Nieuws

Spanning tussen EU en Belarus in migrantencrisis loopt op: Loekasjenko dreigt gaskraan dicht te draaien

De Belarussische president Aleksandr Loekasjenko dreigt de gaskraan richting Europa dicht te draaien als de Europese Unie zijn land volgende week extra sancties oplegt vanwege de migrantencrisis.

Jarl van der Ploeg
De Belarussische president Aleksandr Loekasjenko adviseerde de leiding in Polen, Litouwen en ‘andere mensen zonder hoofd’ om ‘na te denken voordat ze spreken’. Beeld AP
De Belarussische president Aleksandr Loekasjenko adviseerde de leiding in Polen, Litouwen en ‘andere mensen zonder hoofd’ om ‘na te denken voordat ze spreken’.Beeld AP

Dat heeft Loekasjenko donderdag tegen de lokale media gezegd. ‘We verwarmen Europa, zij bedreigen ons nog steeds met de sluiting van de grens. En als we de toevoer van gas afsluiten?’ Ongeveer een vijfde van al het gas dat de EU dit jaar heeft verstookt komt via Belarus naar vooral Polen en Duitsland. Loekasjenko adviseerde de leiding in Polen, Litouwen en ‘andere mensen zonder hoofd’ om ‘na te denken voordat ze spreken’. Al vrij rap na de uitspraken van Loekasjenko steeg de toch al torenhoge Europese gasprijs nog wat verder.

De EU en Belarus leven al maanden met elkaar in onmin sinds de EU sancties heeft ingesteld voor het gewelddadig neerslaan van protesten. Het conflict werd de afgelopen dagen groter toen Loekasjenko, ogenschijnlijk bewust, vele honderden migranten naar de grens met Polen liet trekken om ze daar illegaal de grens te laten passeren.

Militaire escalatie

De spanningen tussen beide machtsblokken hebben inmiddels een dusdanige hoogte bereikt dat de Baltische landen donderdag waarschuwden voor mogelijke militaire escalatie. De ministers van Defensie van Estland, Letland en Litouwen vroegen de EU in een gezamenlijke verklaring om meer werk te maken van veiligheidsmaatregelen aan de Europese buitengrens.

‘Grote groepen mensen worden verzameld en getransporteerd naar het grensgebied, waar ze worden gedwongen illegaal de grens over te steken’, aldus de ministers. ‘Daardoor groeit de kans op provocaties en ernstige incidenten, met mogelijke militaire consequenties.’

De Europese Commissie probeert vooralsnog rustig te blijven en zei zich niet te laten intimideren door Loekasjenko’s dreigementen over de gaskraan. Dat is volgens de in Litouwen in ballingschap levende Belarussische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja de enige juiste tactiek. Zij zei dat Loekasjenko zijn dreigementen waarschijnlijk überhaupt niet meent. ‘Het zou schadelijker zijn voor hem, voor Belarus, dan voor de Europese Unie en ik wil wel stellen dat het bluf is.’

Westerse landen veroordelen Belarus bij VN om situatie aan grens
De Amerikaanse en Europese delegaties van de VN-Veiligheidsraad hebben Belarus veroordeeld om de situatie aan de grens met Polen. In een verklaring stellen de landen na een noodbijeenkomst dat Belarus ‘de levens en het welzijn van mensen in gevaar brengt voor politieke doeleinden’.

Estland, Frankrijk en Ierland hadden om de noodbijeenkomst gevraagd omdat honderden migranten, onder wie ook kinderen, zich verzameld hebben in het grensgebied tussen Belarus en aangrenzende EU-landen. Ze overnachten ondanks de lage temperaturen in tenten of in bossen.

De landen stellen dat Belarus dit doet ‘met als doel de buurlanden en de buitengrens van de Europese Unie te destabiliseren om zo de aandacht af te leiden van de eigen toenemende mensenrechtenschendingen’.

De westerse landen noemen de tactiek van het regime van Aleksandr Loekasjenko in de verklaring ‘onaanvaardbaar’. De westerse delegatie van de raad roept op tot een ‘krachtige internationale reactie’ om Belarus verantwoordelijk te houden. ‘Het laat zien hoe het regime van Loekasjenko een bedreiging is geworden voor de regionale stabiliteit. We roepen de Belarussische autoriteiten op om te stoppen met deze onmenselijke acties en om het leven van mensen niet langer in gevaar te brengen’, aldus de landen.

Met concrete maatregelen om Belarus te straffen kwamen de landen echter niet. Ook werd er in de verklaring niet gesproken over Rusland. De Russische president Vladimir Poetin zei eerder op de dag nog dat de Europese Unie in gesprek zou moeten gaan met Belarus als het de migrantencrisis aan de Europese oostgrens wil oplossen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden