Spielbergs leermeester

Hollywoodproducent Richard D. Zanuck werd groot met The Sound of Music. Vrijdag overleed de man die regisseurs beschermde tegen bemoeizuchtige studio's.

'Jee, ik hoop dat dit geen voorteken is.' Zo grapte de vrijdag op 77-jarige leeftijd overleden Hollywoodproducent Richard D. Zanuck in 1974 tegen zijn bloednerveuze protegé Steven Spielberg, toen de zoveelste voor Jaws benodigde mechanische haai dienst weigerde en naar de bodem van de zee zonk. De haaienfilm, tijdens de opnamen geteisterd door tegenspoed, bleek een ongekend succes en passeerde als eerste speelfilm ooit de 100 miljoen dollar aan recetteopbrengst.


Zanuck, telg uit een Hollywooddynastie, produceerde ruim veertig speelfilms, waaronder enkele klassiekers, zoals The Sound of Music en The Sting. 'Een hoeksteen in onze industrie', noemde regisseur Steven Spielberg zijn 'mentor', die hem het producentenvak bijbracht en begeleidde bij zijn eerste speelfilms.


Richard Darryl Zanuck groeide op in Beverly Hills als enige zoon van zwijgende-filmster Virginia Fox. Zijn vader was de flamboyante Hollywoodtycoon Darryl Zanuck (1902-1979), een selfmade man en rokkenjager extraordinaire, decennia lang de machtigste man binnen de 20th Century Fox studio. 'Het was geen doordeweekse vader-zoonrelatie', sprak Richard enkele jaren geleden in een interview met The New York Times over zijn legendarische vader, die het gezin in de steek liet voor een reeks Franse actrices. Zelf te druk, liet Zanuck sr. zijn betrokkenheid bij de opvoeding blijken door zo nu en dan een busje studiomedewerkers af te vaardigen als publiek bij de sportwedstrijden van zijn tienerzoon.


Toen de Fox-studio praktisch bankroet was na het miljoenenverlies van Cleopatra (1963), het stervehikel voor Elizabeth Taylor en Richard Burton, schoof Zanuck zijn zoon Richard naar voren als head of production. Dat bleek een gouden greep: Zanuck jr. redde de studio met The Sound of Music (1965) en zorgde in de jaren zeventig voor klassiekers als Patton, The French Connection , M.A.S.H. en Butch Cassidy and the Sundance Kid. Flops waren er echter ook; de musicals Doctor Dolittle en Hello, Dolly! lieten de studio wederom langs de afgrond scheren, waarna studiopresident en vader Zanuck zijn zoon ontsloeg ten overstaan van de complete directie. Kort tevoren had Zanuck jr. kwaad bloed gezet door een einde te maken aan het studiocontract van de Franse actrice Bella Darvi - de favoriete maîtresse van zijn vader. De ruzie zou pas jaren later worden bijgelegd.


Richard Zanuck ging aan de slag voor concurrent Warner en zou ook grote successen kennen als onafhankelijk producent. Zo nam hij de Oscar voor beste film in ontvangst voor Driving Miss Daisy (1989).


Zanuck, die als jongeling ooit meemaakte hoe zijn vader een regisseur op kantoor omver sloeg omdat hij ontevreden was over diens film, stond bekend als een rustige man, een kalmerende kracht op de set. 'Met Richard voelde je je gedekt', zei Clint Eastwood dit weekeinde in een reactie. Eastwood werkte als regisseur en acteur verschillende malen met hem samen, onder meer voor The Eiger Sanction (1975). Zanuck vocht voor zijn regisseurs en hield bemoeizuchtige studiotopmannen op afstand. Als die zich meldden uit zorg om overschreden budgetten, dreigde hij terstond de hele productie stil te leggen.


Vastbesloten nooit met pensioen te gaan, was Zanuck in de laatste fase van zijn carrière bovenal verbonden met Tim Burton, voor wie hij zes speelfilms op touw zette, waaronder het Disney-succes Alice in Wonderland en het recente, geflopte gothic-melodrama Dark Shadows - zijn laatste productie.


Richard Zanuck was getrouwd met collega-producent Lili Fini, en gescheiden van de actrices Lili Gentle en Linda Harrison. Zijn twee zoons zijn werkzaam in de filmindustrie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden