'Speciale betrekkingen' blijven ook onder regering-Jospin gehandhaafd Parijs houdt iets intiems met Afrika

Ook onder de nieuwe socialistische regering zal Afrika voor Frankrijk een bijzondere plaats blijven innemen. Alle dreigende taal van de Parti Socialiste van voor de verkiezingen over het beëindigen van de 'speciale betrekkingen' ten spijt....

Van onze correspondent

Martin Sommer

PARIJS

Donderdag antwoordde de nieuwe staatssecretaris van Ontwikkelingssamenwerking, Charles Josselin, in het parlement op de vragen die vermoedelijk een flink aantal Afrikaanse staatshoofden wakker houden.

Josselin bevestigde de tendens die premier Jospin een week eerder al had aangegeven, bij gelegenheid van het staatsbezoek van de president van Tsjaad, Idriss Déby: de 'geprivilegieerde' (Jospin) betrekkingen tussen Frankrijk en Afrika blijven bestaan. Josselin weigerde van de 'breuk' te spreken, waarvan het socialistische verkiezingsprogramma had gewaagd.

Sinds enige tijd is Franstalig Afrika in Parijs geen onderwerp om eer mee in te leggen. Parijs is er vrij consequent in geslaagd zich te committeren aan leiders die niet wilden, of nog steeds niet willen deugen (Kameroen, Tsjaad, Zaïre/Congo, Congo Brazzaville), en zich met name in Rwanda militair te blameren. Enige aanleiding voor een 'breuk' in de Franse Afrika-politiek bestond er wel.

Die ingrijpende wijziging zou volgens het PS-programma bestaan uit het normaliseren van de betrekkingen met Afrikaanse landen. Er moet een nieuwe weging komen van de landen die voor hulp in aanmerking komen. En vooral zou de militaire hulp worden herzien, inclusief de stationering van Franse strijdkrachten in Afrika. De militaire akkoorden tussen Parijs en 23 Afrikaanse staten zouden worden heroverwogen. Slechts drie militaire bases zouden overblijven, in Senegal, Centraal Afrika en Djibouti.

Tot zover het partijprogramma, waaraan de socialisten de wens toevoegden dat het afgelopen moest zijn met de 'occulte netwerken' en de 'geheime politieke cel' van het Elysée. De werkelijkheid gebiedt te zeggen dat de mogelijkheden van de regering-Jospin in dat opzicht beperkt zijn.

Afrika hoort bij het 'gedeelde domein' tussen president en premier dat het buitenland nu eenmaal is. En Afrika is nog iets meer van de president dan de rest van het buitenland. Het Elysée heeft een bureau van vier personen die zich met Afrika bezighouden, de bovengenoemde 'cel'. Niet de geringsten: president Chirac heeft onlangs zijn verslagen minister van Justitie, Jacques Toubon, gevraagd zijn Afrika-bureau te komen versterken.

Iets zal er allicht veranderen in de sfeer van de verhoudingen. Daarop wijst het feit dat het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking is afgezakt tot een staatssecretariaat. Het ministerie van Buitenlandse Zaken (Quay d'Orsay) zal de besluitvorming domineren. De krachtige taal van het PS-program werd voorts afgezwakt doordat de schrijver van het betreffende gedeelte, Guy Labertit, geen enkele regeringsfunctie kreeg. De huidige staatssecretaris, Josselin, is een gematigde socialist uit de school van Michel Rocard, zonder speciale Afrika-ervaring.

Een week geleden vergaderde de buitenland-commissie over het Afrika-beleid van de nieuwe regering. Daar liep de temperatuur op toen de ambities van de Verenigde Staten in Afrika ter sprake kwamen. Minister Josselin wees erop dat de Amerikanen vooral op economische ontwikkeling van Afrika gericht zijn. Hun interesse zou samenhangen met de aanzienlijke olievoorraden in de Golf van Guinée.

Josselin zal er bij zijn Europese partners op aandringen dat er iets tegenover de Amerikaanse opmars in Afrika gesteld moet worden. Hij wees er in de commissie op dat er een liberalere visa-politiek moet komen voor de 'Afrikaanse elites', die in verband met de slecht functionerende Franse consulaten, meer en meer aan Amerikaanse universiteiten gaan studeren in plaats van in Frankrijk.

Het debat eindigde met de eerste bijdrage van de gaullist Alain Juppé sinds hij premier-af is. Juppé zei dat hij perplex stond. 'Ik had weinig toe te voegen of af te doen aan hetgeen de staatssecretaris heeft gezegd, als ik in zijn plaats had moeten antwoorden.' En hij vroeg zich af wat de nieuwe premier had bedoeld, toen die had gezegd dat de Afrika-politiek zou worden 'heroverwogen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden