Nieuws

Spectaculaire overwinning conservatieven in Madrid, met sleutelrol voor radicaal-rechts

Radicaal-rechts heeft een sleutelpositie veroverd bij de regioverkiezingen in Madrid. In de Spaanse hoofdstad won de rechts-conservatieve Volkspartij (Partido Popular) dinsdag verpletterend, maar zij heeft de zetels nodig van het radicaal-rechtse Vox om door te regeren.

Regiopresident Isabel Diaz Ayuso (rechts) en de leider van de Volkspartij Pablo Casado (links) vieren hun verkiezingsoverwinning. Beeld EPA
Regiopresident Isabel Diaz Ayuso (rechts) en de leider van de Volkspartij Pablo Casado (links) vieren hun verkiezingsoverwinning.Beeld EPA

Voor de zittende regiopresident Isabel Díaz Ayuso van de Volkspartij is de uitslag een klinkende zege. Ayuso schreef tussentijds verkiezingen uit in de hoop haar machtsbasis uit te breiden. Die gok pakte wonderwel uit: met 65 zetels weet de Volkspartij haar zeteltal in Madrid ruim te verdubbelen.

Met hun stemmen beloonden de Madrilenen Ayuso voor het liberale en risicovolle coronabeleid dat zij voert, met de soepelste regels van heel Spanje. Dat de hoofdstad beduidend slechtere medische cijfers kan overleggen, met een hoog sterftecijfer en drukke intensive cares, komt voor de kiezer duidelijk op het tweede plan.

Voor een absolute meerderheid komt Ayuso vier zetels tekort. Zij moet steunen op Vox, de rechts-radicale beweging die 9 procent van de stemmen wist te winnen. In ruil voor die steun lijkt Vox geen eigen bestuurders in Madrid op te eisen: de partij zal Ayuso ‘zonder enige twijfel’ aan het regiopresidentschap helpen, zei de Madrileense Vox-leider Rocío Monasterio dinsdagavond.

Ayuso zal haar beleid echter moeten afstemmen op de wensen van Vox, als zij niet wil samenwerken met de door haar verfoeide linkse partijen. Op die manier krijg radicaal-rechts in Madrid een ‘beslissende’ rol, beloofde Monasterio. Het nationalistische Vox is zeer kritisch op immigratie en diversiteit, wars van dure klimaatmaatregelen en heeft een uiterst dubbelzinnige houding ten opzichte van de Franco-periode.

Ook op landelijk niveau kan die samenwerking gevolgen hebben. Ayuso's Volkspartij worstelt al jaren met de omgang met Vox, omdat sommige regionale afdelingen die niet in zee willen met de radicale afsplitsing van hun eigen partij. De landelijke partijleider van de Volkspartij, Pablo Casado, nam in oktober vorig jaar in klare taal afstand van Vox. Dat Ayuso dat in haar campagne niet deed, en daar groot electoraal succes mee heeft geboekt, vergroot de druk op Casado om zijn strategie te heroverwegen.

Iglesias verlaat politiek

Voor Pablo Iglesias, de leider en medeoprichter van het socialistische Podemos, betekent de uitslag het voorlopige einde van zijn politieke carrière. Om zijn partij over de kiesdrempel van 5 procent te helpen, trad Iglesias terug als vicepresident in de landelijke Spaanse regering. Met Iglesias bovenaan de Madrileense kieslijst bleef Podemos behouden voor de hoofdstad, hetzij als de kleinste van vijf partijen.

Voor Podemos bleef de imagoschade zo beperkt, maar een roemloze aftocht voor Iglesias is het wel. Met zijn partij, die zichzelf als erfopvolger ziet van de antikapitalistische 15 mei-beweging uit 2011, zette Iglesias de Spaanse politiek op haar kop. Kroon op zijn werk was de entree van Podemos in de landelijke regering in 2019. Voor het eerst sinds de terugkeer van de Spaanse democratie in de jaren zeventig bestaat de regering sindsdien uit een coalitie van meerdere partijen.

‘We hebben gefaald’, sprak Iglesias over de resultaten van het linkse blok, dat Ayuso geen moment serieus heeft kunnen uitdagen. Voor de Spaanse regering is de uitslag in Madrid een zeer pijnlijke. Ook de sociaal-democratische PSOE, landelijk de voornaamste coalitiepartner en partij van premier Pedro Sánchez, presteerde met 24 zetels belabberd. Zelfs op links werd de PSOE (in percentage stemmen) niet de grootste: dat is Más Madrid, een afsplitsing van Podemos.

De grootste verliezer van de verkiezingen is evenwel Ciudadanos, de centrumpartij die zich enkele jaren geleden nog warmliep om de Spaanse premier te gaan leveren en in Madrid meeregeerde als coalitiepartner van de Volkspartij. Dinsdag wist Ciudadanos niet eens de kiesdrempel te halen. Het belooft weinig goeds voor de partij bij de landelijke verkiezingen, voorlopig gepland voor 2023.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden