Spekman noemt Ruttes participatiesamenleving 'onzinnig'

Twee maanden nadat zij de komst van de participatiesamenleving hebben aangekondigd, blijken de coalitiepartners VVD en PvdA het verre van eens over de betekenis van dat idee. PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman neemt afstand van de 'onzinnige' invulling die premier Rutte er tot nu toe aan heeft gegeven. Oud-partijleider Wouter Bos en senaatsfractievoorzitter Marleen Barth gingen hem in die kritiek al voor.

PvdA-leider Diederik Samsom (M) en voorzitter Hans Spekman (L) zingen met partijgenoten de Internationale tijdens de landelijke 1 mei-viering van de partij in Arnhem. Beeld anp

In de eerste Troonrede namens zijn tweede kabinet probeerde Rutte in september duidelijk te maken dat het kabinet een overkoepelend idee heeft bij de terugtredende, bezuinigende overheid: het werkt aan een nieuwe orde in de maatschappij. 'De klassieke verzorgingsstaat verandert langzaam maar zeker in een participatiesamenleving', las koning Willem-Alexander voor. 'Van iedereen die dat kan, wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving. (...) De omslag naar een participatiesamenleving is in het bijzonder zichtbaar in de sociale zekerheid en in de langdurige zorg.'

In het NCRV-televisieprogramma Altijd Wat neemt Spekman, in gesprek met Frénk van der Linden, vanavond afstand van die interpretatie. 'Het is in mijn ogen te veel: ieder zijn eigen verantwoordelijkheid en dan ben je het beste af. Dat is een definitie die ik onzinnig vind, waar ik me niet in herken.' Volgens Spekman redeneert Rutte te veel dat pech bijna niet bestaat in het leven, je hebt het allemaal in eigen hand. 'Debat is wat ik graag zie, maar niet dwingend en niet primair gericht op een kleinere overheid. Dat vind ik fout. (...) Wij hechten zeer aan de verzorgingsstaat', aldus de PvdA-partijvoorzitter.

Gefronste wenkbrauwen
Zo lijkt de PvdA zich allesbehalve senang te voelen bij de participatiesamenleving als hoeksteen van het kabinetsbeleid. Partijleider Samsom zei meteen al dat hij met gefronste wenkbrauwen kennis had genomen van de Troonrede. Al snel daarna bekladden actievoerders de deur van het partijbureau met de leus 'Hier is je participatie!'. Oud-partijleider Wouter Bos sprak in de Volkskrant zijn verbazing uit over Ruttes interpretatie 'dat iedereen die voor zichzelf kan zorgen dat ook moet doen en dat de overheid er vooral is voor diegenen die dat niet kunnen'.

Als de PvdA-kopstukken Samsom, Dijsselbloem en Asscher dat met Rutte eens zijn, is bij de PvdA sprake van een kleine ideologische revolutie, analyseerde Bos. 'Geen visie meer op de overheid die er ook voor de middenklasse is, een overheid die verbindt omdat iedereen eraan meebetaalt en iedereen ervan meegeniet. In plaats daarvan een overheid louter voor de allerzwaksten. Amerikaans, klassiek liberaal en zichzelf uiteindelijk marginaliserend. Zeg me dat het niet zo is!'

PvdA-senaatsfractievoorzitter Marleen Barth greep de Algemene Politieke Beschouwingen in de Eerste Kamer onlangs aan om zich van Rutte te distantiëren. De uitwerking van het begrip participatiesamenleving is te vluchtig geweest, stelde zij. 'Wij hebben daar met spijt in ons hart misverstanden over zien ontstaan (...) Er kan geen sprake van zijn dat dit een eind maakt aan de verzorgingsstaat.'

Aanjager
In zijn Dreeslezing liet premier Rutte onlangs weten dat hij de ophef niet begrijpt. In zijn ogen bestaat de participatiesamenleving allang. 'Mensen nemen zaken in hun omgeving in eigen hand. Niet omdat het moet, maar omdat het kan en omdat ze het willen. Ik vind dat een positieve ontwikkeling. En mijn stelling is dat de politiek eerder bij die ontwikkeling achterloopt dan er de aanjager van is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden