Speculeren gebeurt nu ook met rijst

ABN Amro introduceert turbo voor beleggen in rijst...

AMSTERDAM Terwijl hongerige Haïtianen de straat opgaan om te protesteren tegen hoge voedselprijzen, en duizenden Filipino’s urenlang in de rij staan voor een bakje gesubsidieerde rijst, heeft Eric Cheshier van de Amerikaanse beleggerswebsite thestockmasters.com heel andere zorgen. Rijst, zo redeneert hij, is voor beleggers het nieuwe goud. In de afgelopen drie maanden verdubbelden de prijzen. Maar, klaagt hij: ‘Helaas zijn er geen makkelijke manieren om in rijst te investeren.’

Helemaal waar is dat niet. Voor Nederlandse beleggers biedt ABN Amro bijvoorbeeld sinds kort zogeheten rijstturbo’s aan, die op het Amsterdamse Damrak worden verhandeld. Met die turbo’s kan gespeculeerd worden op verdere prijsstijgingen op de rijstmarkt in Chicago. ‘Onze filosofie is beleggers toegang te geven tot wereldwijde kansen’, zegt Erik Mauritz, die de turbo’s bij ABN Amro ontwikkelt. ‘Met name voor rijst kregen wij de afgelopen tijd veel verzoeken van onze klanten.’

Een andere mogelijkheid: beleggen in een zogeheten indexfonds, waarvan de beurskoers de prijsontwikkeling van een aantal landbouwproducten automatisch volgt. Vooral pensioenfondsen en hedgefondsen hebben daarin het afgelopen jaar veel geld gestoken. De kredietcrisis was een extra reden om geld uit de dalende aandelenmarkten weg te halen en in de ‘veilige haven’ van de almaar stijgende grondstoffenmarkten te parkeren.

Maar niet iedereen is blij met die opmars van beleggers op de landbouwmarkten. ‘We hebben een horde markthandelaren, speculanten en financiële bandieten die op hol zijn geslagen en een wereld van ongelijkheid en verschrikking hebben gefabriceerd’, fulmineerde Jean Ziegler, de Verenigde Naties-rapporteur voor het recht op voedsel, onlangs in een Oostenrijkse krant.

Niet alleen arme consumenten in ontwikkelingslanden, ook boeren en voedselhandelaren hebben daar last van. ‘Van de tarwemarkt is nu 60 procent in handen van een indexfonds’, zei Tom Coyle van de Nationale Graan en Veevoer Vereniging dinsdag tijdens een hoorzitting die de Amerikaanse toezichthouder op de grondstoffenmarkten vanwege alle commotie had georganiseerd. ‘Dat heeft nogal een impact op de markt.’

De termijnmarkt van Chicago, waar grondstoffen zoals tarwe, maïs, soja en rijst worden verhandeld met een leveringsdatum een of meerdere maanden in de toekomst, is in het leven geroepen om het leven van boeren en grondstoffenhandelaren makkelijker te maken. Ze hebben daarmee zicht op toekomstige prijsontwikkelingen, en kunnen zich daar eventueel tegen indekken.

Maar nu speculanten de markt hebben ‘gekaapt’, de prijzen omhoog schieten en met de dag enorm sterk fluctueren, zijn zij hun leidraad uit Chicago kwijt, klaagden de landbouworganisaties in Washington.

De financiële partijen weigeren evenwel het boetekleed aan te trekken. Zij wijzen op het exportverbod dat een aantal grote rijstexporteurs, waaronder India en Vietnam, heeft ingesteld. Dát is de echte reden voor de prijspiek.

‘Natuurlijk moet de ethische discussie gevoerd worden of speculatie lijdt tot hogere voedselprijzen in arme landen. Dat speelt bij andere landbouwproducten waarvoor wij turbo’s hebben, zoals mais en sojabonen’, zegt Mauritz van ABN Amro. ‘Maar de omzetten in deze turbo’s zijn zo beperkt dat ze geen invloed hebben op de prijs. Bovendien kan je bij ons ook speculeren op een prijsdaling.’

Ook de Amerikaanse toezichthouder concludeerde deze week dat speculanten niet verantwoordelijk zijn voor de prijsstijgingen.

Volgens Hans Castelijn, algemeen directeur van rijstverwerker Van Sillevoldt in Papendrecht, is er wel degelijk sprake van speculatie. Alleen niet door beleggers, maar door de rijstketen zelf. ‘Exporteurs die voorraden hebben, stippelen nu een strategie uit om van de hoge prijzen te profiteren. Een boer laat zijn zakken rijst nog lekker in de schuur liggen als hij verwacht dat hij er binnenkort meer voor krijgt. De markt is daardoor niet meer transparant; iedereen maakt elkaar gek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden