SPD heeft het moeilijk in bijrol

In de Duitse SPD groeit de onrust over de ‘diepe identiteitscrisis’ waarin de partij verkeert. Ze wordt overvleugeld door de CDU van Angela Merkel, ze ontbeert een markant profiel, en slechts eenderde van de Duitsers weet dat haar leider Kurt Beck heet....

De tegenstanders van samenwerking met de christen-democraten, die in de SPD talrijk zijn, zien hun gelijk bevestigd: binnen de grote coalitie is voor de SPD slechts een rol als juniorpartner weggelegd. De CDU profileert zich met de tot ‘toekomstthema’ opgewaarde ‘familiepolitiek’. De verantwoordelijke minister Ursula von der Leyen kwam onlangs de werkende vrouw tegemoet met een verdrievoudiging van het aantal crècheplaatsen.

De toenmalige bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) creëerde met zijn hervormingsbeleid de voorwaarden voor de huidige economische groei, maar hiervan lijkt vooral zijn opvolgster te profiteren: de conjuncturele kentering wordt door steeds meer Duitsers als een ‘Merkel-hausse’ aangemerkt. In de peilingen blijft de SPD al geruime tijd bij 25 à 30 procent steken. De CDU zou nu 36 procent van de stemmen vergaren.

Het belangrijkste toekomstthema, het milieu, behoort weliswaar tot de portefeuille van de sociaal-democraat Sigmar Gabriel, maar dit feit is enigszins aan de waarneming onttrokken door het Europese milieuoffensief van Merkel. Ook hiermee kunnen de sociaal-democraten dus niet scoren. Zij worden daarentegen vereenzelvigd met ongeliefde initiatieven als de verhoging van de AOW-leeftijd van 65 naar 67 jaar, de hervorming van de gezondheidszorg en de verlaging van de ondernemersbelasting.

De Linkspartei van de ex-communist Gregor Gysi en oud- SPD-voorzitter Oskar Lafontaine (in de peilingen goed voor 10 procent) ontleent haar bestaansrecht aan het ‘sociaal-democratisch plichtsverzuim’ van de SPD. Hubertus Heil, de secretaris-generaal van de SPD, reageerde getergd op Lafontaines pose als de ware erfgenaam van Willy Brandt. Zijn pretenties getuigen van een ‘onverdraaglijke mate aan onbeschaamdheid’.

Voortzetting van de grote coalitie wordt steeds nadrukkelijker uitgesloten. Sommige SPD’ers zetten in op de vorming van een ‘stoplichtcoalitie’ met de liberale FDP en de Groenen. Het voordeel van deze constellatie zou zijn dat de SPD dan de grootste regeringspartij zou zijn. Anderen zouden liever zien dat de SPD zich in de luwte van de oppositie herstelt van de gevolgen van een langdurige regeringsverantwoordelijkheid.

De vraag die veel sociaal-democraten bezighoudt, is of dit hogere ambitieniveau kan worden bereikt met partijvoorzitter Kurt Beck. Een jaar na zijn aantreden weet slechts eenderde van de Duitsers dat hij de partij aanvoert. Ondanks het feit dat hij geregeld de publiciteit zoekt, zoals met zijn weggehoonde suggestie dat het Westen een vergelijk met de Taliban zou moeten nastreven.

‘Hij praat veel, maar zegt weinig’, oordeelt der Spiegel. Mocht hij worden weggestuurd, dan heeft de SPD in vijf jaar tijd vier voorzitters versleten. Vooralsnog is echter volkomen onduidelijk wie de grote onbekende zou moeten opvolgen. En dat is misschien wel het eigenlijke probleem van de SPD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden