Spieren

Kijkt u naar het kinderprogramma Klokhuis?..

Theo Jansen

Er komen vragen aan de orde als: hoe werkt een televisie? Hoe werkt een versnellingsbak? Geduldig leggen Monique, Klaas of Yvonne het uit, helder en simpel.

Heerlijk om naar te kijken.

Ik wil u in klokhuisstijl uitleggen hoe het beest werkt.

We geven het woord aan Monique.

Monique: 'Kijk jongens, een beest werkt als volgt. Lang geleden waren beesten nog gewoon levende voorwerpen. Je had bijvoorbeeld sponzen of eencellige vormpjes.

'Die voorwerpen hadden het niet makkelijk, ze stierven bij bosjes. Dat kwam omdat ze een vaste vorm hadden. Om van vorm te veranderen moest er worden voortgeplant, anders kon het niet. Hij veranderde dus wel, maar daar gingen generaties overheen.

'Een rozenstruik is daar nog een voorbeeld van. Hij heeft een stekelige vorm gekregen, maar vraag me niet hoeveel rozenstruiken dat heeft gekost. Toen kwam er dit.'

Monique kijkt in een microscoop en we zien een bewegende amoebe. 'Kijk, dit beestje kan van vorm veranderen tijdens zijn leven, zonder zich voort te planten. Waar andere voorwerpen miljoenen jaren over deden, lukt dit beestje in een paar seconden. Over tijdwinst gesproken. De ontwikkeling raakte in een stroomversnelling. Alles ging vanaf dat moment duizend keer zo snel.

'Een egeltje kan zich oprollen als er gevaar dreigt. Het hoeft zich niet voort te planten om dat voor elkaar te krijgen. Als er voor een konijn gevaar dreigt, verandert hij zodanig van vorm, dat de aarde onder hem door beweegt en het gevaar zich van hem verwijdert. Dat is dus lopen. Lopen is voortdurend van vorm veranderen met als resultaat dat je vooruit gaat. Je moet er niet aan denken hoe langzaam we hadden gelopen met behulp van de voortplantingsmethode. Een strandwandeling had miljoenen jaren geduurd.

'Een verandering van vorm (beweging) kan tijdens het leven evolueren. Dan noem je het niet meer zo: je noemt het leren. Je leert touwtje springen, je leert schaatsen en je leert lopen. Leren bestaat uit herhaalde evoluties.

'Tijdens een strandwandeling verandert niet alleen de vorm van het lichaam, ook de aarde verandert van vorm. Er worden voetstappen in gedrukt. Met het vervormen van de aarde verandert ook de vorm van de lucht. De holtes van de voetstappen, de negatieve vorm van mijn schoenen, worden onmiddellijk opgevuld met lucht. Zoals de bronsgieter zijn mal vult met brons, zo worden voetstappen volgegoten.

'Na een strandwandeling staan er ontelbaar veel schoenen van lucht op het strand.

'Nog iets over breien. Met je handen werken is ook van vorm veranderen. Onze handen veranderen tijdens breien voortdurend van vorm met als resultaat een trui. Niet alleen de handen vervormen, ook de draad op het bolletje. Die krijgt de vorm van een trui. Bij het aantrekken van een trui heeft het lichaam een andere huid gekregen. Het hoeft er niet generaties lang op te wachten.'

Dank je wel, Monique, het was weer simpel en helder.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden