Spanning stijgt na falen diplomatie

Overleg tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry en zijn Russische collega Sergej Lavrov over de crisis rond de Krim is vrijdag op een faliekante mislukking uitgelopen. Daardoor is de spanning over het referendum dat morgen op de Krim wordt gehouden verder opgelopen.

AMSTERDAM - De twee spraken elkaar urenlang op de residentie van de Amerikaanse ambassadeur in Londen, maar bleven het oneens. Kerry zei na afloop dat hij Lavrov verscheidene ideeën aan de hand had gedaan om de rechten van de Russen in Oekraïne te garanderen zonder de territoriale integriteit van het land aan te tasten.


Lavrov liet weten dat zijn land de uitkomst van het referendum van zondag over aansluiting bij Rusland op de Krim zal respecteren. Of dat ook betekent of Rusland het schiereiland meteen zal inlijven, liet Lavrov in het midden.


Lavrov zei wel dat zijn land geen plannen heeft om het zuidoosten van Oekraïne binnen te vallen om de Russen daar onder zijn hoede te nemen. Eerder op de dag had Moskou de druk op Oekraïne vrijdag flink opgevoerd met de waarschuwing dat het zich het recht voorbehoudt Russen in Oekraïne te beschermen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou gaf de verklaring uit nadat in de oostelijke stad Donetsk twee doden waren gevallen bij botsingen tussen pro-Oekraïense en pro-Russische betogers.


Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken tonen de gebeurtenissen in Donetsk aan dat de nieuwe Oekraïense regering niet in staat is de orde te bewaren en de levens van burgers te beschermen. Op videobeelden van de rellen is echter duidelijk te zien dat de pro-Oekraïense betogers worden belaagd door een menigte pro-Russische betogers, die hen met stenen en flessen bekogelen, terwijl ze hen omringen.


De politie probeert de betogers tegen de menigte te beschermen, maar blijkt niet opgewassen tegen de belagers. 'Op je knieën, op je knieën', roepen ze tegen een betoger die in elkaar geslagen is en op de grond ligt. Een omstander die het tafereel filmt, krijgt de opdracht op te houden met filmen. 'Anders kunnen ze het zien!', bijt een pro-Russische betoger hem toe.


Veel inwoners van Oekraïne vragen zich benauwd af of Rusland het incident, dat door de Russische media wordt gepresenteerd als een aanval op de etnische Russen, zal aangrijpen om ook het oosten van het land binnen te vallen. In Rusland zijn belangrijke onafhankelijke nieuwssites, waaronder het blog van activist Alexej Navalny, sinds deze week verboden.


Rusland heeft een aanzienlijke troepenmacht samengetrokken in het grensgebied, bij Belgorod (dat niet ver van Charkov ligt) en Rostov (niet ver van Donetsk). Volgens Moskou gaat het om een oefening, maar het type eenheden dat aan de manoeuvres meedoet (artillerie en luchtlandingstroepen) heeft de vrees voor een inval bij de Oekraïeners aangewakkerd.


De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry overlegde gisteren in Londen met zijn Russische collega Sergej Lavrov over de crisis. Voor het begin van het overleg waarschuwde Kerry nog eens dat annexatie van de Krim door Rusland 'zeer ernstige gevolgen' zal hebben.


Kerry hoopte Rusland over te halen genoegen te nemen met meer autonomie voor de Krim en extra garanties voor de rechten van de Russische minderheid in Oekraïne.


De EU-landen zijn inmiddels begonnen een lijst op te stellen van hoge Russische functionarissen die getroffen zullen worden door strafmaatregelen. Daarbij gaat het om een visumverbod en het bevriezen van buitenlandse tegoeden.


Onder de ruim honderd personen die worden genoemd zijn Poetins kabinetschef Sergej Ivanov, minister van Defensie Sergej Sjojgoe, vicepremier Dmitri Rogozin en Aleksandr Bortnikov, de chef van de veiligheidsdienst FSB. Ook staan er de namen op van politici uit de Krim. Zondag stellen de EU-landen de definitieve lijst vast.


Het staat vrijwel vast dat de meeste kiezers bij het referendum op de Krim zondag voor aansluiting bij Rusland zullen stemmen. Veel Oekra- ieners en Krim-Tataren blijven uit protest weg bij de stembus.


Verwacht wordt dat het parlement van de Krim zodra de uitslag binnen is om aansluiting bij Rusland zal vragen. De Oekraïense regering heeft gedreigd het parlement in Simferopol te ontbinden, maar er is weinig dat Kiev kan doen om de Krim tegen te houden. Russische militairen hebben het schiereiland afgegrendeld en de overgebleven Oekraïense eenheden omsingeld op hun bases.


De grote vraag is of Rusland nog verder zal gaan en ook het oosten van Oekraïne zal binnenvallen, zoals een deel van de Russische bevolking daar hoopt. Dat zou Rusland van een probleem verlossen. De Krim is wat betreft de voorziening van water, stroom en gas volledig afhankelijk van Oekraïne.


pagina 14 Paul Brill: zonder grote stok begint het Westen niets


pagina 31 Opinie en debat: internationale persstemmen


Gesprek tussen Kerry en Lavrov in Londen over referendum op de Krim levert niets op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden