Spierpijn lijkt begin van ontsteking

Omdat de traditionele ideeën over het ontstaan van spierpijn geen hout snijden, deugen ook de meeste behandelingen niet. Nu lijkt de ware boosdoener wel geïdentificeerd....

IEMAND die zware lichamelijke inspanning verricht, krijgt een dag later vaak spierpijn. Voor het ontstaan daarvan deden lange tijd drie theorieën de ronde: de vorming van melkzuur, zwelling van de spieren of het vrijkomen van histamine. Twee van de drie theorieën lijken nu te zijn achterhaald.

Dat de vorming van melkzuur in de spieren niet de belangrijkste oorzaak van spierpijn is, was al bekend. Ook zwelling (oedeemvorming) van de spieren, de tweede hypothetische oorzaak van spierpijn lijkt nu te zijn ontkracht. Ook wijst onderzoek erop dat spierpijn onafhankelijk van krachtverlies en kenmerken van schade op spierniveau kan optreden.

Dat concludeert drs A. Rodenburg in haar proefschrift Delayed-onset muscle soreness and related phenomena, waarop ze aanstaande donderdag aan de Universiteit Utrecht promoveert.

Uitgestelde spierpijn, die enkele uren na zware lichamelijke inspanning optreedt en enkele dagen kan aanhouden, gaat vaak gepaard met functieverlies. De afname van de spierkracht bij spierpijn kan oplopen tot 40 procent. Ook kunnen de spieren bij spierpijn niet langer zover worden gestrekt en verkort als normaal.

Om uit te vinden of spierpijn te verminderen is of zelfs te voorkomen, voerde Rodenburg een experimentele studie uit. Ze onderzocht of warming-up, rekoefeningen en massage spierpijn en de daarbij optredende nadelige verschijnselen kunnen voorkomen.

Rodenburg belastte bij een groep van vijftig proefpersonen de buigspier in de bovenarm gedurende dertig minuten, zodat de proefpersonen de volgende dag spierpijn hadden. 23 Leden van de groep deden vóór de oefening een warming-up. Bovendien werden hun spieren vóór de oefening gerekt. Na de belasting werden de bovenarmen van de experimentele groep ten slotte nog gemasseerd.

De overige proefpersonen deden de oefening zonder warming-up, rekken en massage. Na afloop bleken de proefpersonen uit de experimentele groep minder pijn te hebben bij het strekken van de arm. Ook was het krachtverlies ten gevolge van de oefening bij de experimentele groep kleiner dan bij de controlegroep. Het laatste effect was echter klein.

Lange tijd werd aangenomen dat zwelling van de spieren (oedeemvorming) spierpijn veroorzaakte door de toegenomen druk op de spier. Maar het ontstaan van spierpijn kan niet alleen worden veroorzaakt door oedeemvorming, denkt Rodenburg.

Pijn bij drukken op de spier kwam, na de belasting ervan, na 24 uur snel op, terwijl oedeemvorming slechts geleidelijk ontstond. Ook was de spierpijn bij het strekken van de arm sneller maximaal dan de zwelling van de spieren.

'Warming-up en rekoefeningen vóór de inspanning zijn daarom belangrijker dan massage', meent Rodenburg. Massage lijkt vooral effect te hebben op de mate van vochtophoping in de spieren. Het is waarschijnlijk niet de effectiefste manier om spierpijn te voorkomen.

Rekoefeningen en warming-up hebben waarschijnlijk meer effect, omdat ze de elasticiteit van de spieren verhogen zodat ze beter bestand raken tegen zware belasting. 'Massage stimuleert de bloedsomloop weliswaar met vijftig procent, maar dat is haast niets in vergelijking met het effect van warming-up. Daarbij wordt de doorstroming van het spierweefsel vier of vijf keer hoger', veronderstelt Rodenburg.

De enige hypothese die als oorzaak van spierpijn overblijft, is de vorming van histamine, een stof die vrijkomt bij ontstekingen, maar ook bij extreme belasting van de spieren. Dat wijst er volgens Rodenburg op, dat er bij spierpijn processen gaande zijn die lijken op ontsteking.

Maar er is vervolgonderzoek nodig om daarover uitsluitsel te krijgen, vindt de promovenda. 'Er is natuurlijk altijd het risico dat we iets over het hoofd zien.'

Frans Eggermont

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden