Spectaculaire omslag in Oekraïne

President Janoekovitsj weg, zijn aartsvijand Julia Timosjenko terug. In een weekeinde is het politieke landschap in Oekraïne compleet veranderd. In plaats van Janoekovitsj, die zaterdag door het parlement werd afgezet, is een bondgenoot van Timosjenko tot interim-president benoemd. Het nieuwe kabinet zit vol vertegenwoordigers van de pro-Europese oppositie.

KIEV - De spectaculaire omwenteling werd in gang gezet toen Janoekovitsj vrijdagavond uit Kiev vluchtte. Kennelijk realiseerde hij zich dat hij de steun van het leger en de politie had verloren na het bloedbad waarbij vorige week bijna tachtig demonstranten omkwamen.


Janoekovitsj klaagde dat hij het slachtoffer is van een 'staatsgreep' en liet weten dat hij zich nog steeds als president beschouwt, maar zelfs in eigen kring is hij een paria geworden. Zijn partij nam gisteren officieel afstand van hem. Fractieleider Oleksandr Jefremov zei dat Janoekovitsj het land aan de rand van de afgrond had gebracht met zijn 'criminele' bevelen.


Jefremov zei dat zijn partij in feite de 'gijzelaar was geworden van een gecorrumpeerde familie'. Ook de burgemeester van Charkov, tot voor kort een van Janoekovitsj' trouwste bondgenoten, liet hem als een baksteen vallen. 'President Janoekovitsj is verleden tijd.'


De omgeslagen stemming in het Janoekovitsj-kamp is een opsteker voor de nieuwe machthebbers, die bang waren voor nog meer geweld en mogelijk zelfs het uiteenvallen van het land.


Rusland veroordeelde de 'staatsgreep' tegen Janoekovitsj, die een voorstander was van nauwere banden met Rusland. Maar er was ook een aanwijzing dat Janoekovitsj het vertrouwen van het Kremlin kwijt is. Een presentator van de Russische staatstelevisie zei gisteravond dat Janoekovitsj zijn volk heeft verraden door Kiev te ontvluchten en dat hij niet in staat was extremisme te overwinnen.


De Duitse bondskanselier Merkel en de Russische president Poetin gaven gisteren na een telefoongesprek te kennen dat Oekraïne niet uiteen mag vallen. Het westen van Oekraïne is overwegend pro-westers en het oosten pro-Russisch. Washington liet bij monde van veiligheidsadviseur Susan Rice weten dat Rusland een 'ernstige fout' zou begaan als het troepen naar Oekraïne zou sturen. Een deling van Oekraïne is niet in het belang van Rusland, Europa of de VS, aldus Rice.


Het Oekraïense parlement heeft nieuwe presidentsverkiezingen uitgeschreven voor 25 mei. Een van de grote kanshebbers is Julia Timosjenko, de oud-premier die dit weekeinde uit de gevangenis werd vrijgelaten. Timosjenko werd gisteren ook voorgedragen als nieuwe premier. Voor die eer bedankte zij. Waarschijnlijk wil zij zich concentreren op de presidentsverkiezingen. Ook ex-bokser Vitali Klitsjko, een van de gangmakers achter de protesten, wil zich kandidaat stellen.


Het parlement wees zijn voorzitter Aleksandr Toertsjinov aan als tijdelijk president. Hij toonde zich bereid met Moskou te praten over verbetering van de relatie, maar zei de keuze voor Europa als prioriteit te beschouwen.


Waar Janoekovitsj zich ophoudt is onbekend. Naar verluidt zou hij hebben geprobeerd het land te verlaten, maar weigerden de grenstroepen zijn vliegtuig te laten opstijgen uit Donetsk, bolwerk van de pro-Russische krachten. Sindsdien is hij spoorloos.


Op de Krim lopen intussen de spanningen op. Pro-Russische politici organiseren er demonstraties tegen de machtswisseling in Kiev en voor autonomie van hun regio.


=============================


neuzen in presidentiële villa p4


timosjenko is geen mandela p5


bijltjesdag in kiev p3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden