Speciaal verkeerslicht moet smartphonejeugd waarschuwen

Als Oscar de Heij zijn dochters ophaalt van de basisschool, lopen ze elke dag over het drukste kruispunt van Bodegraven. Bij het stoplicht ligt sinds dinsdag een lijn in de stoep. Die lichtlijn kleurt rood of groen, om smartphonestaarders een extra waarschuwing te geven voor ze oversteken.

De lichtlijn kleurt rood of groen, om smartphonestaarders een extra waarschuwing te geven voor ze oversteken. Beeld null
De lichtlijn kleurt rood of groen, om smartphonestaarders een extra waarschuwing te geven voor ze oversteken.

Een directe aanleiding voor het plaatsen van de lichtlijn is er in Bodegraven niet. Er zijn geen ongelukken gebeurd met voetgangers die tijdens het oversteken op hun telefoon kijken. Wel viel het de gemeente al langer op dat verkeersgebruikers veel op hun telefoon kijken tijdens het lopen. 'Als overheid kunnen we deze trend waarschijnlijk niet gemakkelijk keren, maar we willen erop anticiperen', zegt wethouder verkeer en vervoer Kees Oskam.

Toen een bedrijf de gemeente benaderde met het plan voor de lichtlijn, besloot Bodegraven het nieuwe verkeerslicht een halfjaar te testen op het kruispunt. Oskam: 'In onze gemeente zeggen we altijd: experimenteren kun je leren.'

Van voetgangers die gewond raken als gevolg van telefoongebruik tijdens het lopen, zijn in Nederland geen cijfers bekend. De onderzoekers van het Nederlandse bureau Dekra hebben in zes grote Europese steden, waaronder Amsterdam, bij drukke verkeerslichten gestaan om het telefoongebruik te meten. Bijna 17 procent van de voetgangers was tijdens het oversteken bezig met de telefoon, bleek uit het onderzoek.

In de Duitse steden Keulen en Ausburg zijn in april 2016 al ledlichten in het trottoir aangebracht. En nu volgt in Nederland dus Bodegraven. Sterk overdreven, vindt inwoner De Heij het. 'Het gaat helemaal nergens over. Je kan heus wel even vijf minuten lopen zonder op je telefoon te zitten.'

Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen spreekt zelfs van een verkeerd signaal van de gemeente. Bodegraven laat volgens hem zien dat het geaccepteerd is om op je mobiel te kijken tijdens het lopen en helpt smartphonestaarders zelfs door de speciale verlichting. 'We zouden juist alles moeten doen om de smartphone uit het verkeer te verbannen. In het verkeer moet je maar een ding doen: alleen op het verkeer letten. Dit geldt ook voor wandelaars.'

Onopvallend

Veilig Verkeer Nederland is evenmin blij met het besluit van de gemeente Bodegraven. 'Wij proberen kinderen van jongs af aan te leren niet op hun telefoon te zitten in het verkeer', zegt een woordvoerster. 'De gemeente keurt het gebruik van mobiele telefoons tijdens het lopen nu goed en beloont zelfs de mensen die telefoons in het verkeer gebruiken.'

Voor de lichtlijn staat Laura Kuiper (17) te wachten. De streep valt haar nauwelijks op. Haar telefoon heeft ze in haar jaszak zitten. Het nieuwe verkeerslicht had voor haar dan ook niet gehoeven. 'Het lijkt nu alsof de gemeente het gebruik van mobiele telefoons in het verkeer goedkeurt.'

Ze vindt het belachelijk dat de lichtlijn nodig is om mensen op het stoplicht te attenderen. 'Wat kan nou zo belangrijk zijn op je telefoon dat je niet even op het stoplicht kan letten?', vraagt Kuiper zich hardop af. In het dorp ziet ze zelden dat voetgangers tijdens het lopen met de telefoon bezig zijn. 'De streep is niet nodig en kost ook nog eens geld.'

Laura Kuiper (17): 'Wat kan nou zo belangrijk zijn op je telefoon dat je niet even op het stoplicht kan letten?' Beeld null
Laura Kuiper (17): 'Wat kan nou zo belangrijk zijn op je telefoon dat je niet even op het stoplicht kan letten?'

Wangedrag

Ondanks de kritiek staat wethouder Oskam achter de proef. Het beste blijft volgens hem om je telefoon uit te doen als je verkeersdeelnemer bent. Voor de voetgangers die dit niet doen, is de lichtlijn een aanvulling op het bestaande stoplicht. Hij vindt niet dat de gemeente zo wangedrag faciliteert. 'Het is een leuke en innovatieve manier om te zorgen dat er minder wordt overgestoken bij rood licht.'

Volgens Oskam moet de lichtlijn als een extra waarschuwing worden gezien. 'Door de verlichting in de grond, attendeer je weggebruikers nog een keer op het stoplicht.'

Verkeerspsycholoog Tertoolen vreest voor meer ongevallen met voetgangers door de lichtlijn. 'Bij dit kruispunt gaat het misschien goed, maar het is onmogelijk om alle oversteekplaatsen in Nederland vol te bouwen met ledverlichting in de stoep.' Smartphoneverslaafden gaan volgens Tertoolen nog minder goed opletten door de streep in het wegdek. 'Die mensen worden vertroeteld en zouden juist tot de realiteit moeten worden teruggebracht.'

Als Julia (8) met haar moeder voor de streep wacht, loopt een jongetje door rood. 'Daar zou de gemeente wat aan moeten doen, door betere voorlichting', zegt haar moeder. Julia vindt dat het stoplicht één groot voordeel heeft: de lichtjes zien er leuk uit in het donker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden