Speciaal team met pantserwagens

De nieuwe Bijstands Eenheid van de marechaussee moet worden gezien als een alternatief voor de ME. ‘Wat de ME niet kan, moet de Bijstands Eenheid op zich nemen.’..

Op hun nog korte staat van dienst prijkt de beveiliging van het hoofdkantoor van de inlichtingendienst AIVD, compleet met pantserwagens en mannen met semi-automatische wapens. Een paar jaar terug, toen de Bijstands Eenheid nog geen feit was, doken haar huidige leden op bij de Amerikaanse ambassade na een tip dat het zou worden bestookt door terroristen met een raketwerper. De Haagse politie trok zich wijselijk terug om plaats te maken voor zwaar bewapende marechaussees.

De nieuwe Bijstands Eenheid van de marechaussee, die dit jaar volledig operationeel wordt, mag niet worden verward met Nederlands bekendste antiterreureenheden, zoals de bijzondere bijstandseenheden (BBE’s) van de krijgsmacht. De oprichting van deze goed bewapende groep van de marechaussee, bedoeld als laatste toeverlaat voor de mobiele eenheid van de politie, is de afgelopen maanden opvallend genoeg vrijwel onopgemerkt gebleven.

Tekenend is dat zelfs bij de Nationaal Coördinator Terrorisme Bestrijding (NCTB), de terreurbestrijder van Nederland, bij navraag de eenheid meteen wordt verward met de BBE’s. Als Nederland in 2006, wanneer zo’n tweehonderd man inzetbaar zijn voor speciale bewakingsopdrachten en escalerende rellen, wordt getroffen door onlusten zoals in Parijs, dan beschikken de politiekorpsen eindelijk over een alternatief. Want wat de ME niet aankan, moet de Bijstands Eenheid op zich gaan nemen.

‘De ME is nu niet berekend op relschoppers die schieten met wapens’, zegt onderzoeker en docent politie- en veligheidsstudies Jaap Timmer van de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Het is waardevol deze groep achter de hand te hebben. Ze voorziet in een behoefte.’ Met de Bijstands Eenheid, die in tegenstelling tot de mobiele eenheid is voorzien van pantserwagens, automatische wapens, en kogelwerende vesten, wil de marechaussee ‘een ontbrekende schakel’ in Nederland invullen. Medio 2006 moeten alle vier pelotons, waarvan twee opereren vanuit Schiphol, inzetbaar zijn in het ‘hogere geweldsspectrum’.

Nu is nog maar één peloton operationeel. ‘De eenheid is een aanvulling op het reguliere ME-optreden’, benadrukt een woordvoerder van de marechaussee. ‘Als zaken uit de hand lopen en wapens in het spel zijn, dan worden zij ingezet. Zij zijn hiervoor beter uitgerust, ook qua beschermende kleding, en ze treden robuuster op.’

Kortom, een optreden, tussen de politie en het leger in. De oprichting valt samen met een nieuwe opzet in het afgelopen jaar van de diverse bijstandseenheden die worden ingezet bij gijzelingen, kapingen en antiterreuracties. Zo kwam er een nieuwe eenheid bij, de BBE-SIE, voor snelle acties gericht tegen vooral terroristen. Hierin werken politie en de militaire bijstandseenheden samen. Verder werd een overkoepelende dienst opgericht die alle bijstandseenheden, waaronder de bekendste antiterreureenheid BBE-M van de mariniers, aanstuurt.

De marechaussee benadrukt dat haar speciale eenheid niet zozeer gericht is op terreurbestrijding, maar eerder op handhaving van openbare orde en veiligheid. Tot in het buitenland. ‘Als er een oproer is in een gebied waar Nederlandse troepen opereren, dan kunnen wij ook daar worden ingezet. In plaats van de militaire eenheden ter plekke.’

De marechaussee beschikt nu ook over dergelijke groepen voor ‘crowd and riot-control’ maar deze zijn in het buitenland nauwelijks ingezet. Ook niet tijdens de SFIR-vredesmissie in Zuid-Irak. Daar werd eind 2003 een snel inzetbare militaire eenheid onder leiding van de marinier Erik O. op pad gestuurd om een meute plunderaars onder controle te krijgen.

Timmer, onderzoeker bij het Centrum voor Politie-en Veiligheidswetenschappen, is niet bang dat de inzet van de Bijstands Eenheid zal leiden tot het gebruik van grootschalig geweld, als de ME escalerende ordeverstoringen niet aankan. ‘Het is niet zo dat nu plotseling houwdegens op straat zullen verschijnen’, zegt hij. ‘Dit is ook geen snelle interventie-eenheid, zoals de BBE van de mariniers, die grof geweld gebruikt. Het is verstandig van de marechaussee dat ze met deze goed bewapende en uitgeruste eenheid, zeker in deze tijden, anticiperen op een noodzaak in de toekomst.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.