Nieuws

SPD lijkt Duitse verkiezingen nipt te hebben gewonnen, CDU lijdt grootste verlies ooit

De sociaaldemocratische SPD lijkt de Bondsdagverkiezingen in Duitsland nipt te hebben gewonnen. Volgens de prognose van tv-zender ZDF zal de SPD van kanselierskandidaat Olaf Scholz 26,0 procent van de stemmen halen, tegenover 24,5 procent voor de CDU/CSU van Armin Laschet. Ook tv-zender ARD verwachtte een nipte winst voor de SPD.

SPD-leider Olaf Scholz zondagavond tijdens de verkiezingsbijeenkomst van zijn partij in Berlijn.  Beeld Photothek via Getty Images
SPD-leider Olaf Scholz zondagavond tijdens de verkiezingsbijeenkomst van zijn partij in Berlijn.Beeld Photothek via Getty Images

Hoe dan ook scoort de SPD hoger dan bij de Bondsdagverkiezingen van 2017, toen zij 20,5 procent van de stemmen haalde. De CDU/CSU behaalt juist de slechtste uitslag uit haar geschiedenis, ongeveer 7 procentpunt minder dan vier jaar geleden. Voor de Groenen is de uitslag teleurstellend omdat zij lange tijd op kop lagen in de peilingen, rond 25 procent in mei. Niettemin staan zij met 13,9 procent nog altijd op ongeveer 5 procentpunt winst ten opzichte van 2017. Volgens de ZDF-prognose zou de liberale FDP licht winnen met 11,7 procent, terwijl de radicaalrechtse partij Alternative für Deutschland zou terugvallen van 12,7 naar 10,5 procent. Die Linke stonden zondagavond op 5 procent en kunnen nog onder de kiesdrempel zakken.

SPD-leider Scholz heeft uitstekend campagne gevoerd. In juli stond hij nog op 15 procent. De blunders van Groenen-lijsttrekker Baerbock en de richtingloze campagne van Laschet hebben hem zeker geholpen, maar Scholz heeft ook slim geopereerd. Hij benadrukte zijn ervaring als minister Financiën en zijn stilistische overeenkomst met de scheidende bondskanselier Angela Merkel: betrouwbaar, niet uit zijn evenwicht te brengen. Tegelijkertijd nam hij afstand van de CDU door te pleiten voor een socialer Duitsland, met als speerpunt de verhoging van het minimumloon van 9,60 naar 12 euro per uur. Scholz vermeed fouten. Dat hij daardoor in toespraken en debatten erg op de vlakte bleef, vergaven de kiezers hem blijkbaar.

Volgens een analyse van de ZDF was Laschet een ‘historisch zwakke kandidaat’, maar de laatste weken kwam hij enigszins terug. Begin september was het verschil tussen CDU/CSU en SPD nog 4 procentpunten. Niettemin speelde de lange schaduw van Angela Merkel Laschet parten. Hij moest laten zien dat hij als bestuurder in haar voetsporen kon treden. Merkel liet hem lange tijd bungelen: pas toen de partij in de peilingen onder de 20 procent dook, verscheen ze aan zijn zijde.

De verkiezingen luiden een nieuw politiek tijdperk in voor Duitsland, omdat Merkel vertrekt en de Grote Coalitie van SPD en CDU/CSU vrijwel zeker niet wordt voortgezet. Hoewel beide partijen nog steeds over een meerderheid beschikken, voelen zij weinig voor een nieuwe samenwerking.

Op basis van de prognoses is een meerderheid mogelijk voor twee alternatieven: de SPD met de Groenen en de FDP én de CDU/CSU met de Groenen en de FDP. SPD-leider Scholz zei zondagavond dat de uitslag laat zien dat de Duitsers verandering willen, maar CDU-leider Laschet verklaarde ondanks zijn verlies te willen regeren: ‘We zullen er alles aan doen om een regering te vormen die door conservatieven worden geleid.’ Zo kunnen de Groenen en de FDP als Kanzlermacher besluiten wie zij aan de macht willen helpen. Robert Habeck, de tweede man van de Groenen, zei dat zijn partij de voorkeur geeft aan de SPD, maar ook bereid is met de CDU/CSU te regeren. Bij de FDP is het juist omgekeerd, verklaarde lijsttrekker Christian Lindner.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden