Spanningen stijgen na aanslag Charleston

Een aanslag in een kerk in Charleston heeft negen levens geëist. De kerk stond bekend om haar strijd tegen racisme, de dader om zijn rassenhaat.

De binnenkant van de kerk in Charleston. Beeld Steven Hyatts / Demotix

Een bloedige schietpartij in een zwarte kerk in het zuiden van Amerika: meteen was daar het spookbeeld van 1963, toen in Birmingham, Alabama, een bomaanslag werd gepleegd waarbij vier meisjes werden gedood. Woensdagavond vielen er in Charleston, South Carolina, negen doden, onder wie de dominee. Het is veel te vroeg om te spreken van een terugkeer naar de grimmige jaren zestig, maar een feit is dat de rassenverhoudingen in de Verenigde Staten al bijna een jaar op scherp staan. De aanval op de kerkgangers kan de spanningen verder doen oplopen.

Volgens de politie van Charleston woonde de blanke schutter een uur lang een gebedsbijeenkomst bij in de Emanuel African Methodist Episcopal Church, voordat hij het vuur opende. Onder de slachtoffers was de 42-jarige dominee Clementa Pinckney. Hij is ook senator in het parlement van de staat South Carolina. Het is zeker dat het een hate crime is, liet het Amerikaanse ministerie van Justitie weten. Het bedoelt daarmee dat vast staat dat de dader handelde uit racistische motieven.

Profiel

Lees ook het profiel van Dylann Roof: 'Zijn auto, zijn jas: alles wijst op rassenhaat'

Jonge dader

Burgemeester Joe Riley stelde zich voor hoe de kerkgangers deelnamen aan de bijbel- en gebedsdienst 'terwijl zich onder hen iemand bevindt die denkt aan het plegen van een moord'. De schietpartij is duidelijk het werk van een 'haatdragende en gestoorde geest', aldus Riley.

De schutter is een 21-jarige blanke man. Hij droeg een grijs T-shirt, een spijkerbroek en Timberland-laarzen. Hij heet Dylann Roof uit Lexington, South Carolina. De politie gaf na de aanslag foto's van hem vrij terwijl hij zich in de kerk bevond. Ook zijn er beelden van de zwarte personenwagen waarin hij ervandoor ging. De politie noemde hem 'uiterst gevaarlijk'. Roof werd donderdagmiddag gepakt bij een verkeerscontrole.

Acht mensen stierven ter plekke in de kerk, het negende slachtoffer overleed op weg naar het ziekenhuis. Het gaat om zes vrouwen en drie mannen. Drie mensen overleefden de aanval. Tegen een van hen had Roof gezegd dat hij haar spaarde opdat zij anderen zou kunnen vertellen wat er was gebeurd.

De verdachte, op een foto gehaald van zijn Facebookpagina. Beeld Facebook account van Dylann Roof

Politiegeweld

De schietpartij komt te midden van aanhoudende raciale spanningen. Die begonnen vorig jaar augustus met de dood van Michael Brown in Ferguson, Missouri. Hij was een ongewapende zwarte tiener die door een blanke politieagent werd doodgeschoten tijdens een aanhouding. Dat leidde tot rellen. Sindsdien is het niet meer rustig geweest. Er waren tal van nieuwe gevallen van ongewapende zwarte mannen die om het leven kwamen in confrontaties met de politie. In heel Amerika vonden demonstraties plaats.

In april nog werd in Charleston een ongewapende zwarte man, Walter Scott, in de rug geschoten door een blanke agent. Het incident legde de raciale spanningen in de stad bloot. Er waren demonstraties. De agent is aangeklaagd wegens moord.

Er gaat geen week voorbij of er is wel een geval van omstreden politiegeweld tegen zwarten. Eind april kwam het tot een geweldsuitbarsting in Baltimore, nadat een jonge zwarte arrestant zodanig gewond was geraakt in een politiebusje dat hij later overleed.

Belangrijke politieke kwestie

Alle spanningen hebben ras weer tot een van de belangrijkste politieke kwesties gemaakt in Amerika. Dit ondanks het feit dat het land sinds 2009 een zwarte president heeft. Er is veel vooruitgang geboekt sinds de jaren zestig, blijft president Obama benadrukken. Maar alle geweld tussen de politie en zwarten maakt duidelijk dat er ook nog veel werk te doen is. Door de moderne technologie, zoals videocamera's op mobiele telefoons, worden incidenten vaker geregistreerd en razendsnel verspreid over het internet.

De schietpartij in Charleston vormt een nieuwe stap in de spanningsspiraal. Dit keer gaat het niet om politiegeweld of rellen, maar om een koelbloedige moord op argeloze kerkgangers. Er was donderdag nog niet veel bekend over het precieze motief van Roof. De autoriteiten gaan uit van een racistische daad. Maar in hoeverre past de dader ook in de rij van jonge, gestoorde mannen die de afgelopen jaren bloedbaden hebben aangericht op een school in Newtown, Connecticut, en een bioscoop in Aurora, Colorado?

De zwarte gemeenschap in Charleston heeft aan dat laatste geen boodschap. 'Het is duidelijk ras. Wat anders kan het geweest zijn?' zei Tory Fields, een plaatselijke zwarte leider tegen The New York Times. 'Een blanke vent die een Afrikaans-Amerikaanse kerk binnengaat. Dat is een keuze. Hij koos ervoor die kerk binnen te gaan en die mensen wat aan te doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden