Column

Speel nooit biljart met een zevendedagsadventist

Van mormonen tot boeddhisten en van christenen tot baptisten verklaart Max Pam de beleving, de folklore en de uitvoering van religieuze rituelen.

Driebander Dick Jaspers.Beeld ANP

Er loopt een directe lijn van Albert Bakker, lid van de biljartvereniging Het Groene Laken te Urk, naar de twee grootste schaakwonderkinderen uit de geschiedenis: Bobby Fischer en Samuel Reshevsky. Ik begrijp dat ik dit moet uitleggen.

In 1961 speelden Fischer en Reshevsky een wedstrijd tegen elkaar, die gefinancierd werd door het steenrijke echtpaar Piatigorsky uit Los Angeles. De jonge kampioen tegen de oude kampioen. Vanaf het begin waren er onenigheden, maar het duurde tot de elfde partij - bij een 2-2 stand - voordat de boel uit elkaar spatte. Toen kwam er ruzie omdat Reshesvky, een vrome jood, niet op zaterdag wilde spelen. De partij werd daarop verschoven naar de maandag, maar daar maakte mevrouw Piatigorsky bezwaar tegen. Als cellist gaf zij die avond een concert, terwijl zij ook de schaakpartij wilde bijwonen. Vervolgens besloot de wedstrijdleiding het duel naar de maandagmorgen te verplaatsen. Daarop kwam Fischer in het geweer. Dit was nooit afgesproken. Zo vroeg wilde hij eenvoudig niet spelen. Fischer kwam dus niet opdagen, partij en match werden voor hem verloren verklaard en hij ontving zelfs geen prijzengeld. Fischer liet het er echter niet bij zitten en bracht de zaak voor de rechter. Die gaf Fischer in alle opzichten gelijk en zo ontving hij alsnog zijn geld. Sindsdien kan een speler die om religieuze redenen een partij probeert uit te stellen, in de schaakwereld op weinig bijval rekenen. Zoiets wordt beschouwd als 'onsportief hinderen van de tegenstander', want de tegenstander is degene die zich moet aanpassen en die daarmee in een psychologisch nadelige positie wordt gebracht.

Terug naar Albert Bakker te Urk. Hij en zijn biljartclub willen vanwege hun gereformeerde geloofsovertuiging niet op zondag spelen. De biljartbond (KNBB) daarentegen houdt op die dag zijn wedstrijden, want dan hebben de meeste biljarters vrij en komt het meeste publiek. De KNBB zag geen mogelijkheden het schema aan te passen.

Ook Albert Bakker liet het er niet bij zitten en ging naar het College voor de Rechten van de Mens. Vorige week was de uitspraak. Een woordvoerster van het college, opmerkelijk genoeg geheel gekleed in een hidjab, zei in een toelichting dat de biljartbond discrimineert. Er zouden geen dwingende redenen zijn om niet naar de zaterdag te verhuizen. Dat het overgrote deel van de biljarters misschien op zaterdag met het gezin wil wandelen en winkelen, doet er niet toe. Voor iemand met een geloofsovertuiging is het hinderen van de tegenstander dus toegestaan.

Al eerder nam het college van de mensenrechten besluiten die orthodoxe religieuzen privilegieren. Zo mocht een reformatorische school een docente ontslaan die zich bij een andere kerk had aangesloten. Volgens het schoolbestuur paste de nieuwe denominatie van de docente, hoewel ook fijn-christelijk, niet bij de grondslagen van het onderwijs. De docente had achttien jaar op de school gewerkt.

De uitspraak van het mensenrechtencollege is niet bindend, maar het verwijt van discriminatie hakt erin, ook al wordt dat gedaan door mensen die zelf wel het recht opeisen om te discrimineren. Ik zie allerlei problemen opdoemen, bijvoorbeeld wanneer een vrome jood die niet op zaterdag wil biljarten, moet spelen tegen een streng gereformeerde die niet op zondag wil biljarten. Overigens zou Fischer later het gedrag van Reshevsky overnemen. Ook Fischer wilde ineens zaterdag vrij - niet als de geboren jood die hij was, maar als een bekeerde zevendedagsadventist. Mijn advies luidt daarom: speel nooit een partijtje biljart met een zevendedagsadventist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden