Spelers kopen op de groei

AZ heeft veel voetballers moeten verkopen, door financiële problemen. Door slim transferbeleid blijft de club overeind.

ALKMAAR - Op de werkkamer van Earnest Stewart, directeur voetbalzaken bij AZ, glorieert het verleden. Het kampioenselftal van 2009 staat, ingelijst en wel, te juichen. Op andere wanden hangen foto's van Stijn Schaars, Moussa Dembélé en Mounir El-Hamdaoui. Alle drie werden ze in de loop der seizoenen verkocht.


'We moeten die foto's eens vervangen', zegt Stewart. Hij lacht er een beetje gegeneerd bij. Voetballers die bij hem op gesprek komen, mogen niet meteen de indruk krijgen dat het afscheid nadert.


Toch past dat wel in het plan van de club. Voetballers worden aangetrokken om zichzelf (en dus AZ) beter te maken, waarna ze met een mooie winstmarge hun loopbaan elders vervolgen.


Deze maand maakte de Zweed Pontus Wernbloom de overstap naar CSKA Moskou. Voor elke transferperiode plakt AZ bedragen op spelers en de fax uit Moskou beantwoordde aan de verwachtingen. 'Minimaal ja', zegt Stewart met een grijns die reikt tot de werkkamer van de penningmeester.


Het ruime directievertrek van de 42-jarige Stewart liep gisteravond weer vol. Als het einde van de transferperiode nadert, schuiven traditioneel de toonaangevende clubfiguren bij hem aan, zoals trainer Gertjan Verbeek en algemeen directeur Toon Gerbrands.


Victory Wok, de Chinees tegenover het stadion, bezorgt de avondmaaltijd. Dat is ook traditie en normaal gesproken wachten ze samen tot het twaalf uur wordt, maar ditmaal was het gezelschap iets beperkter en was Stewart om acht uur al thuis.


Maandagmiddag had hij het al gezegd: 'Ik denk niet dat er nog iets gaat gebeuren. We maken er gewoon een gezellig samenzijn van, om de traditie in ere te houden.'


De transfermarkt is veranderd. Nederlandse clubs beseffen dat hun rol, internationaal gezien, beperkt is. Dat besef vertaalt zich in een uitgekiender transferbeleid.


Topspelers wier loopbaan afloopt, zijn oninteressant omdat er niets meer aan hen te verdienen valt. Jonge spelers met potentie daarentegen kunnen na een paar jaar met winst worden doorverkocht.


Bioscoop

Het aankoopbeleid van PSV afgelopen zomer is in dat verband veelzeggend: met Mertens, Strootman en Wijnaldum werden drie talentvolle twintigers aangetrokken. Ze zullen hun transfergeld vermoedelijk dubbel en dwars waard zijn.


Vergelijk dat eens met de komst van dertiger Theo Janssen naar Ajax of die van Orlando Engelaar in 2009 naar PSV. Engelaar, destijds ook dertig jaar, was een kant-en-klare topspeler, international zelfs. Nu drukt hij met zijn salaris op de begroting van PSV en zal bij verkoop niet veel opleveren.


Earnest Stewart: 'We beseffen steeds sterker dat we een opleidingsland zijn. Dan kom je uit op een andere categorie spelers.


'AZ heeft die filosofie al langere tijd, spelers binnenhalen die nog een stap kunnen zetten in hun carrière. Voor ons zijn die spelers interessant omdat ze dit bedrijf draaiende houden met hun opbrengsten.'


Hij denkt dat er op transfergebied nog een wereld te winnen is. Een paar weken geleden nam Stewart op aanraden van jurist Wouter van Zetten en directeur Gerbrands de staf van AZ mee naar de bioscoop om de film Moneyball te zien.


Daarin wordt het verhaal verteld van de honkbalclub Oakland A's en hun manager Billy Beane. Met behulp van data-analyse bestudeerde Beane hoe wedstrijden gewonnen werden. Op basis daarvan werden met succes spelers aangetrokken die anderen over het hoofd zagen.


Vaak waren dat jongere spelers die hun beste jaren nog voor zich hadden. Maar soms betrof het juist de veteraan die als afgeschreven werd beschouwd.


Zo deed FC Twente goede zaken met Denny Landzaat. De middenvelder was bij het kwakkelende Feyenoord buiten de boot gevallen en leek een hopeloos geval. Stewart: 'En nu blijkt hij het nog aardig te doen, in een betere ploeg bovendien.'


Zelf zag hij het als technisch direteur van NAC ook goed door Glen Salmon en Anthony Lurling een herkansing te gunnen. Maar het is een type van transferbeleid dat zeldzaam wordt.


AZ richt zich specifiek op jonge spelers die zich kunnen ontwikkelen. De drie spelers op Stewarts werkkamer zijn een proeve van die bekwaamheid. Maar ook Wernbloom en Kolbeinn Sigthorsson werden bij AZ veel meer waard.


De leiding eist wel dat de nieuwe spelers passen bij de nuchtere cultuur van de club. Vandaar dat de scouts van AZ vaak naar Scandinavische landen vliegen. De reden is simpel: Scandinavische voetballers hebben de neiging zich in Nederland aan te passen en zich te verbeteren.


Maar daarin kan AZ niet echt onderscheidend zijn. De meeste Nederlandse clubs richten immers hun pijlen op het noorden.


Aan de andere kant: 'Je kunt wel in inTimboektoe op zoek gaan naar spelers maar dat doet niemand, en dat zal niet voor niets zijn.'


Geïnspireerd door het verhaal van Moneyball probeert Stewart potentiële krachten beter in kaart te krijgen. Ook in het voetbal geldt volgens hem steeds sterker het adagium 'meten is weten'.


Het subjectieve verhaal van de scout die op zijn intuïtie handelt, moet geobjectiveerd worden in data. Dat gebeurt nu al enigszins, maar nog niet in statistische zin.


Stewart zou graag werken aan een statistisch profiel voor elke positie, waarmee geschikte spelers eerder kunnen worden ontdekt. 'We werken nu al met een database die zes jaar terug gaat. Elke keer dat we een speler zien, wordt er een rapportje gemaakt. Soms kom je dus uit bij een speler die we al eerder hebben gezien. Dat kan helpen bij het maken van een goede afweging.'


De database is goed gevuld. 'Vijf of zes personen per positie. Zoiets fluctueert natuurlijk, afhankelijk van transfers of blessures. Daarom maken we voor elke transferperiode een update.'


Paniekaankopen

Deze transferperiode beperkte AZ zich tot de verkoop van Wernbloom en de aankoop van de 19-jarige verdediger Mattias Johansson, ook een Zweed.


Stewart laat zich daarbij slechts leiden door het bedrag dat AZ voor de betreffende speler overheeft. Hij laat zich niet meeslepen in onderhandelingen die zijn prijs verre te boven gaan.


'We wilden Mattias in augustus al hebben. Maar toen vroeg zijn club, Kalmar FF, te veel. Dan doen we het dus niet, punt uit. Maar de andere partij is daarop terug gekomen. We zijn het eens geworden over de prijs die wij wilden betalen.'


Zo doen ze dat bij AZ. Filosofie en speelwijze staan voorop. Spelers zijn slechts de instrumenten daarin.


Het moet dus gek lopen, zei Stewart maandag, wil er dinsdagavond nog zaken worden gedaan. Dat zijn paniekaankopen, waartoe de club zich liever niet laat verleiden. 'Als je in januari spelers haalt, moeten ze vol de competitie in. Dat is zoiets als iemand voor de leeuwen werpen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden