Nieuws NAVO

Spanning voor Navo-top stijgt; Trump waarschuwt Europeanen in brief

Volgende week woensdag en donderdag vergadert de Navo. De Amerikaanse president stuurde enkele regeringen alvast een aanmaning om meer aan defensie uit te geven.

De brief die Trump aan de Noorse regering stuurde met de vermaning meer aan defensie uit te geven. Het Noorse ministerie van Defensie stuurde de brief door naar het persbureau AP. Beeld AP

De spanning stijgt in de aanloop naar de Navo-top van volgende week. President Trump heeft een aantal Europese bondgenoten, waaronder Nederland, per brief gewaarschuwd dat zij te weinig uitgeven aan defensie. Als daar geen verandering in komt, kan dat zelfs gevolgen hebben voor de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa, zo is het impliciete dreigement.

Het was The New York Times die dinsdag melding maakte van de brieven. Zij zijn volgens de krant verstuurd aan Duitsland, België, Noorwegen, Italië, Luxemburg, Portugal, Spanje en Canada. Ook Nederland heeft een brief ontvangen, bevestigde een RVD-woordvoerder. Het schrijven ging over de Navo-doelstelling dat de lidstaten voor 2024 hun defensie-uitgaven moeten hebben verhoogd tot 2 procent van het bruto binnenlandse product (bbp). Verder wilde zij niets zeggen over inhoud en toon.

The New York Times kreeg van een bron passages uit de brieven te lezen. Daarin spreekt Trump zijn ‘groeiende ergernis’ uit over bondgenoten die hun beloften over hogere defensie-uitgaven niet nakomen. ‘Het zal steeds moeilijker worden om aan Amerikaanse burgers uit te leggen waarom sommige landen niet genoeg bijdragen aan de defensielasten van de Navo, terwijl Amerikaanse soldaten overzee hun leven wagen of ernstig gewond thuiskomen’, schrijft Trump aan de Duitse kanselier Merkel.

Trumps emotionele toon is veelzeggend. Al zo lang de Navo bestaat - bijna 70 jaar – klagen Amerikaanse presidenten dat Europa te weinig geld uitgeeft aan de verdediging van het eigen grondgebied. Er veranderde echter niets, de lastenkwestie werd een rituele dans. Trump is nu de eerste president die het hoog opspeelt.

Dat is zijn instinct als voormalige vastgoedonderhandelaar. Hij wil zich bewijzen als effectieve onderhandelaar. Maar het is ook het mandaat dat hij heeft van de populistische kiezers. Niet voor niets bespeelt hij in de brief aan Merkel overduidelijk het volkssentiment met zijn verwijzing naar de gewone Amerikaanse soldaat die het vuile werk voor de Europeanen mag opknappen.

Die dubbele insteek van Trump geeft het aloude dossier van de lastenverdeling binnen de Navo zoveel urgentie dat het kan leiden tot een uitslaande brand. Mijn geduld raakt op, is de boodschap van Trump in de brieven. Hij schrijft al meer dan een jaar vergeefs te hameren op de noodzaak van hogere defensie-uitgaven. In de Navo-bureaucreatie is een jaar niks, maar voor de dealmaker/populist is dat veel te lang. Dus zinspeelt Trump ook op de mogelijkheid van represailles als de bondgenoten niet toegeven.

Dat zou bijvoorbeeld het terugtrekken van Amerikaanse troepen uit Duitsland kunnen zijn. Juist vorige week meldde The Washington Post dat het Pentagon daar studie naar doet. Het bericht deed Europese regeringsfunctionarissen schrikken. Zij vragen zich af of Trump dit serieus overweegt of dat het uitlekken van de studie - en nu ook de brieven - een onderhandelingstactiek is van hem op weg naar de top van volgende week woensdag en donderdag op het nieuwe Navo-hoofdkwartier in Brussel.

Trump zet vooral druk op de Duitsers. Die hebben een bloeiende economie, overspoelen de wereld met dure auto’s, maar geven slechts 1,2 procent van het bbp uit aan defensie en in 2024 zal dat volgens de huidige plannen hooguit 1,5 procent zijn. Dat kan niet, vindt hij. De Navo-landen besloten in 2014 na de Russische annexatie van de Krim dat militaire uitgaven in 2024 2 procent van het bbp moesten bedragen. Iedereen moet zich volgens Trump daaraan houden, zeker de rijke Duitsers.

‘Defensie wil met akkoord graag laten zien dat het dikke maatjes is en blijft met de VS’

Nederland is toegetreden tot ‘een kleine exclusieve groep bondgenoten en partners’ van de Verenigde Staten. Althans, dat is wat het ministerie van Defensie in Den Haag wereldkundig maakte na de ontmoeting van president Donald Trump en premier Mark Rutte, begin deze week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.