar lichaam maakte die vraag bepaald niet minder aantrekkelijk.


De film, met veel anonieme en weinig liefdevolle seks, werd een groot succes maar maakte uiteindelijk meer kapot dan de betrokkenen lief was. Al leek het daar aanvankelijk niet op. Ondanks de verhalen over de seks, drugs en rock-'n-roll die haar vergezelden sinds Last Tango in Paris, speelde Schneider daarna een hoofdrol naast Jack Nicholson in Professione: Reporter van Michelangelo Antonioni. Daarna volgden de alleszins respectabele films La Dérobade en het Nederlandse feministische pamflet Een vrouw als Eva, van Nouchka van Brakel, waarin ze Monique van de Ven losweekte van haar gelukkige gezin.


Maar de verhalen over de drugs bleken toch niet allemaal verzonnen. In het verloop van haar carrière leidde dat meer en meer tot problemen. Ze kwam niet opdagen bij opnamen of werd er wegens onhandelbaarheid van verwijderd. Dat laatste deed onder anderen Luis Bunuel in 1977, bij de opnamen van Cet obscur objet du désir. Daarna werden de rollen steeds kleiner en de films steeds onbeduidender. Zelf heeft ze in interviews weleens aangegeven dat veel van de ellende terug te voeren was op haar ervaringen tijdens de opnamen van Last Tango in Paris.


In 2008 was Schneider in Amsterdam, toen het Nederlands Filmmuseum haar dierbaarste film, Professione: Reporter, gerestaureerd had. Bij die gelegenheid vertelde ze dat ze altijd spijt heeft gehad van de scène die haar met name wereldberoemd had gemaakt: de anale 'boterscène' met de dertig jaar oudere Marlon Brando. Regisseur Bertolucci heeft ze na de opnamen nooit meer willen spreken. De 55-jarige Schneider was toen, in Amsterdam, al een broze oude vrouw. Op de vraag hoe het was haar oude werk weer te zien, antwoordde ze met schorre, doorrookte stem: 'Verschrikkelijk. Toen was ik schattig en mooi. Nu ben ik oud.' De lach die ze erbij lachte was een pijnlijke. Zoals de volgende zin in haar geval een pijnlijk ironische was. 'Het is ook de schoonheid van ons werk, we worden een herinnering.' Ze stierf aan de gevolgen van kanker.


Bart Koetsenruijter


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden